Regering van Servië verkeert in diepe crisis

Het blijft borrelen in Belgrado. Vier maanden nadat de regering van Joegoslavië uiteenviel, verkeert nu die van de deelrepubliek Servië in een diepe crisis....

Kostunica's DSS stapte afgelopen vrijdag uit de Servische regering omdat ze vindt dat die te weinig doet om de criminaliteit aan te pakken. De angst onder de burgers is alleen maar toegenomen, meent de partij, terwijl de strijd tegen de georganiseerde misdaad een van de belangrijkste beloften was van de verkiezingen van vorig jaar december. Ze zegt daarom niet meer te willen meedoen aan 'een regering die zichzelf en de burgers van Servië bedriegt'.

Het besluit zou onverwacht zijn als er geen mysterieuze moord op een voormalig geheim agent aan vooraf was gegaan. Drie weken geleden werd Momir Gavrilovic door onbekenden om het leven gebracht, enkele uren nadat hij een bezoek had gebracht aan het kantoor van Kostunica. Gavrilovic, die tijdens het Milosevic-bewind onder meer diende in Kroatië en Kosovo, zou Kostunica bewijzen hebben gegeven van contacten tussen de Servische regering en de maffia.

Djindjic en de zijnen hebben dit nieuws uit de krant Blic - die zich baseerde op anonieme bronnen uit de kring rond Kostunica - de afgelopen weken ontkend. Veel heeft het niet geholpen. Ook al omdat de daders nog steeds spoorloos zijn en Kostunica heeft bevestigd dat Gavrilovic 3 augustus inderdaad in zijn kantoor was, 'om te onthullen hoe de georganiseerde misdaad onze economie binnendringt'. Over betrokkenheid van de Servische regering bij criminele activiteiten zei hij niets. Maar voor de sfeer in de coalitie was het kwaad toen al geschied.

En die was al zo beroerd. Eind april vlogen de steile conservatief Kostunica en flamboyante democraat Djindjic elkaar nog in de haren over de bliksemactie van de Servische regering, waarbij ex-president Milosevic op instigatie van Djindjic in een mum van tijd in een Scheveningse cel zat.

Milosevic' overdracht betekende bijna het einde van de Democratische Oppositie van Servië (DOS), de achttien partijen tellende coalitie rond Djindjic' DS en Kostunica's DSS. De schade werd evenwel hersteld, niemand wilde de DOS-coalitie opblazen vanwege Milosevic. Om hém hadden de partijen hun krachten vorig jaar juist gebundeld.

Of zo'n zachte landing dit keer opnieuw in het verschiet ligt, is zeer de vraag. Met Milosevic is ook het bindmiddel verdwenen dat zijn tegenstanders bijeenhield. Wat overblijft zijn de verschillen. Djindjic en de zijnen willen zich politiek en maatschappelijk liefst zo snel mogelijk bij de rest van Europa voegen, omdat dit volgens hen de kortste weg is naar economische voorspoed. Kostunica's DSS vindt dat Servië zich daarmee te makkelijk overgeeft aan de macht van het westerse kapitaal.

'Ik bid tot God dat de regering van Servië tijdens de komende zitting van het parlement valt', zei Obren Joksimovic vrijdag nadat hij als DSS-minister van Gezondheid uit het kabinet was gestapt. Premier Djindjic reageerde woedend, maar roept intussen alarm.

'Ik denk dat politieke spanningen en een crisis tragisch zullen zijn voor zowel Servië als Joegoslavië.'

Inderdaad kan de federatie noch de republiek zich interne ruzies veroorloven. Er zijn nog te veel problemen op te lossen: de belabberde economische situatie, de status van de provincie Kosovo, de relatie met deelrepubliek Montenegro, de omgang met de Albanese minderheid in Zuid-Servië. De internationale gemeenschap heeft Joegoslavië begin juni drie miljard gulden toegezegd voor de wederopbouw. 'Niemand zal geld geven aan een regering waarvan wordt gedacht dat ze corrupt is en betrokken bij criminaliteit', waarschuwt Djindjic nu.

Opmerkelijk genoeg heeft Kostunica zich nog niet over de situatie uitgelaten; hij is met vakantie. Hoop wordt daarom geput uit opmerkingen van DSS-vice-voorzitter Marsicanin, die heeft gezegd dat zijn partij deze week naar de DOS-vergadering zal komen waarop de crisis wordt besproken. Wellicht heeft hij geluisterd naar de invloedrijke studentenbeweging Otpor, die afgelopen weekeinde een oplossing aandroeg die in één enkele zin paste: 'Heren van de DOS, doe normaal!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden