'Regering liep voortdurend voor de muziek uit'

Bart Tromp (58) is hoogleraar geschiedenis en de theorie van de internationale betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam...

Martin Sommer

- Wat vindt u van het Nederlandse standpunt, wel politieke geen militaire steun?

'Onsamenhangend. Het idee van politieke steun is niet onderbouwd, en bij politieke steun hoort militaire steun. Het grootste land kondigt een oorlog aan in strijd met het Handvest van de Verenigde Naties. Met twee argumenten: de veiligheid van Amerika en Saddam houdt zich niet aan de regels. Het eerste is te dol voor woorden, van een bedreiging door Irak is geen sprake. Het tweede: eerst hebben de Amerikanen een resolutie geschreven en daarna besloten ze buiten de VN om te gaan. Ik heb Vietnam meegemaakt en weet nog van de majoor die zei: we moesten de stad vernietigen om haar te redden. De Verenigde Staten moeten de VN vernietigen om haar te redden. Oorlog mag je alleen voeren in geval van agressie. En Balkenende is niet degene die bepaalt of dat zo is.'

- En de reactie van de PvdA; alleen instemming bij een VN-resolutie?

'Een honorabel standpunt. U zegt dat de oorlog om Kosovo ook buiten de VN om werd besloten? Kosovo was een uitzondering, en werd ook toen al een gevaarlijk precedent genoemd. De eerste Golfoorlog viel wél onder legitimatie van de VN.

'Kosovo was anders, daar was destijds sprake van grote tijdsdruk, hier niet. In tegendeel. Hier hebben Amerika en de Britten een spel gespeeld met de VN, vervolgens een vreselijke nederlaag geleden, en toen besloten dat ze het toch zouden doen.'

- Wouter Bos leek gisteren om te gaan met zijn opmerking dat hij achter de VS staat nu de oorlog eenmaal is begonnen.

'Volgens mij heeft hij niets nieuws gezegd. Ik heb het nooit erg begrepen op dat soort keuzes tussen Mussert en Moskou. Niemand steunt Saddam. Maar uit het feit dat je tegen Saddam bent, volgt niet dat je achter Bush hoeft te staan. Hier moet de PvdA niet gaan sjoemelen. Daarvoor is des te minder reden, omdat ik deze formatiepoging toch al meer en meer onder water zie raken. Er is geen enkele aanwijzing dat de formatie een stabiel kabinet zal opleveren. Overigens kán het Nederlandse leger helemaal niet meedoen in Irak, want de soldaten hebben een verzekeringspolis waarin staat dat die alleen geldt voor door de VN gelegitimeerde acties.'

- Zou enig begrip voor de moeilijke positie van de Nederlandse regering toch niet op zijn plaats zijn?

'Nee. Het kabinet ging in september al voor de muziek uitlopen, door te zeggen dat Nederland onverkort achter Amerika stond. Nog voor iemand iets gevraagd had en voordat er sprake was van de Veiligheidsraad. Daarna zei het eerst dat voor ingrijpen geen resolutie van de V-raad nodig was, en vervolgens dat een tweede resolutie niet noodzakelijk was.'

- Wat is het belang van een Nederlands standpunt? Wij zijn gezellig aan het formeren en het lijkt niemand veel te deren of Nederland wel of geen regering heeft.

'Nederland heeft zich met zijn standpunt geïsoleerd. We staan op de lijst van de coalition of the willing, ter hoogte van Eritrea en El Salvador. Wel geïsoleerd, want we bevinden ons midden in een proces van Europese integratie, dan ga je niet op eigen houtje dat soort dingen doen. Eigen houtjes hebben we meer gehad, ja. Ik doel niet op Frankrijk en Duitsland, maar op de Verenigde Staten. Een noodlottige houding van jullie doen maar mee. Dan krijg je dit soort chaos.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden