Regeringspartijen willen persoonsgerichte sancties tegen Iran

Nederland moet in Europees verband gaan pleiten voor extra persoonsgerichte sancties tegen Iran, vinden de regeringspartijen D66 en CDA. Aanleiding is de mededeling van minister Blok van Buitenlandse Zaken donderdag dat Iran niet meewerkt aan het strafrechtelijk onderzoek naar de moorden op Iraanse vluchtelingen in Nederland.

Doodgeschoten Iraniër Ahmad Mola Nissi in Den Haag wordt gereanimeerd door ambulancepersoneel. Beeld Jos van Leeuwen

Minister Blok vindt extra sancties tegen Iran ‘een passende stap’, al kunnen ‘vervolgstappen alleen in overleg met het Openbaar Ministerie’ genomen worden.

Het gaat, behalve om de moord op Reza Kolahi Samadi in Almere in 2015, vooral om het onderzoek naar de moord op Ahmad Mola Nissi die in november 2017 door vijf kogels werd geveld in Den Haag. Vorig jaar zomer zette Nederland twee Iraanse diplomaten het land uit. Na lang zwijgen en nadat er in Denemarken en Frankrijk rumoer was ontstaan over andere Iraanse moordcomplotten in Europa, zei minister Blok pas in januari dit jaar dat de AIVD ‘sterke aanwijzingen’ had dat Iran achter de moorden zat. 

In januari riep de minister Iran op tot medewerking aan het strafrechtelijk onderzoek. Daarvan is, zo blijkt negen maanden later, niets terechtgekomen. Dat Iran zich beperkt tot de mededeling dat het niets met de moorden te maken heeft, noemt Blok ‘onverkwikkelijk’. 

'Stoute meneer’

Sjoerd Sjoerdsma (D66) noemt de liquidaties waar volgens de AIVD een buitenlandse mogendheid de hand in heeft ‘een van de grofste schendingen van onze soevereiniteit en veiligheid de laatste jaren’. Hij wordt daarin gesteund door Martijn van Helvert (CDA), die memoreert aan een ‘schokkende’ vertrouwelijke ontmoeting met Iraanse parlementariërs eerder dit jaar in Den Haag. Bij die gelegenheid had een Iraniër over een van de slachtoffers gezegd, zo parafraseert Van Helvert: ‘Het was zo'n stoute meneer, jullie doen daar niks aan, dus dan doen wij het.’ Beide partijen willen daarom gerichte sancties, die niet het Iraanse volk treffen, maar wel de personen of instanties die bij dit soort geheime operaties betrokken zijn. 

De moorden op Iraanse Nederlanders zijn in Nederland lang onder de radar gebleven. Het contrast met liquidaties op bevel van buitenlandse mogendheden in andere landen is groot. Te denken valt onder meer aan de Russische poging oud-spion Skripal te doden in Groot-Brittannië (in maart 2018) en de brute moord op Khashoggi in een Saoedisch consulaat in Turkije een jaar geleden.

Ook Kees van der Staaij (SGP) vindt dat Nederland ‘wel erg makkelijk tot de orde van de dag is overgegaan’ na de moord op Nissi. ‘Als je kijkt naar de reacties op de moord op Khashoggi dan is het te klein, te stil gebleven. Terecht krijgt het nu wel aandacht.’

Het parlement maakt zich ook steeds meer zorgen over de situatie van Nederlanders met een immigratieachtergrond die zeggen bedreigd of onder druk gezet te worden door autoriteiten van hun land van oorsprong. Dat betreft Iraanse Nederlanders, maar bijvoorbeeld ook Oeigoeren uit China, Eritreeërs en gevluchte Turken. Sadet Karabulut (SP) zegt signalen te hebben ontvangen dat ook de Iraanse ambassadeur in Den Haag zich daar persoonlijk schuldig aan maakt.

Een pleidooi van Liliane Ploumen (PvdA) en Bram van Ojik (GroenLinks) om een soort apart meldpunt in te richten voor mensen die kampen met de lange arm van hun land van origine, kan niet op steun rekenen van de regeringspartijen en minister Blok. Zij delen de zorgen maar vinden dat mensen gewoon aangifte moeten doen bij de politie. Maar dat is iets waar ze vaak voor terugschrikken vanwege de ervaringen in hun land van origine, aldus Ploumen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden