Nieuws Ruimtevaart

Reis naar ruimtestation ISS eindigt in noodlanding, astronauten buiten levensgevaar

Twee astronauten op weg naar ruimtestation ISS, hebben donderdag een noodlanding gemaakt in Kazachstan. Er ontstonden problemen met de Sojoezraket, die geldt als betrouwbaar, wat het incident des te opmerkelijker maakt.

Astronauten Nick Hague en Alexej Ovchinin voor de lancering van de Sojoez MS-10 op 11 oktober in Kazachstan. Beeld Reuters

De twee astronauten – Amerikaan Nick Hague en Rus Aleksej Ovtsjinin – zijn buiten levensgevaar, meldde Nasa op de livestream van de lancering. Reddingsdiensten haalden de twee na hun noodlanding veilig uit de capsule.

De Sojoez bestaat uit een raket en een ruimteschip dat aan het ISS kan koppelen. De astronauten zaten tijdens de reis in het schip, terwijl de problemen ontstonden bij de raket. Hoog in de atmosfeer bleek de eerste ‘trap’ van deze raket defect. Die geeft normaal gesproken de eerste zet en koppelt daarna los.

Na het defect viel het ruimteschip met de bemanning terug naar de aarde. Dat gebeurde via een zogeheten ‘ballistische’ baan, een noodscenario waar astronauten op trainen. In het zogeheten procedureboek staat hoe ze in verschillende gevallen moeten handelen. 'De bemanning mag bij een defect zo'n ballistische terugkeer initiëren', zegt de Nederlandse astronaut André Kuipers, die tweemaal met de Sojoez naar het ISS vloog. 

Op filmbeelden vanuit de capsule is te zien dat de twee astronauten tijdens de vlucht een schok voelen.  Hun armen en benen bewegen even heftig heen en weer. Volgens Kuipers is zo'n schok normaal, tussen de eerste en tweede trap. Wel zag deze er heftiger uit. 'Mijn gok is dat de bemanning daarna de beslissing tot terugkeer heeft genomen.'

De ballistische baan waarmee de Sojoez naar beneden kwam, is een stuk steiler dan een normale afdaling. Dat betekent dat de bemanningsleden aan heftigere G-krachten worden blootgesteld. Volgens de reddingsdiensten zijn de bemanningsleden desondanks ‘in goede conditie’.

Raadselachtig gat

Het huidige incident is pikant omdat het volgt op het raadselachtige gat in een aan het ISS gekoppeld Sojoez-schip dat astronauten vorige maand ontdekten. Recentelijk spraken Nasa-chef Jim Bridenstine en Roskosmos-directeur Dmitri Rogozin over die kwestie. Zij beloofden toen het lopende onderzoek af te wachten voordat ze met conclusies kwamen.

Dat meteen al bij de volgende bemande missie een nieuw probleem met Sojoez opduikt, is pijnlijk voor de Russen. Rogozin kondigde na het incident op twitter aan dat hij een ‘staatscommissie’ in het leven had geroepen om onderzoek te doen naar het incident.

Het is nog onduidelijk wat voor invloed dat zal hebben op de bemande ruimtevaart. Normaal gesproken houdt men een rakettype dat betrokken was bij een ongeluk aan de grond totdat het onderzoek is afgerond. Mochten Nasa en Roskosmos daartoe besluiten, dan kan gedurende die tijd niemand naar het ISS reizen. De veelgebruikte Sojoez is op dit moment namelijk de enige raket die bemanningsleden naar het ISS kan brengen.  

In zo'n scenario kunnen de astronauten die nu aan boord van ISS zijn overigens wel naar huis. Het ruimteschip dat hen heeft afgeleverd is aan het station gekoppeld en blijft beschikbaar voor terugkeer. Het ISS zou dan wel onbemand achterblijven. 

'Dat wil je voorkomen', zegt Kuipers. 'Als er bijvoorbeeld brand uitbreekt is er niemand om het op te lossen.' Het betekent dat de huidige bemanning vermoedelijk langer moet blijven dan gepland. Ze hebben voldoende voorraad voor een verblijf van een jaar. En onbemande vrachtschepen zouden die voorraad kunnen aanvullen. 'De vraag wordt nu dus: hoe lang laat je ze boven?'

Expeditie 57

De twee astronauten die donderdag een noodlanding maakten, zijn onderdeel van ‘expeditie 57’ naar het ISS en zouden aan boord experimenten uitvoeren op het gebied van onder meer biologie en biotechnologie. Voor de Amerikaan Hague zou het de eerste keer zijn aan boord van het ISS . Voor zijn Russische collega Ovtsjinin was het de tweede missie. Hij bracht in 2016 al eens 172 dagen door aan boord van het ruimtestation. 

De astronauten vertrokken donderdag om 10:40 Nederlandse tijd vanuit Kazachstan. De reis naar ISS had ongeveer zes uur moeten duren. In plaats daarvan kwam de capsule neer in Jezqazğan, Kazachstan, zo'n 650 kilometer van de lanceerbasis. 

Hoewel de Sojoezraketten bekend staan als betrouwbaar, komen ongelukken weleens voor. Zo stierf in 2002  een lid van de grondbemanning toen een onbemande Sojoez terugviel en 29 seconden na lancering ontplofte. In 1971 stierven drie kosmonauten bij terugkeer naar de aarde toen de luchtdruk in de Sojoez-capsule wegviel.

Kosmisch raadsel

Toen astronauten een gat in het Sojoez-schip op ruimtestation ISS ontdekten, vlogen de beschuldigingen over en weer. Was het een productiefout of een wanhopige astronaut die snel naar huis wilde? Verslag van een whodunit op grote hoogte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.