Commentaar

'Regering moet juist werk maken van onderzoek naar oorlogen in Indonesië'

Juist de Nederlandse regering zou belang moeten stellen in onderzoek naar de oorlogen in Indonesië, schrijft Volkskrant-redacteur Sander van Walsum in zijn commentaar.

Foto die niet door de censuur kwam: Indonesiërs worden onder schot gehouden. Op de grond liggen doden en gewonden.Beeld Foto Nationaal Archief, uit boek van Louis Zweers

In 1969 drong de toenmalige PvdA-leider Joop den Uyl per motie aan op nader onderzoek naar de bloederige dekolonisatie van Indonesië. De historicus en jurist Cees Fasseur had met zijn Excessennota al enig voorwerk verricht. En de documenten uit de periode 1945-1949 waren al toegankelijk gemaakt voor onderzoek. Het eerste deel van De Jongs Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog zou later dat jaar verschijnen. Maar de Tweede Kamer had er geen enkele behoefte aan om de dekolonisatie even minutieus te laten boekstaven.

Achteraf kun je dat alleen maar betreuren. Voor talrijke Nederlanders is de dekolonisatie een persoonlijk trauma, geen onderdeel van het collectief geheugen. Steeds worden incidenten uit de jaren 1945-'49 onthuld die een indruk geven van de wreedheden die destijds - over en weer - zijn begaan. Steeds gaan stemmen op voor nader onderzoek naar deze periode en naar ruimhartige excuses van de Nederlandse regering voor destijds gemaakte fouten. En steeds blijven die excuses achterwege - uit een (nogal benepen) - vrees voor schadeclaims, maar ook omdat niet duidelijk is of het echt om incidenten ging of om structureel geweld.

 
Voor talrijke Nederlanders is de dekolonisatie een persoonlijk trauma, geen onderdeel van het collectief geheugen.

Juist de regering zou dus belang moeten stellen in onderzoek dat haar in staat stelt adequaat te reageren op beschuldigingen en schadeclaims. Des te verbazingwekkender is het dat ze vorig jaar nog een subsidieaanvraag van drie wetenschappelijke instituten voor onderzoek naar de dekolonisatie afwees - wat vooral samenhing met het feit dat die instituten bij een grote bezuinigingsoperatie waren betrokken. Hoe langer we wachten met de reconstructie van die traumatische naoorlogse jaren, hoe zwaarder die taak zal worden. Want anders dan bij de Tweede Wereldoorlog kan niet worden volstaan met aanvullingen op en revisies van de bestaande historiografie, maar moet het werk vanaf de bodem worden opgebouwd.

Daarbij zal de aandacht overigens niet alleen moeten uitgaan naar excessen aan Nederlandse zijde, maar zal ook de Bersiap - de periode van anarchie waarin Indonesische onafhankelijkheidsstrijders tienduizenden Nederlanders, indo's en andere minderheden om het leven brachten - een plaats moeten krijgen in het standaardwerk dat er allang had moeten zijn.

Sander van Walsum is redacteur van de Volkskrant

 
Hoe langer we wachten met de reconstructie van die traumatische naoorlogse jaren, hoe zwaarder die taak zal worden.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden