Reinbert de Leeuw mag alleen luisteren

De langbenige dirigent kreeg op zijn 70ste verjaardag een speciale compositie te horen: een Lied van de reiger...

AMSTERDAM Volgens burgemeester Job Cohen van Amsterdam is Reinbert de Leeuw, dirigent, componist, pianist, hoogleraar en organisator, een muzikaal ‘landschapsarchitect’.

De schrijfster Connie Palmen noemt hem ‘ruimhartig’, begiftigd met het vermogen te ‘bewonderen’. De Amerikaanse componist John Adams rekent hem tot Europa’s grootste voorvechters van de nieuwe muziek. De Vlaming Tino Haenen, directeur van het Amsterdamse Muziekgebouw aan ’t IJ, noemt hem de ‘belichaming van de nieuwe muziek, van de muziek tout court’.

Bij dat Muziekgebouw werd Reinbert de Leeuw, leider van het ensemble Asko/Schönberg en zomermentor van het Nationaal Jeugd Orkest, maandag op zijn 70ste verjaardag door een rondvaartboot aan wal gezet en zonder uitwijkmogelijkheden mee naar binnen gemarcheerd door blazers met ritmen en beremutsen uit de collectie Willem Breuker.

Binnen mocht hij alleen kijken en luisteren, tussen bezoekers die klaar zaten voor een ‘avond met feest en vrolijkheid’. Programma: geheim. Behalve, dat aangevoeld kon worden dat er een lintje in de lucht hing, dat Louis Andriessen een aflevering zou toevoegen aan zijn roemruchte bij-oeuvre van gelegenheidscomposities, en dat er noten zouden worden gekraakt over de subsidievermindering die De Leeuws gelauwerde gezelschap aan de broek heeft gekregen van het Fonds Podiumkunsten.

Andriessen bleek De Leeuws langbenige dirigeerverschijning tot onderwerp te hebben genomen van een Lied van de reiger. Een cabareteske hommage, gezongen en op één been gemimed door Els Ingeborg Smits, met Andriessen aan de piano en met teder naspel door de violiste Vera Beths. Nog frappanter was de wiebel- en slagtechnische nauwkeurigheid van de De Leeuw-karikatuur die een bepruikte Barbara Hannigan opvoerde in een dubbelact als zangeres en dirigent van Ligeti’s Mysteries of the Macabre.

Ensemblewerk van Knussen en Van Vlijmen; Messiaen door het Nederlands Kamerkoor, vanuit de publieksrijen. Lofreden van Palmen en (per video) John Adams; het leidde tot een door Cohen met demonstratieve stemverheffing uitgeroepen conclusie: ‘Zonder De Leeuw zou het muziekleven er volstrekt anders hebben uitgezien.’ Verwijzend naar Willem Mengelberg, de Concertgebouwdirigent die om vergelijkbare redenen anno 1907 het ridderschap in de orde van de Nederlandse Leeuw kreeg toegekend, speldde Cohen de Asko/Schönbergleider de een identieke onderscheiding op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden