Regering stond achter clusterbom

De Nederlandse regering vond het gebruik van clusterbommen geoorloofd tijdens de Kosovo-oorlog van 1999, maar verzette zich tegen verdere acties nadat deze wapens dood en verderf zaaiden op een markt en in een ziekenhuis...

Dit zei oud-premier Kok maandag voor de rechtbank in Den Haag. Hij wordt door slachtoffers van NAVO-bombardementen en hun nabestaanden mede-verantwoordelijk gehouden voor, wat ze noemen, de 'terreuraanvallen' op voormalig Joegoslavië.

Ook ex-minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken verscheen in de rechtszaal. Kok en Van Aartsen zaten niet in de beklaagdenbank, maar werden onderworpen aan een getuigenverhoor door rechter-commissaris Koppen.

Nederland nam destijds met F-16-vliegtuigen deel aan de NAVO-operatie. Deze toestellen waren niet betrokken bij de raketaanval op een tv-zender in Belgrado, noch bij de inzet van het clusterwapen in het stadje Nis, waarover de oud-bewindslieden aan de tand werden gevoeld. Bij beide acties kwamen onschuldige burgers om het leven.

Als NAVO-lidstaat kan Nederland volgens de advocaat van de slachtoffers wel degelijk aansprakelijk worden gesteld.

Kok, Van Aartsen en toenmalig minister De Grave van Defensie - die later wordt verhoord - zouden zelfs hoofdelijk aansprakelijk zijn, als de eis tot schadevergoeding en het betalen van smartengeld wordt gehonoreerd.

Advocaat Steijnen probeerde Kok en Van Aartsen keer op keer te verlokken tot een oordeel over de acties. Dat stond de rechter-commissaris niet toe; het ging hem om de feiten.

Volgens Van Aartsen moesten de Joegoslaven er rekening mee houden dat de tv-zender in Belgrado zou worden aangevallen. De NAVO had namelijk laten weten dat communicatiemiddelen van het toenmalige regime van Milosevic een potentieel doelwit waren. Om die reden zei Kok niet verrast te zijn door het bombardement.

Ook had Nederland rekening gehouden met het afwerpen van clusterbommen, bleek gisteren. Na een jammerlijke misser wilde Nederland echter geen herhaling, volgens Kok om het risico van méér slachtoffers onder de burgerbevolking te vermijden.

De regering maakte zich in de NAVO sterk voor dat standpunt. Daaruit mag volgens Kok niet worden afgeleid dat de regering de NAVO-actie veroordeelde.

De dagvaarding van de Nederlandse (oud)-politici is een eerste juridisch succes voor zestien slachtoffers en nabestaanden van de bombardementen.

Nog niet eerder moesten westerse machthebbers voor een nationale rechtbank verschijnen in verband met de oorlogshandelingen van 1999. Mogelijk zal ook oud-Kamervoorzitter Van Nieuwenhoven nog moeten getuigen, al heeft ze gezegd niets te melden te hebben. Advocaat Steijnen wil haar via een kort geding alsnog laten verschijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden