Rekenen is niet meer alleen stampen

Rekenprestaties van scholieren gaan drastisch achteruit. Dat komt door een verkeerde manier van les geven, betoogt hoogleraar wiskunde A. Treffers....

Van onze verslaggeefster Xandra van Gelder

Zes vogeltjes kwetteren in de goot. Een poes sluipt langs en eet er twee op. Hoeveel vogeltjes zitten er nog in de goot? u dacht vier?

Fout, het zijn er nul. In de goot loert alleen de poes, de vier zijn angstig weggevlogen.

Wie deze som goed kan oplossen, heeft op de basisschool modern wiskundeonderwijs gekregen. Wie het verkeerde antwoord geeft, komt nog uit de tijd dat rekenen en stampen synoniem waren en begrip er niet toe deed.

Het Nederlandse wiskundeonderwijs voor kinderen is toonaangevend in de wereld. Onder leiding van Adri Treffers en het Freudenthalinstituut in Utrecht werd het rekenonderwijs voor jonge kinderen van een moeilijke en onbegrijpelijke materie er één die aansluit bij de belevingswereld van kinderen.

Treffers, hoogleraar rekenen en wiskunde in het basisonderwijs, is als de dood dat mensen denken dat het moderne rekenonderwijs louter common sense is en echt moeilijke onderwerpen niet aan de orde komen. Niets is minder waar.

Realistisch rekenen, zoals de moderne aanpak heet, draait om begrip. Kinderen leren hoe ze een probleem kunnen oplossen. Als 42 kinderen willen waterfietsen en er kunnen vier kinderen op een fiets, dan hebben ze elf voertuigen nodig. Wie een touw van 42 meter in stukken van tien meter verdeelt, krijgt vier delen. Het is dezelfde som - 42 gedeeld door 4 - maar de uitkomst is verschillend. Zo leren kinderen dat een restbegrip bestaat.

Door het moderne onderwijs rekenen twaalfjarigen beter dan Europese en Amerikaanse kinderen. Het heeft ruim tien jaar geduurd, maar nu gebruikt driekwart van alle basisscholen een moderne methode.

Dat blijkt uit een woensdag gepresenteerd onderzoek van het Cito. De laatste tien jaar gaan de prestaties van kinderen langzaam achteruit.

Het kan niet aan de boeken liggen, meent Treffers, want die zijn goed. Het kan niet aan de kinderen liggen omdat nergens is aangetoond dat die de laatste jaren dommer worden, dus het moet te maken hebben met de manier van lesgeven, denkt hij.

De jonge leraar krijgt nauwelijks wiskundeonderricht en de oudere docent is niet bijgeschoold in de moderne methoden. 'Stel dat verplicht', zegt Treffers. 'Dat kost nauwelijks iets.'

De laatste tijd is er veel kritiek op de kwaliteit van het basisonderwijs. De Onderwijsraad pleitte daarom voor een verplichte toets voor alle acht- en twaalfjarigen. Treffers is er falikant tegen. Landen waar het meest getoetst wordt, zoals de Verenigde Staten, halen juist de slechtste prestaties. Landelijk verplicht toetsen, zal de vernieuwingen de nek omdraaien, meent hij.

Wat voor strategie een kind gebruikt, kan geen toetsenmaker uit een multiple choice vraag halen. Dat blijkt alleen bij een mondelinge test. Die zijn te duur. Een goedkope toets zal weer gewoon vragen naar de bekende weg: tafels, staartdelingen en breuken. Dan gaat de leraar weer ouderwets stampen. Of de docent een goede of slechte naam krijgt, hangt immers af van de prestaties van zijn leerlingen.

'Het gaat er niet alleen om of kinderen het antwoord weten, maar of ze begrijpen wat ze doen. Alleen begrip geeft later in het voortgezet onderwijs succes.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden