'Reisgids in jihadland' stelt ouders zwaar teleur

Ouders van Syriëgangers uit heel Europa zoeken steun bij de onver-schrokken Belg Dimitri Bontinck. Maar de ex-militair maakt zijn beloften niet waar. Monique, moeder van de naar Syrië vertrokken Aicha (18): 'Achteraf gezien hield hij me aan het lijntje'.

Beeld Henk Brands000

De ouders van de Iraaks-Nederlandse puber Abdulrahman Al S. (15) uit Gouda zijn wanhopig op zoek naar hun zoon. Op vakantie in Istanbul ontsnapte hij aan hun aandacht. Aan zijn vrienden liet hij via Facebook weten dat hij in Syrië zit en zich zal aansluiten bij jihadstrijders.

'Hij is te klein, hij heeft mijn opvoeding nodig', zegt Abdulrahmans radeloze moeder in een filmpje dat op internet is gepost. Zwaar teleurgesteld in de Nederlandse en Turkse autoriteiten, bij wie ze 'tevergeefs' aanklopte, is ze twee weken geleden zelf naar de Syrische grens getrokken. Haar man voegde zich vorige week zondag bij haar.

De Goudse ouders hebben al hun hoop gevestigd op de Belgische ex-militair Dimitri Bontinck, die zich met zijn 'Syrisch team' aanbiedt als reisgids in jihadland. Hij is er immers in geslaagd zijn zoon Jejoen (19) uit Syrië terug te halen.

Na een aanvankelijk mislukte zoektocht naar zijn zoon, die zou verkeren bij Jabhat-al Nusra nabij Aleppo, kon Dimitri Jejoen in oktober 2013 in de armen sluiten. Die hereniging heeft vader Bontinck internationale roem gebracht. Bij Pauw & Witteman, de BBC, CNN, in Belgische, Franse en Nederlandse media vertelt hij over zijn heldhaftige avonturen en zijn unieke contacten met Syrische rebellen.

Dimitri Bontinck met onder andere strijders van Syrian Free Army Beeld Shakir

'Lawaaimakers' en 'prutsers'

Ouders van Syriëgangers uit heel Europa zoeken steun bij de onverschrokken Belg, die Europese autoriteiten wegzet als 'lawaaimakers' en 'prutsers'. En die zijn nieuwste zoekmissie met de ouders van Abdulrahman met bravoure omkleedt. Tegen de Belgische krant Het Laatste Nieuws zei hij woensdag dat de dreiging van westers ingrijpen in de regio en het feit dat zijn zoon door radicale moslims als verrader wordt gezien, hem niet tegenhouden.

Maar kan Bontinck wel wat betekenen voor die ouders?

'Helemaal niets.' Dat heeft de Maastrichtse Monique, moeder van de tien maanden geleden tot de islam bekeerde Aicha (18) inmiddels ervaren. Haar dochter is medio maart naar Syrië vertrokken om islamitisch te trouwen met de Turks-Nederlandse ex-militair Yilmaz. Aicha had deze strijder, eind vorig jaar in de Volkskrant omschreven als de 'Che Guevara van de pop-jihad-generatie', in januari 2014 bij Nieuwsuur in beeld gezien.

Volgens Monique was Aicha in de ban geraakt van Yilmaz, die op Tumblr en Instagram poseert met katjes en die op ask.fm talloze aanzoeken krijgt van verliefde moslimpubers. Ze had in februari melding gemaakt bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) van een mogelijke uitreis van haar dochter. Aicha's paspoort en ID-kaart werden ingenomen. Maar met behulp van een advocaat slaagde ze er snel in een nieuwe ID te bemachtigen.

Aicha reisde met de trein naar Turkije, liep de grens over, ontmoette Yilmaz en trouwde een paar dagen later met hem. Na drie maanden werd ze door hem gedumpt. Het laatste wat Monique van haar dochter heeft vernomen is dat ze door Yilmaz is geschonken aan een 'broeder' van de terreurbeweging Islamitische Staat (IS), met wie ze in Raqqa zou zitten.

Gek van onzekerheid schakelde Monique in juni vader Bontinck in. Hij gaf haar hoop, liet weten dat hij met zijn Syrische team aan de slag zou gaan om Aicha terug te halen. Hij vroeg 5.000 euro voor zijn diensten. Datzelfde bedrag vroeg hij ook aan een Nederlandse zakenman, die anoniem wil blijven. De zakenman zocht eind april contact met Bontinck , in de hoop dat hij zijn zoon in Syrië zou kunnen opsporen. De vader haakte al snel af. Hij vertrouwde het zaakje niet. 'Het is onverantwoord om 5.000 euro uit te geven en geen enkele zekerheid te hebben.'

'Mocht jij op termijn naar ginds afreizen, dan ga je je dochter zeker kunnen zien en spreken!!!!', mailde Bontinck Monique op 21 juni. Die mail voedde haar hoop, maar ze heeft een klein inkomen en kon het geld niet bijeen krijgen. Dan moet je maar een benefiet organiseren, moedigde Bontinck haar aan. Hij vond dat ze positief moest blijven denken. Want, zo mailde hij haar op 5 juli: 'Mijn team was in Raqqa.' Met andere woorden: we zijn in staat haar daar op te sporen.

Dimitri Bontinck Beeld Shakir

Grimmige berichten

Zijn e-mails aan Monique werden allengs grimmiger. Op 3 september liet hij haar weten dat hij ermee kapte.

'Dit is mijn laatste missie, want ik ben moeder Theresa niet meer!!! Heb mij steeds ingezet op Syrië missies voor anderen hun kinderen terug te hebben volledig vrijwillig!!!!! En dat is gedaan!!! Met mijn eigen leven te riskeren in oorlogsgebied!!!!!'

Enkele uren later voegde hij eraan toe: 'Ik ben big target in Syria...En als ze me pakken krijgen...Laten ze me nooit meer los...En snijden ze men hoofd er ook af!!!'

Ouders, schreef hij, moeten voortaan maar naar Black Water (Amerikaans huurlingenbedrijf), dat 2.000 dollar per dag rekent.

Monique heeft onlangs het contact met Bontinck verbroken. 'Ik ging van hoopvol naar hopeloos. Achteraf gezien hield hij me aan het lijntje. Hij kwam zijn beloften niet na', zegt ze. Andere ouders waarschuwt ze niet met Bontinck in zee te gaan. 'Hij heeft nog geen enkel kind teruggehaald.'

Geringe rol

Veel internationale publiciteit genereerde Bontinck dit jaar ook met de begeleiding van twee Belgische vaders uit Kortrijk, wier zonen Lucas Hessche (19) en Abdelmalek Boutalliss (19) in juni naar IS waren afgereisd. Half juli zouden de vaders, dankzij de inspanningen van Bontinck, hun zonen even hebben mogen zien in een internationaal IS-huis vlak bij Raqqa. Ze waren omringd door vijf of zes gemaskerde wachters. Ze wilden niet terug, vertelden ze hun vaders, ze genoten van het IS-leven.

Ook in deze missie speelde Bontinck een geringe rol. Volgens Driss Boutalliss, de vader van Abdelmalek, heeft Bontinck hem begeleid tot Gaziantep (in Turkije, nabij de Syrische grens). 'Hij heeft alleen contacten met leden van Al-Nusra en het Vrije Syrische leger (FSA). Maar die konden niets voor mij betekenen, aangezien mijn zoon bij IS zit.'

Vader Boutalliss heeft zelf lokaal contact gelegd met mensen die de weg kennen in Syrië. 'Zij hebben mij naar Al-Raqqa en Suluk gebracht, zonder enige inbreng van Dimitri. Volgens verschillende media heeft Pol Van Hessche zijn zoon gezien, maar dat is niet waar. Het is te gevaarlijk voor Pol om zich in IS-gebied te begeven. Ik heb zijn zoon Lucas wel gezien.' Vader Van Hessche wil desgevraagd niet reageren.

Ook een FSA-strijder die Bontinck hielp bij zijn mislukte zoektocht naar Jejoen (in zijn boek Syriëstrijder tegen wil en dank noemt Bontinck hem 'El Comandante' ), zegt dat de Belg onmogelijk jongeren bij IS kan terughalen.

'Dimitri's contacten zitten bij partijen die met IS in oorlog zijn', zegt El Comandante telefonisch vanuit de Turkse grensplaats Reyhanli. 'Hij heeft geluk gehad dat hij zijn zoon terug heeft. Dimitri zou zich beter kunnen bezighouden met de opvoeding van zijn zoon.'

De Nederlandse terrorismedeskundige Edwin Bakker noemt de kans op een succesmissie van Bontinck minimaal. 'Als vader van een mislukte buitenlandse strijder wordt hij gewantrouwd, of zelfs als verrader gezien. Het is vrijwel onmogelijk dat hij iets in IS-gebied voor elkaar kan krijgen.'

Op Bontincks voornaamste troefkaart (hij heeft Jejoen eigenhandig teruggehaald), valt ook flink af te dingen. Op 19 oktober 2013 vertelde hij bij de Belgische zender VTM Nieuws dat hij zijn zoon zelf in Syrië is gaan halen en met hem 'door alle mazen van het net is geglipt'. Hij zegt buitenlandse hulp te hebben gehad, maar weigerde details te geven over de bevrijdingsactie.

Volgens Wael Essam, een Arabische journalist die schrijft voor Al-Quds Al-Arabi, vond het weerzien van vader en zoon Bontinck plaats in de Turks-Syrische grensplaats Bab el Hawa. Essam heeft de hereniging op beeld vastgelegd. 'Het was toen makkelijk om naar die plaats te reizen. Iedereen die dat wilde kon daar komen en gaan', meldt hij per Whatsapp. Speciale contacten of een Syrisch reddingsteam waren voor die hereniging niet nodig.

Dimitri Bontinck Beeld Shakir

Reactie Bontinck

In een van zijn e-mails (die van 3 september) aan de moeder van Aicha geeft Dimitri Bontinck zelf aan dat hij van weinig nut is voor zoekende ouders. Hij is immers 'big target' in Syrië voor IS, die hem als ze hem te pakken krijgen zullen onthoofden. Waarom gaat hij dan toch weer op pad met desperate Goudse ouders?

Bontinck reageert furieus: 'Wat weet jij ervan jonge onnozelaar.' Over de kanttekeningen die geplaatst worden bij zijn missie met de twee Belgische vaders, zegt hij: 'Ik ben wel tien keer met Belgische vaders gegaan. En ik heb toestemming gehad van de emir om de kinderen te zien'.

Diverse bronnen zeggen dat Bontinck geen enkele jongere uit Syrië heeft teruggehaald. Zijn reactie: 'Ik heb ondertussen wel degelijk een andere teruggehaald.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden