Reisverslagen moeten ook onafhankelijk blijven

Zaterdag 24 februari bevatte het reiskatern Traject het laatste deel van de serie In het spoor van Odysseus. Vier achtereenvolgende weken werden reportages gepubliceerd over de bezienswaardigheden langs de routes die de klassieke held in de Griekse Oudheid nam....

Volgens Geert Blom uit Almere is hier sprake van een 'schaamteloze vermenging' van redactie en werving. In het afgelopen jaar trof hij in Traject meer dan eens grote artikelen aan, die eruit zagen als normale reisreportages, maar 'waarin voortdurend de clou van het verhaal bleek te zijn dat wij, de lezers, met SNP-reizen moeten gaan wandelen'.

Blom: 'Kunt u mij, als lezer die zich graag onafhankelijk geïnformeerd ziet, vertellen hoe dit te rijmen valt met een niet- commercieel-gebonden reisredactie?' Ook Ysbrand Visser uit Steenwijk laat in een e-mail weten: 'Deze belangenverstrengeling op de pagina's van Traject gaat me echt te ver.'

Volgens Cees Gloudemans, chef van Traject, is er geen enkele reden voor ongerustheid. De autonomie van zijn redactie is gegarandeerd. Traject accepteert geen gratis SNP-reizen. De tickets en verblijfkosten worden door de redactie betaald. Alleen maakt de verslaggever gebruik van de kennis van de SNP-gidsen ter plaatse. Gloudemans, gedecideerd: 'Traject opereert dus volstrekt onafhankelijk van SNP.'

Wat is er aan de hand? Net als sommige andere dagbladen organiseert de pr-afdeling van de Volkskrant samen met reisorganisaties al jaren reizen voor lezers. Dat gebeurt als regel los van de redactie. In het begin van de jaren negentig was er voor het eerst sprake van samenwerking tussen de redactie en SNP. Toen stelde Traject voor lezers mee te laten reizen met de Portugese schrijver Jose Rentes de Cavalho.

De redactie had het initiatief voor verslagen over diens trip naar zijn geboorteland al genomen, de commercie volgde. De belangstelling bij de lezers voor de reis was enorm.

Ook het tweede initiatief voor samenwerking met SNP kwam van Traject. Dat betrof een serie voetreizen naar Rome in 1998, 1999 en 2000. Traject schreef de reportages, 1800 lezers boekten via SNP. Door deze nauwe samenwerking kwamen commercie en redactie al verdacht dicht bij elkaar. Maar bij de opzet van de derde serie (In het voetspoor van Odysseus) werd echt een grens overschreden. Het initiatief voor deze serie kwam van SNP. Onderdeel van de overeenkomst met de Volkskrant was een serie verhalen in Traject. Voor het eerst deelt de Volkskrant (het commerciële bedrijf, niet de redactie) ook mee in de opbrengst van de arrangementen.

Gloudemans vindt deze redactionele verplichting geen bezwaar. Hij werd in een vroeg stadium bij de deal betrokken en heeft invloed kunnen uitoefenen op de opzet van de reizen. 'Er is alleen afgesproken dát we verhalen schrijven. In de keuze van de onderwerpen en de manier waarop we berichten waren we vrij.' Ook als het gebodene onderweg bleek tegen te vallen? Gloudemans: 'Zover kon het niet komen. Toen we instemden met het voorstel van SNP wisten we al dat het om journalistiek interessante onderwerpen ging.'

De verslaggevers gingen op pad voordat de arrangementen in de krant werden aangeboden. In theorie kon de redactie de reportages weigeren als ze tegenvielen. Dat is nog nooit gebeurd. De serie over Odysseus bestond uit enthousiaste verslagen, die waarschijnlijk menig wandelaar over de streep trekken. Daar zit het probleem. Door deze samenwerking van de redactie met SNP is er al sprake van belangenverstrengeling. Ook al trachten verslaggevers objectief te schrijven, de ruimte voor argwaan bij de lezer is gecreëerd.

Die gelegenheid moet de Volkskrant niet bieden. Lezers moeten blind kunnen varen op een zuivere behandeling van de onderwerpen. Service aan de abonnees door de pr-afdeling is prima, maar de redactie heeft een eigen taak.

Een verslag van omzwervingen van Odysseus is ook los van de verkoop van reisarrangementen mogelijk. Vervelende ervaringen onderweg kunnen dan genoteerd worden zonder negatieve gevolgen voor de omzet van een reisbureau en het eigen commerciële bedrijf.

Een boze lezer uit Abcoude wil nog verder gaan. Hij suggereert dat de Volkskrant zich moet terugtrekken als sponsor van de beurs Op Pad, omdat daar veel milieuvervuilende vliegreizen worden verkocht. Dat is een stap te ver. De uitgever van de Volkskrant heeft een contract met Op Pad; daar staat de redactie volledig buiten. Als Traject aandacht aan de beurs besteedt, gebeurt dat alleen omdat men dat journalistiek interessant vindt. Zo hoort het ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden