'Regering Kenia schept sfeer voor radicalisering'

Met executies van radicale islamistische leiders gooit president Kenyatta olie op het vuur, meent Kenia's bekendste politiek commentator.

NAIROBI - De regering van Kenia heeft geen effectief antwoord op het toenemende geweld van radicale moslims in het land. Dat zegt de in Kenia zeer bekende politieke denker en activist John Githongo (49). Volgens Githongo kan het 'verwarrende' optreden van de regering juist leiden tot verdergaande radicalisering van jongeren.


Dinsdagavond werd in de kustplaats Mombasa de islamitische geestelijke leider Abubakar Sharif gedood. De Verenigde Naties beschuldigden hem er eerder van jonge Keniaanse moslims te rekruteren voor Al Shabaab, de oorspronkelijk Somalische islamistische beweging. Sharif stond bekend als Makaburi, wat in het Swahili 'Kerkhof' betekent.


Kort voor zijn dood sprak Sharif nog zijn steun uit voor de aanslag in september vorig jaar, op een winkelcentrum in de hoofdstad Nairobi, waarbij meer dan zestig personen de dood vonden. Al Shabaab zei de aanslag te hebben gepleegd. Tegenover de BBC liet de geestelijke weten dat hij verwachtte door de Keniaanse autoriteiten te worden vermoord.


John Githongo noemt in een interview met de Volkskrant de moord op Sharif een 'standrechtelijke executie', die het werk van de regering kan zijn. Het is de derde keer in drie jaar tijd dat in Kenia een radicaal-islamitische leider om het leven is gebracht. 'Daarmee schept de regering zelf een sfeer waarin jongeren het gerechtvaardigd zullen vinden te radicaliseren.'


Volgens sommige kenners in Kenia roept de dood van Abubakar Sharif herinneringen op aan de moord in Nigeria in 2009 op Mohammed Yusuf, de oprichter van de islamistische beweging Boko Haram. Na diens dood koos Boko Haram een steeds gewelddadiger weg, die enkele duizenden Nigerianen het leven heeft gekost.


'De situatie in Kenia is anders dan in Nigeria', meent Githongo. 'Nigeria kent al sinds de onafhankelijkheid sectarisch geweld. Daarvan is in Kenia eigenlijk nooit sprake geweest. Maar helaas, de jongste gebeurtenissen zouden het begin kunnen betekenen van dergelijk geweld. Met executies van radicale leiders dreigt de Keniaanse regering juist olie op het vuur te gooien.'


Githongo onderstreept dat sinds de aanname van een nieuwe grondwet in 2010 de staat 'een heleboel wetten tot zijn beschikking heeft om mensen met extremistische opvattingen voor de rechter te brengen. Het beest van standrechtelijke executies voedt enkel zichzelf.'


Dat de regering daarnaast duizenden personen in het wilde weg oppakt, komt volgens Githongo de maatschappelijke rust geenszins ten goede.


Kenia heeft al sinds de aanslag op de Amerikaanse ambassade in 1998, opgeëist door Al Qaida, met islamistisch geweld te maken. 'Toch zag je ook na die tijd dat moslims en christenen vreedzaam naast elkaar bleven leven. De radicalisering van jongeren, aan beide kanten, brengt dit in gevaar. Het is als onkruid, dat maar weinig water nodig heeft om zich snel over een groot oppervlak te verspreiden.'


Het toenemende islamistische geweld, en mogelijk daarop tegengeweld van christenen, heeft naast maatschappelijke mogelijk ook economische gevolgen. Nu al is duidelijk dat het internationale toerisme in badplaatsen als Mombasa lijdt onder de terreurdreiging. Het toerisme is voor de overheid een van de belangrijkste inkomstenbronnen.


'Buitenlandse investeerders', meent John Githongo, 'zullen niet zo snel vertrekken. Dat zijn nuchtere lui. Maar ze willen wel merken dat een regering op een rationele manier de gevaren van religieus extremisme aanpakt. Vroeger bleken de veiligheidsdiensten behoorlijk effectief. Maar de huidige reacties van de regering op terreurdaden, zoals vorig jaar op het winkelcentrum Westgate, zijn bepaald niet inspirerend te noemen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden