Regeringspartij stelt resolutie op om Mugabe te ontslaan, president laat zich op universiteit zien

Het vertrek van de Zimbabwaanse president Mugabe, die vrijdag voor het eerst sinds de staatsgreep weer in het openbaar verscheen, is onontkoombaar. Dit zegt een bron binnen de regeringspartij Zanu-PF. Partijleden komen vrijdag bijeen om een resolutie op te stellen om Mugabe in het weekend te ontslaan.

Mugabe verscheen vrijdag op een universiteit. Beeld EPA

De resolutie moet de basis leggen voor Mugabes afzetting volgende week, als hij weigert af te treden. 'Er is geen weg terug', aldus de bron tegen persbureau Reuters. 'Als hij koppig wordt, zullen we ervoor zorgen dat hij zondag ontslagen wordt. Als dat is gebeurd, dan is dinsdag de afzetting.'

Mugabe, die onder huisarrest is geplaatst, liet zich vrijdag onverwacht zien op een universiteit in Harare. De president werd toegejuicht toen hij een afstudeerbijeenkomst voor geopend verklaarde. Hij stond onder zware militaire begeleiding. Zijn collega van het buurland Botswana, Ian Khama, riep Mugabe op vrijwillig te vertrekken. 'Ik denk niet dat iemand zó lang president moet zijn', aldus het Botswaanse staatshoofd. 'Wij zijn presidenten, geen monarchen.'

Het leger zei vrijdag dat het 'significante vooruitgang' boekt in gesprekken met Mugabe over zijn vertrek. Vooralsnog weigert de president afstand te doen van zijn ambt, nadat het leger woensdag de macht greep en de 93-jarige Mugabe buitenspel zette.

In een verklaring liet het leger vrijdag weten dat het 'in gesprek is met opperbevelhebber Robert Mugabe over de weg voorwaarts' en dat het land 'zo snel mogelijk op de hoogte gesteld zal worden van de uitkomst'. Ook staat in de verklaring dat 'criminelen' uit de entourage van Mugabe zijn opgepakt. Namen worden niet genoemd.

Ondanks de onvoorspelbare situatie lijkt het vrijdag rustiger op straat. De Nederlandse ambassade in de hoofdstad Harare is daarom weer geopend voor publiek. 'We denken dat het weer veilig genoeg is', aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook ambassades van andere landen openen de deuren weer.

Nederlanders in het land wordt aangeraden alert te zijn en het nieuws goed te volgen. Volgens het departement zijn er momenteel minimaal 420 Nederlanders in Zimbabwe.

Huisarrest

De crisis ontstond toen Mugabe vorige week vice-president Emmerson Mnangagwa de laan uitstuurde en daarmee de weg vrijmaakte voor Grace Mugabe om hem op te volgen als president. Dat was tegen het zere been van de militaire top, die grotendeels bestaat uit figuren die hun sporen hebben verdiend in de vrijheidsstrijd. Mnangagwa, die vroeger de veiligheidsdienst leidde en klaar leek te staan om het presidentschap van Mugabe over te nemen, geniet veel gezag in deze kringen.

Mugabe voerde donderdag in zijn residentie overleg met legerleider Constantino Chiwenga, de man op wiens bevel het leger woensdag de macht overnam en Mugabe onder huisarrest plaatste. De staatskrant Zimbabwe Herald publiceerde donderdag foto's waarop een glimlachende Mugabe te zien is terwijl hij de hand schudt van Chiwenga.

Volgens een anonieme militaire zegsman weigerde Mugabe tijdens het beraad af te treden. 'Ik denk dat hij tijd probeert te rekken', zei hij tegen het Franse persbureau AFP. Naar verluidt zouden de militairen Mnangagwa aan de macht willen brengen, maar willen ze tegelijkertijd Mugabe een eervolle aftocht bieden.

De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma zei op een zitting van het parlement te verwachten dat de politieke situatie 'op heel korte termijn duidelijk zal worden'. In een gezamenlijke verklaring drongen ruim honderd maatschappelijke organisaties er bij Mugabe op aan af te treden. Ook vroegen zij het leger de grondwet te respecteren.

De oppositie hoopt dat de machtsovername door het leger zal leiden tot een politieke dooi na jaren van onderdrukking door het Mugabe-regime. Oppositieleider Morgan Tsvangirai, die tussen 2009 en 2013 de macht deelde met Mugabe, zei dat zijn partij bereid is deel te nemen aan een mogelijke overgangsregering. Maar het is nog onduidelijk of de militairen daar iets voor voelen.

Mugabe (tweede van rechts) poseert naast generaal Chuiwenga (rechts). Beeld afp
Een pantserwagen in een straat in de hoofdstad Harare. Beeld reuters

Lees verder over het tijdperk-Mugabe en Zimbabwe

Waarom Zimbabwanen niet dansen op straat
Na 37 jaar snakten de Zimbabwanen naar het vertrek van Mugabe. Maar met Mnangagwa schieten ze niets op, schrijft Wilf Mbanga in dit opiniestuk.

Is het einde in zicht voor de eeuwige Afrikaanse leiders?
Toen iemand eens aan president Robert Mugabe vroeg of het geen tijd was om gedag te zeggen tegen de bevolking van Zimbabwe, reageerde hij met: 'Waarom? Waar gaan ze heen dan?' Hij piekerde er niet over om op te stappen, en daarin stond hij niet alleen. Geen enkel continent telt zo veel staatshoofden die decennia lang aan het pluche blijven plakken als Afrika.

Optimisme overheerst in Zimbabwe: veel slechter kon het toch niet worden
Het plan van president Robert Mugabe om zijn vrouw in het zadel te helpen heeft zich tegen hem gekeerd. Hij is door het leger op een zijspoor gezet. De bevolking reageert optimistisch: veel slechter kon het niet worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden