'Regulering softdrugs mag wat mij betreft veel strenger'

Het Nederlandse softdrugsbeleid verdeelt de Tweede Kamer bijna precies in tweeën. Een nipte linkse minderheid omarmt het voorstel van een werkgroep van burgemeesters om te experimenteren met gereguleerde wietteelt. Maar de kleinst mogelijke meerderheid in de Kamer is faliekant tegen. Een in mei aangenomen motie van CDA-Kamerlid Peter Oskam schrijft het kabinet voor om gemeenten 'geen enkele ruimte te geven' voor reguleren.

Peter Oskam. Beeld anp

Oskam verruilt in januari de Kamer voor het burgemeesterschap van Capelle aan den IJssel. Zijn afkeer van softdrugs neemt hij mee naar de gemeenteraad. 'Wat mij betreft mag het nog veel strenger. Keihard handhaven en gewoon wegzieken die lui (kwekers, red.), zoveel mogelijk.'

Zeven burgemeesters van verschillende politieke partijen zeggen na acht maanden onderzoek: het gedoogbeleid is failliet. Regulering is het antwoord. Wat zegt u?

'Ik ben het daar niet mee eens. Wij vinden dat het eerder strikter moet dan ruimer. Het is een zwaktebod: omdat we het niet aankunnen, reguleren we maar. Wiet moet niet normaal worden, alsof je een cake bij de Albert Heijn koopt. Softdrugs is vaak een opstap naar harddrugs. Het is vooral slecht voor jongeren, voor hun schoolprestaties en de ontwikkeling van hun hersenen.'

Gedoogbeleid in Nederland

Lees hier het interview met burgemeester van Haarlem, Bernt Schneiders: 'Misdaad loont in de hennepteelt' (+).

Lees hier het commentaar van Sander van Walsum van de Volkskrant over het failliet van het gedoogbeleid.

Geef ons instrumenten om te handhaven en de jeugd te behoeden voor slechte drugs, zeggen de burgemeesters.

'Criminelen raken heus niet van streek door deze VNG-voorstellen. 80 procent van de productie gaat naar het buitenland. Met regulering pak je alleen de 20 procent voor de interne markt aan. En ook daar zullen producenten wel een manier voor vinden, ze verlagen de prijs of verhogen het thc-gehalte.'

U pleit voor handhaven. Dat willen deze burgemeesters ook. Ze vragen om duidelijke regels voor verkoop én productie ter vervanging van het schimmige gedoogbeleid.

'Het gedoogbeleid is niet geweldig, maar het is de minst slechte optie. Als je het probleem echt wil aanpakken, moet je illegale kwekers opsporen en oprollen. Dat gebeurt te weinig. Wat ons betreft mag het veel strenger. Helemaal verbieden zou ons ideaalplaatje zijn.'

Door het gedogen kunnen we de criminelen moeilijk aanpakken, zeggen burgemeesters.

'Er zijn gemeenten die keihard beleid voeren tegen coffeeshops. Daar komen ze dan ook niet. Als er illegale wietkwekerijen zijn, worden ze keihard aangepakt.' (Capelle aan den IJssel heeft geen coffeeshops. Wel zijn er de afgelopen jaren kwekerijen opgerold, red.)

Ons gezag wordt ondermijnd, zeggen ze.

'Ik weet dat burgemeesters worden bedreigd. Soms door drugscriminelen. Soms door horecaondernemers of motorbendes. Als je als burgemeester een negatieve beslissing over iemand neemt, kan dat gebeuren. Ik vind het te makkelijk om te zeggen dat dat door het gedoogbeleid komt.'

In de VNG-werkgroep zitten ook twee CDA-burgemeesters. Zij overtuigen u niet?

'Ik heb ook weleens in commissies gezeten met deelnemers met verschillende standpunten. Uiteindelijk moet je tot iets gezamenlijks komen. Ik ben daar niet heel erg van onder de indruk.'

Minister Van der Steur van Justitie stelt dat internationale verdragen regulering verbieden. Landen als de VS, Uruguay en Spanje, die die verdragen ook tekenden, voeren desondanks een liberaler softdrugsbeleid.

'Een land als Uruguay heeft lak aan de verdragen. Nederland moet dat voorbeeld niet volgen. Je hebt gehoord wat Van der Steur zei. Hij wil niet dat Nederland straks de grootste drugsproducent van Europa wordt.

U was blij met de reactie van de minister?

'Ik vond zijn antwoord superduidelijk. Bij zijn voorganger Opstelten dacht je nog wel eens: hij wil het niet, maar hij laat het plaatselijk toch gebeuren. In Maastricht werd hard opgetreden, maar Amsterdam hield er een eigen gedoogbeleid op na. De regel is dat alleen Nederlandse ingezetenen mogen kopen. Maar Van der Laan zei: Amsterdam is een toeristische stad dus ik doe niet zo moeilijk.'

U wordt straks burgemeester. Zou u dan niet de instrumenten willen hebben waar de VNG voor pleit?

'Ik zeg: hou het bij het landelijke beleid. Met het gedoogbeleid kan ik leven. Er zijn ook burgemeesters die persoonlijk tegen regulering zijn, maar het standpunt van de raad verkondigen. Dat is dan de rol die je als burgemeester vervult, dat is natuurlijk een andere dan die van Kamerlid.'


Waarom de minister het VNG-rapport negeert

Minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie heeft drie redenen om niks te doen met het VNG-advies, zei hij dinsdag in het vragenuur. Ten eerste heeft hij te maken met de 'politieke realiteit' in de Kamer. De motie-Oskam is volgens hem duidelijk: 'Er is geen enkele ruimte voor welke experimenten van gemeenten dan ook.'

Ten tweede: in het regeerakkoord staat niets over reguleren van wietteelt. 'Ik heb dus geen basis om een wijziging aan te brengen.' Wel vonden VVD en PvdA elkaar in 2012 in het voornemen om drugsmisdaad hard aan te pakken. Daar handelt hij naar: 'Deze minister voert een keiharde strijd tegen de volstrekt uit de hand gelopen criminaliteit rond de illegale hennepteelt.'

Ten derde is Nederland gebonden aan internationale verdragen die regulering van cannabisproductie verbieden, stelde hij. 'Als Nederland als enige een ander beleid zou voeren, lopen wij het risico dat wij de grootste drugsdealer worden van Europa.' Partijen die er anders over denken, moeten dat in 2017 maar voorleggen aan de kiezer, adviseerde hij.

Minister van Veiligheid en Justitie Ard van der Steur. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden