Regering overspoeld door 1,2 miljoen handtekeningen van tegenstanders Oostenrijkers tegen gen-technologie

Oostenrijk is getroffen door een 'Plebiszit-Mania'. Twee petities (Volksbegehren) hebben de afgelopen week zoveel Oostenrijkers op de been gebracht, dat het land er beduusd van is....

Van onze correspondent

Michel Maas

WENEN

Vooral de 1,2 miljoen handtekeningen boezemen zoveel ontzag in, dat bondskanselier Viktor Klima zich haastte dit 'een duidelijke opdracht aan de regering' te noemen. Maar één keer in de naoorlogse geschiedenis van Oostenrijk zetten meer mensen hun handtekening onder een Volksbegehren: toen in 1982 de socialistische SP & Ouml; en haar legendarische kanselier Bruno Kreisky voor acht miljard schilling (1,2 miljard gulden) een reusachtig conferentiecentrum aan de Donau wilden laten bouwen, spraken 1,3 miljoen Oostenrijkers zich daartegen uit.

Op een totaal van 5,7 miljoen stemgerechtigden is 1,2 miljoen Oostenrijkers een aantal om rekening mee te houden. Kanselier Klima, betrokken ministers en vooraanstaande parlementsleden van alle politieke partijen lieten dan ook om strijd weten dat de beide kwesties - de vrouwen en de genen - nog dit voorjaar in het parlement aan de orde komen. Klima wil bovendien met de buitenparlementaire organisatoren een 'dialoog' aangaan.

SP & Ouml;-voorzitter Peter Kostelka beloofde: 'Ik geloof dat deze petitionnementen zeer snel tot consequenties, dat wil zeggen: tot wetten zullen leiden.' Maar sceptici, en daarvan zijn er in Oostenrijk genoeg, wijzen erop dat die consequenties wel eens kunnen tegenvallen - het conferentie-oord van Kreisky is destijds toch gebouwd.

'Geen eten uit het genen-laboratorium in Oostenrijk', 'Geen gemanipuleerde levende wezens in Oostenrijk' en 'Geen patent op leven' De tekst van de petitie tegen de genentechnologie was zo helder als de koppen in de Kronenzeitung, de grootste en meest invloedrijke krant van Oostenrijk.

Het ongekende succes van de petitie wordt vooral geweten aan de ongegeneerde campagne die deze krant voerde. Zij bestookte Oostenrijk met verhalen over manipulatie met voedsel en de nare gevolgen die dat voor de gezondheid zou kunnen hebben. Die campagne viel in goede aarde.

Er ontstond een stemming waarin het supermarktconcern Julius Meinl voor het oog van de televisiecamera's duizenden chocoladerepen van het merk Toblerone liet vernietigen omdat daarin gemanipuleerde soja zou zijn verwerkt. Een actie die een van de directeuren van het Zwitserse pharmacieconcern Ciba-Geigy bracht tot de nogal smakeloze vergelijking: 'Vroeger werden er in Oostenrijk boeken verbrand, nu verbrandt men voedsel.'

De verwachting is echter dat Oostenrijk geen verbod op gemanipuleerd voedsel zal kunnen instellen en zich ondanks alle opwinding zal moeten aansluiten bij eventuele maatregelen die in Brussel worden afgesproken. Een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken in Wenen: 'Oostenrijk zal niets doen dat indruist tegen de afspraken in de Europese Unie. Maar, voegt hij er monter aan toe, 'die opkomst van 1,2 miljoen Oostenrijkers geeft de minister natuurlijk wel munitie bij het overleg in Brussel over de beperking van genentechnologie.'

De Europese commissaris van Landbouw, Franz Fischler, liet er deze week al weinig twijfel over bestaan dat de Oostenrijkers wat hem betreft een windmolengevecht voeren: volgens Fischler bestaat er over twintig jaar geen graan meer dat niet met behulp van genen-technologie is ontwikkeld.

Het Oostenrijkse petitionnement was georganiseerd door een vreemd gezelschap van milieubewegingen, een katholieke beweging tegen inmenging in de schepping en de vereniging van bergboeren. Met bevreemding wordt in linkse kringen gegist waarom Die Kronenzeitung juist dit gezelschap heeft willen helpen, de krant die doorgaans niet Greenpeace maar de extreem rechtse Jörg Haider door dik en dun steunt.

Volgens sommigen is daar maar één verklaring voor: door het 'Gentechnik-Volksbegehren' tot een ongekend succes te maken zou die andere petitie, het 'Frauen-Volksbegehren' van de door de krant gehate feministen, worden weggedrukt.

Als dat de bedoeling was, is de opzet niet geslaagd. De 644.977 handtekeningen onder die petitie waren er weliswaar heel wat minder dan de 1.228.551 onder de andere, maar het waren er altijd nog veel meer dan enig Volksbegehren na 1982 had weten te vergaren. Het Volksbegehren 'Pro Motorrad' bleef bijvoorbeeld steken op 75 duizend, het 'Tierschutz Volksbegehren' op 460 duizend en het 'Neutralitäts-Volksbegehren' op 360 duizend. Zelfs Jörg Haider's omstreden 'Österreich Zuerst', het petitionnement van begin 1993 dat opriep de immigratie te beperken en Oostenrijkers een 'recht op Heimat' te garanderen, kwam niet verder dan 416 duizend handtekeningen.

De vrouwenpetitie bevatte elf punten, waaronder: verankering van de gelijkberechtiging van mannen en vrouwen in de grondwet; gelijke beloning van mannen en vrouwen bij gelijkwaardige arbeid; uitbreiding van het zwangerschapsverlof en betere kinderopvangmogelijkheden.

Elf punten waarvan er, zegt de woordvoerder van Binnenlandse Zaken, 'op zijn minst wel een páár door de regering zullen worden overgenomen'. Wat een hele overwinning zal zijn in een land waarin feministen nog altijd 'Männerfeindinnen' worden genoemd en hun voordeuren met stront worden besmeurd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden