Interview

Reinaldo Escobar: 'Fidel Castro is politiek dood'

Cubaanse journalist over de nieuwe verhoudingen met de VS

Ze zijn veruit het bekendste dissidente bloggerpaar uit Cuba: Yoani Sánchez en Reinaldo Escobar. Vanochtend werd Escobar opgepakt, zo meldt 14yMedio.com, de online krant waarvan hij hoofdredacteur is. 'Ze nemen mijn man mee in een politieauto, geboeid', twitterde Sánchez. Vorige week praatte Escobar nog honderduit met de Volkskrant, over de dooi met de VS.

In de straten van Cuba worden de Castro's volop geëerd. Foto epa

'Natuurlijk maak ik de val van het regime nog mee', zegt de Cubaanse journalist Reinaldo Escobar (67) opgetogen. 'Ik ben van nature een optimist, maar sinds woensdag zie ik het helemaal zonnig in.'

Escobar is hoofdredacteur van 14yMedio.com, een onlinekrant met kritische berichtgeving over Cuba. Hij is de partner van Yoani Sánchez, Cuba's prominentste blogger en directrice van de krant.

'Wij zijn geen oppositie', zegt Reinaldo Escobar (67) vastberaden, hoewel de Cubaanse regering daar heel anders over denkt. 'Ik ben een journalist, ik schrijf over de dagelijkse realiteit in Cuba.' Met een ondeugende lach gaat hij verder: 'Die realiteit is nu eenmaal weinig vleiend voor de regering.'

Sánchez en Escobar bezitten twee appartementen op de veertiende verdieping van een oud flatgebouw in Havana. Het ene doet dienst als redactie, in het andere wonen ze met hun zoon, twee honden en een kat. Het is een simpele woning, met veel boeken en weinig luxe.

Sánchez is niet thuis, ze is sinds vorige week maandag in Praag. 'Je zult het met mij moeten doen', zegt Escobar lachend waarna hij gedurende anderhalf uur doorratelt over zijn werk, de Cubaanse politiek en het socialisme in het algemeen. 'Als ik teveel praat moet je het zeggen.'

Afgelopen woensdag kondigden de Amerikaanse president Barack Obama en de Cubaanse leider Raúl Castro aan de strijdbijl te begraven. Reisrestricties worden versoepeld, migranten mogen voortaan grotere geldbedragen naar hun familieleden in Cuba sturen en Obama gaat zich hard maken voor het opheffen van het handelsembargo.

'Het besluit van Raúl toont aan dat de rol van zijn broer is uitgespeeld', zegt Escobar. 'Fidel Castro is politiek dood.'

Sánchez en Escobar in Havana, maart 2011. Foto Jose Goitia/Corbis

Waarom denkt u dat?

'Fidel is zeer extreem in zijn denkbeelden en heel star. Hij zou ons eiland nog eerder in de zee laten verdwijnen, dan het in handen geven van de Amerikanen. Dat zijn zijn eigen woorden.'

'Tot nu toe werd Fidel bij alle besluiten betrokken, ook nadat Raúl in 2008 het presidentschap had overgenomen. Maar wat er nu gebeurt, gaat tegen al zijn principes in. Obama en Raúl spraken woensdag tegelijkertijd over de toenadering, en beide toespraken stonden integraal afgedrukt in staatskrant Granma.'

Raúl Castro, Cuba's president en broer van Fidél. Foto epa

Escobar staat op en loopt opgewonden heen en weer door de kamer. 'Kun je je voorstellen? In de Granma! Nooit eerder heeft die krant een afwijkende mening afgedrukt. Dat moet een eis van Obama zijn geweest. Fidel zou daar nooit mee hebben ingestemd. Voor het eerst in 56 jaar staat Fidel buitenspel.'

Waarom is Raúl wel bereid tot dergelijke concessies?

'Raúl is realistischer dan zijn broer. De revolutionairen van de oude garde zijn allemaal tachtigplussers. Nu regeren ze nog, maar als ze eenmaal de negentig zijn gepasseerd, dan houdt het echt op. Dat weet Raúl heel goed.'

'Hij weet ook dat veranderingen daarna onvermijdelijk zijn. Als hij nu niets doet, laat hij die veranderingen over aan zijn opvolger. Hij kiest er voor zelf de regie uit te voeren, in de hoop dat de transitie geen breuk wordt met het huidige systeem, maar een voortgang.'

Wat levert deze toenadering op korte termijn op?

'Het wordt lastiger voor de regering het beleid te legitimeren. De VS kan niet meer als grote boze vijand worden neergezet, ze moeten met een ander discours komen.


'Het leven zal ook makkelijker worden voor de Cubanen. In dit land leeft niemand van het officiële salaris. Iedereen sjoemelt bij, steelt van de staat of aast op een fooi van toeristen. Dat is de enige manier om te overleven.


'Als de VS de restricties voor toeristen opheffen, zullen de Amerikanen massaal naar Cuba komen. Dit levert banen op en de bijbehorende fooien in dollars. Er komt meer geld, ook door de extra geldzendingen van migranten.'

Voormalig president van Cuba en revolutionair, Fidel Castro, in 1994. Foto Adalberto Roque

Maar het zal niet leiden tot een val van de Castro's?

'Niet meteen. Maar zodra het embargo wordt opgeheven, komen buitenlandse investeerders naar Cuba. Hun aanwezigheid zal Raúl dwingen de repressie te verminderen. Uiteindelijk zal de regering een einde moeten maken aan het criminaliseren van politieke discrepantie, en daar ligt de sleutel van een vrije toekomst.'

Dan kan de huidige oppositie het land gaan leiden.

'Daar ben ik geen voorstander van.'

Waarom niet?

'Er zijn twee soorten mensen. Degenen die uit een rijdende trein durven te springen en zij die pas uitstappen als de trein stilstaat. De huidige Cubaanse machthebbers zijn destijds uit een rijdende trein gesprongen. Dat leek goed, maar je ziet wat ervan is gekomen.

'Als politieke discrepantie gelegaliseerd wordt, zullen overal in het land mensen opstaan met een afwijkende mening. Universiteitsdocenten bijvoorbeeld die goed beargumenteerde ideeën hebben over Cuba, met gedetailleerde plannen voor de toekomst, maar nu nog te bang zijn om daarover te praten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.