INTERVIEWHUBERT BRULS

Regionale lockdowns zijn nog ver weg: ‘ik zie het zo een-twee-drie niet gebeuren’

Geen lokale en hooguit een afgezwakte vorm van een regionale lockdown. Dat is volgens Hubert Bruls, voorzitter van het Veiligheidsberaad, het meest realistische scenario bij nieuwe brandhaarden van het coronavirus. ‘Ik denk dat ons land te klein is voor dit soort maatregelen.’

‘Quarantainekassen’ bij cultuurinstelling Mediamatic in Amsterdam.Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett

Burgemeesters bereiden zich voor op regionale lockdowns, mocht er een tweede coronagolf over Nederland komen. Dat bleek maandagavond na afloop van de bijeenkomst van het Veiligheidsberaad, waar de burgemeesters van alle 25 veiligheidsregio’s bij elkaar kwamen.

Hubert Bruls: ‘We hebben de afgelopen tijd geleerd dat Nederland overzichtelijk genoeg is om met één crisisorganisatie te overzien.’Beeld ANP

Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen, is voorzitter van het Veiligheidsberaad. Een regionale lockdown is in theorie mogelijk, zegt Bruls. ‘Maar ik zie het zo een-twee-drie niet gebeuren.’

Waar moeten we aan denken bij een regionale lockdown?

‘Ik spreek zelf liever van regionale maatregelen. Lockdown heeft meteen een negatieve insteek. Wat je wilt proberen, met de ervaring van de afgelopen vier maanden in het achterhoofd, is meer maatwerk te leveren om te voorkomen dat je in de situatie terechtkomt van maart, toen we het hele land plat moesten leggen.’

Hoe moeten we dat voor ons zien? Gaat dan een stad op slot?

‘De vraag is of dat werkt. Stel dat er veel besmettingen zijn geconstateerd in het uitgaansleven in Nijmegen. Dan kun je besluiten de horeca te sluiten. Maar Nijmegenaren kunnen dan nog steeds naar Den Bosch of Arnhem, waar alles wel open is. Dan verspreiden ze het virus juist. Ik denk dat Nederland te klein is om dat soort maatregelen te treffen. Daarvoor zitten we te dicht op elkaar.’

Wat dan wel?

‘Ik kan me voorstellen dat je het op regionale schaal doet. De gegevens die we nu verzamelen zijn op het niveau van de veiligheidsregio’s. Op dat niveau zou je dus ook maatregelen kunnen treffen. Dat hebben we in het begin van de crisis eigenlijk ook al gedaan met Brabant. Daar gold toen het advies thuis te blijven.’

Zou dan zo’n regio helemaal dichtgaan? Niemand er meer in of uit?

‘Dat kan niet in ons staatsbestel. We hebben wel staatsgrenzen, maar geen grenzen binnen ons land. Het maximale wat je kunt doen, is mensen een dringend advies opleggen. Maar burgers hebben altijd het recht om zich te verplaatsen. Als je daaraan wilt tornen, dan moet de minister al de noodtoestand afkondigen. Maar dan maak je zo diep inbreuk op grondwettelijke rechten, dat gaat wel heel ver.’

Kan het wel op lokaal niveau? Een wijk sluiten, of een flatgebouw?

‘Je kunt een verpleeghuis of een bedrijf sluiten. Maar een wijk, dat gaat niet zomaar. Je kunt niet zeggen in een heel gebied dat iedereen binnen moet blijven en mensen nergens heen mogen.’

En een flat waar veel werknemers van slachterijen wonen die besmet zijn?

‘Zoiets hebben we meegemaakt in de Betuwe. Daar waren twee fruitbedrijven waar mensen in quarantaine moesten. Het advies aan die mensen is dan om binnen te blijven. Maar daartoe kan ik ze niet verplichten. Tenminste niet als ze nog niet besmet zijn. Als mensen wel besmet zijn, kan ik ze verplicht isoleren. Dat heb ik één keer gedaan met een mevrouw die positief getest was en niet wilde luisteren. Maar die bevoegdheid heb ik alleen op individueel niveau.

‘Als iemand hoort bij een groep die mogelijk besmet is of die contact heeft gehad met besmette mensen, dan is quarantaine in principe gebaseerd op vrijwilligheid. Van de andere kant weten we: als de GGD een goed verhaal heeft dat ergens veel besmettingen zijn en dat het linke soep is: dan gaat 99 procent van de mensen daar vrijwillig in mee.’

Wie beslist er over een regionale lockdown?

‘In spoedeisende gevallen kunnen de voorzitters van de veiligheidsraden zelf beslissingen nemen. Maar de regie ligt bij de minister.’

In het buitenland zijn wel regionale lockdowns opgelegd.

‘Dat zijn wel andere landen dan Nederland. Als in Zuid-Beieren een regio wordt afgesloten hebben ze daar in Hamburg nul last van. Maastricht en Groningen liggen niet zo heel ver uit elkaar. Dat kun je niet met elkaar vergelijken. Wat we de afgelopen tijd juist hebben geleerd is dat Nederland overzichtelijk genoeg is om met één crisisorganisatie te overzien.’

Coronamaatregelen op de kermis.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Vorige week leek u nog tegen regionale lockdowns te zijn. Bent u van mening veranderd?

‘Helemaal niet. Het fenomeen van de regionale lockdown, daar zijn we in ons achterhoofd wel op voorbereid. Maar het is geen scenario waar wij rekening mee houden. We komen net uit de situatie dat we voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog zulke vergaande maatregelen moesten nemen. En nu beginnen we al te praten over een regionale lockdown. Waar op dit moment helemaal geen voortekenen voor zijn.

‘Ik sta er nuchter in. Ik zeg niet dat je het niet zou moeten doen, maar ik zie het nog niet gebeuren. Een lockdown is het meest vergaande scenario. Daar gaan nog heel wat stappen aan vooraf. Wat dacht u van het draagvlak? Nu is de kritiek al hevig. Maar als ik in Nijmegen alle horeca dichtgooi en in Den Bosch is alles open, wordt de kritiek alleen maar heftiger.’

‘Ik kan me nog goed het begin van de coronacrisis herinneren. In het weekend van 12 maart was het advies in Brabant: niet uitgaan. Die zaterdag zaten in Nijmegen alle terrassen vol, onder anderen met mensen uit Brabant. Toen heb ik al in mijn oren geknoopt: dit werkt niet, dit moet je landelijk doen.’

Worden regionale lockdowns het nieuwe normaal?

In Groot-Brittannië, Spanje en Duitsland gebeurde het al: steden die net weer waren geopend, gingen opnieuw in lockdown. Een kwestie van tijd voordat we ook in Nederland te maken krijgen met het fenomeen ‘plaatselijke lockdown’?

Net als de corona-uitbraak onder controle lijkt en het aantal nieuwe besmettingen de nul nadert, duiken in enkele landen nieuwe besmettingshaarden op. Overheden reageren snel met lokale lockdowns.

De strenge lockdown was in Spanje pas net opgeheven toen twee regio’s weer op slot moesten. ‘Ik merk in Madrid, waar ik woon, dat mensen er rekening mee houden dat ze ook weer aan de beurt kunnen zijn’, vertelt correspondent Maartje Bakker.

In Duitsland werden bij een slachthuis in Noordrijn-Westfalen duizend besmettingen vastgesteld. Korte tijd later moest ook hier een regio in lockdown. 

Begin mei waarschuwde Hubert Bruls al dat de coronacrisis nog lang niet voorbij is. ‘Het moeilijkste deel van de crisis moet nog komen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden