Nieuws Roemenië

Regeringspartij Roemenië op voet van oorlog met aanklagers en rechters die corruptie proberen te bestrijden

De machtigste man van Roemenië, Liviu Dragnea, is veroordeeld tot een celstraf van drieënhalf jaar voor machtsmisbruik in zijn oude kiesdistrict. Die veroordeling is van grote symbolische waarde: de 55-jarige Dragnea is de leider van regeringspartij PSD. Hij bekleedt formeel geen ambt in het kabinet, maar geldt als de man die in Roemenië de touwtjes in handen heeft.

Liviu Dragnea. Foto EPA

De PSD verkeert in staat van oorlog met aanklagers en rechters die iets proberen te doen aan de diepgewortelde corruptie in Roemenië. Justitie vormt volgens Dragnea’s partij een soort schaduwstaat die het gemunt heeft op de zittende macht. Critici zien in die retoriek vooral een poging van Dragnea om zijn hachje te redden.

De strijd tegen corruptie liep eerder deze week nog grote averij op: PSD en coalitiepartij ALDE loodsten in noodtempo een controversiële hervorming van het strafrecht door het parlement. Een strafrechtelijk onderzoek mag straks maximaal een jaar duren. Tegen een verdachte die is vrijgesproken, is alleen nog hoger beroep mogelijk als er nieuw bewijs op tafel ligt.

Een ‘onacceptabele’ zet, zei Klaus Iohannis, de Roemeense president en een politieke rivaal van Dragnea. ‘De PSD stemt voor wetten ter bescherming van hun eigen baas.’

Oppositielid Horia Barna (Unie voor de Redding van Roemenië): ‘Roemenië is na vandaag een paradijs voor criminelen.’ De Europese Commissie volgt de ontwikkelingen ‘met bezorgdheid’.

Protestgolf

Honderdduizenden Roemenen gingen begin vorig jaar al de straat op uit woede over de zelfverrijking en corruptie. Het was de grootste protestgolf sinds de val van het communisme in 1989. ‘DNA (het anticorruptieagentschap, red.), kom ze halen!’, scandeerden betogers voor het regeringspaleis.

De rechter veroordeelde Dragnea omdat hij in zijn voormalige kiesdistrict twee partijmedewerkers op de loonlijst bij de lokale overheid had gezet, terwijl ze daar in werkelijkheid niet werkten. Er volgt nog een hoger beroep. Tot die tijd hoeft Dragnea niet de cel in. De PSD-partijleider had al een voorwaardelijke celstraf op zak voor stemfraude. Het premierschap ging daarom aan zijn neus voorbij.

Eén van de nieuwe wetswijzigingen regelt dat een uitspraak kan worden herzien als de onderbouwing van het vonnis niet door alle rechters is ondertekend. Met dat ene zinnetje, is de vrees, kan Dragnea in hoger beroep alsnog aan een celstraf ontsnappen.

Met steun van de Europese Unie leek Roemenië de voorbije jaren vooruitgang te boeken. Het anti-corruptieagentschap DNA kreeg tal van politieke kopstukken achter de tralies dankzij de daadkracht van hoofdaanklager Laura Codruta Kövesi. ‘De mentaliteit is langzaam aan het veranderen’, aldus Kövesi vorig jaar in gesprek met de Volkskrant.

Demonstranten tijdens een protest in Boekarest. Foto AFP
Een vrouw houdt een Roemeense vlag vast tijdens een protest in Boekarest. Foto AFP

Impasse

Nu wil de PSD-regering van Kövesi af, omdat ze ‘autoritair’ zou zijn en valse bewijzen zou hebben gefabriceerd. Maar alleen president Iohannis kan Kövesi ontslaan en hij weigerde de opdracht daartoe van het kabinet uit te voeren.

‘Er is geen parallelle staat in Roemenië’, zei president Iohannis. ‘We kunnen niet accepteren dat rechters worden bedreigd en geïntimideerd.’ Toch zal hij Kövesi moeten ontslaan, omdat het Constitutioneel Hof oordeelde dat hij de opdrachten van het kabinet gewoon moet uitvoeren. Zijn tactiek momenteel: tijd rekken.

Volgens Laura Stefan, voormalig topambtenaar bij het ministerie van Justitie en rechtsstaatsexpert, dreigt Roemenië de Europese zorgenkindjes Polen en Hongarije achterna te gaan. ‘De taal is identiek. De machthebbers hier zijn pragmatisch, ze zien hoe buurlanden het aanpakken. Ze zeggen: wie zijn die ongekozen aanklagers om achter ons aan te gaan?’

Lees ook: 
Zo bouw je een ‘Frankenstaat’ als Polen en Hongarije – een stappenplan
Politieke leiders in Polen en Hongarije weten hun autocratische optreden te verhullen met een democratisch laagje. Wat is hun geheime recept?  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.