Regionale kranten in duikvlucht

In Limburg tekent zich opnieuw een krantenfusie af. De laatste, want er zijn nu nog maar twee kranten: Limburgs Dagblad en Dagblad De Limburger, allebei eigendom van De Telegraaf....

TOT Dagblad voor Noord-Limburg en De Limburger in 1996 samen verder gingen als Dagblad De Limburger, groeiden de twee kranten redelijk. Bij de fusie hadden ze een oplage van 195 duizend. Nu nog 170 duizend.

De twee resterende kranten in Limburg, Dagblad De Limburger en Limburgs Dagblad, zijn volgens de directie niet winstgevend te exploiteren en moeten meer worden 'geïntegreerd'. Theo Sniekers, voorzitter redactieraad van het Limburgs Dagblad en tevens chef binnenland/buitenland, denkt dat de les uit de vorige fusie duidelijk is: fusies kosten lezers. De Limburgers gaan niet zomaar een andere krant lezen. 'Het Limburgs Dagblad is groot in de regio Heerlen/Kerkrade, Dagblad De Limburger in Maastricht. Welke krant je leest, hangt hier vooral af van de vraag aan welke kant van de heuvelrug je geboren bent.'

Sniekers is niet zonder meer tegen samenwerking. Zijn collega Twan Mientjes van concurrent Dagblad De Limburger evenmin. 'Stel dat het met het bedrijf zo slecht gaat, dat er geen volwassen krant meer is te maken, dan moet je toch wat', zegt Mientjes. Sommige van zijn collega's zijn minder diplomatiek. 'Die twee kranten moeten worden samengevoegd, en wel zo snel mogelijk. Het Limburgs Dagblad is ten dode opgeschreven. In april komen beide redacties in één gebouw in Sittard te zitten, en geloof maar dat de architect er rekening mee houdt dat de twee redacties worden samengevoegd', zegt een verslaggever van Dagblad De Limburger.

Het is niet gezegd dat de directie de twee kranten helemaal in elkaar wil schuiven. Directeur H. Straat kent de geschiedenis ook: 'Als je veel tegelijk verandert, verlies je lezers.' Over zijn plannen laat hij zich verder niet uit. 'Integreren', daar houdt hij het bij.

Toen Dagblad De Limburger in 1999 door De Telegraaf werd overgenomen, kreeg het Limburgs Dagblad (sinds 1972 van De Telegraaf) geld om de kwaliteit te verhogen. Er werd een spraakmakend project opgezet onder de titel Wereldkrant. Verslaggevers zochten over de hele wereld Limburgse migranten op, tot in Alaska en Nieuw-Zeeland toe. Elke dinsdag is een speciale bijlage van acht pagina's op tabloidformaat aan dit project gewijd.

Het project kostte tonnen, maar leverde geen extra abonnees op. Integendeel: de daling ging onverdroten voort. Sinds 1996 verloren de twee Limburgse kranten elk rond 11 procent van hun oplage.

Het is geen typisch Limburgs probleem; overal zakken de oplages van regionale kranten, al sind 1980. En steeds sneller. De daling van 2,7 miljoen naar 2,6 miljoen voltrok zich in ruwweg tien jaar, van 2,6 miljoen naar 2,5 miljoen in vijf jaar, van 2,5 naar 2,4 miljoen in twee jaar, en vervolgens naar 2,3 miljoen in één jaar.

Het aantal titels neemt ook al jaren gestaag af, en dat proces zet door. Niet alleen de twee Limburgse titels staan op de nominatie om te worden samengevoegd. In april gaan ook de Zwolse Courant, Apeldoornse Courant en het Deventer Dagblad, alledrie kranten van Wegener, fuseren. In dezelfde maand fuseren het Nieuwsblad van het Noorden en Groninger Dagblad/Drentse Courant tot Dagblad van het Noorden. En nog maar enkele weken geleden ging de Arnhemse Courant vrijwel geheel op in De Gelderlander, een operatie waar de mededingingspolitie NMa tot nu toe geen vrede mee heeft.

Krantendeskundige Piet Bakker van de faculteit communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam denkt dat de daling van de oplages vooral door demografische factoren wordt veroorzaakt: vergrijzing, steeds meer allochtonen, gezinnen met kinderen die de stad uit trekken. Verhuizende abonnees met een landelijke krant nemen hun abonnement wel mee, maar die met een regionale krant moeten vaak opnieuw besluiten wat ze zullen doen: krant of geen krant.

Regionale bladen hebben hun lezers vooral onder lager opgeleiden, slecht betaalden en ouderen. Bakker: 'Dat zijn groepen die voor adverteerders niet erg interessant zijn.' De economische basis van de kranten wordt daardoor verder versmald. Al deze problemen kostten het Amsterdamse Nieuws van de Dag de kop en maken het voortbestaan van Het Parool al jarenlang onzeker.

Elke regio kent zijn eigen specifieke problemen, 'maar in Den Haag komen alle problemen samen', zegt Bakker. Daar is het percentage allochtonen onder de bevolking opgelopen tot 40 procent. Gezinnen met kinderen trekken weg. 'En als het met ADO Den Haag nou nog goed ging..., maar dat is ook al niks.' Nergens was de oplagedaling de afgelopen jaren zo desastreus als bij de ooit zo rijke Haagsche Courant: bijna 20 procent in vier jaar.

En nog wordt hoofdredacteur Peter ter Horst er niet mismoedig van. Hij begon twee jaar geleden met een gewaagd project om de oplagedaling tot staan te brengen. Naast de 'gewone' middagkrant werd een ochtend krant gelanceerd voor de losse verkoop. Maar nu moet hij toegeven: 'Als we met nog minder mensen moeten werken - en dat moeten we - dan kunnen we niet meer op een verantwoorde wijze twee kranten uitbrengen.' Einde ochtendkrant.

Hij zou dolgraag het tij proberen te keren door meer allochtone journalisten aan te trekken. 'Die brengen de kennis mee van die bevolkingsgroep, hun levenservaring en hun netwerk.' Maar het gaat niet. 'We moeten bezuinigen, dus hebben we geen vacatures.' Van de 150 journalisten bij zijn krant zijn er nu twee allochtoon.

Niet iedereen voert de problemen van de regionale pers terug op de demografie. Hans Wolf, directeur van de School voor Journalistiek in Zwolle en tot voor enkele jaren redacteur bij diverse regionale bladen, vindt de kwaliteit van de regionale journalistiek op zijn best matig. En: 'Het gaat in den brede achteruit.' De regionale kranten doen volgens Wolf hun uiterste best zo populair mogelijk te schrijven. 'Veel criminaliteit en zo. Maar het hele sociale terrein, vrijwilligerswerk, al dat soort gebieden die er toe doen, daar wordt helemaal niets aan gedaan. Ik weet wel dat je van regionale kranten geen elitaire bladen kunt maken, maar ze hebben nu wel erg weinig te bieden aan midden- en hogere groepen.'

Wolf vindt het 'blamerend' dat de bouwfraude-affaire werd onthuld door Zembla, terwijl juist de bouw een bedrijfstak is die zich in de regio ophoudt. 'Het gebeurt overal. En nooit schrijft er iemand over.'

Maar ook Wolf weet dat kwaliteit moeilijk te bereiken is 'als je met vijf redacteuren drie pagina's moet voltikken. Dan gaan die stukken dus ook helemaal nergens meer over.' Hij geeft toe dat geldgebrek bij de regionale pers een probleem is. 'Ik vind dat de overheid geld in goede journalistieke projecten zou moeten steken. Dat is vloeken in de kerk tegenwoordig, maar waarom zou je wel in de publieke omroep geld steken en niet in de regionale pers?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden