Regering-Kabila blijft VN-onderzoek naar slachtpartijen onder Hutu's in Wendji en Mbandaka saboteren; 'De soldaten schoten aanhoudend, veel mensen stierven'

Zoals bijna alle 4600 vluchtelingen van het VN-kamp bij het rivierdorp Loukolela, herinnert Odette Mporayonzi zich gedetailleerd hoe de aanval verliep die haar man en honderden lotgenoten het leven kostte....

THE NEW YORK TIMES

The New York Times

LOUKOLELA

Op 13 mei, toen de vluchtelingen net aan het ontbijt zaten, hoorden ze vrachtwagens naderen. Kort daarop omsingelden soldaten het geïmproviseerde kamp bij Wendji. De orders het vuur te openen werden in het Rwandees en Zaïrees gegeven. De slachting begon.

'Mijn man was net weggegaan om brandhout te halen, dus ik was alleen toen het begon', zegt de 20-jarige Mporayonzi, die zeven maanden zwanger was toen de slachting plaatsvond. 'Het regende kogels. Ik rende tot ik erbij neerviel. De soldaten schoten aanhoudend, en heel veel mensen stierven. Toen een Zaïrese soldaat even stopte en in de bezittingen van de neergeschoten mensen begon te graaien, schreeuwde een officier hem in onze taal (Rwandees) toe: ''Dat kan wel wachten tot we onze missie hebben volbracht''.'

Sinds Laurent Kabila op 17 mei aan de macht kwam, doen hardnekkige berichten de ronde over een slachting in de westelijke stad Mbandaka. Deze moordpartij vond, in tegenstelling tot eerdere berichten over slachtingen in het oosten van het land, plaats toen de troepen van Kabila al lang aan de winnende hand waren in de burgeroorlog.

De vermoedelijke slachting van ongeveer tweeduizend Hutu-vluchtelingen in Wendji en Mbandaka is nu hét grote geschilpunt tussen de VN en de regering-Kabila.

Sinds de aankomst in Kinshasa van het VN-onderzoeksteam ongeveer een maand geleden, heeft de regering van Kabila volgens westerse diplomaten een hele serie obstakels opgeworpen om de missie tegen te werken. Onlangs kregen de onderzoekers geen toestemming om af te reizen naar Mbandaka, waar zij hun speurwerk hoopten te beginnen.

Kabila en zijn regering hebben steeds ontkend dat hun door Rwanda gesteunde leger de Rwandese Hutu's heeft afgeslacht, toen het tijdens de opmars van zeven maanden tienduizenden vluchtelingen voor zich uitjoeg, dwars door het immense land. De vluchtelingen waren merendeels vrouwen en kinderen. Maar er hadden zich ook flink wat mannen tussen hen verscholen die hadden deelgenomen aan de genocide van 1994 onder de Tutsi's in Rwanda.

De Congolese functionarissen zeggen dat ze alleen instemmen met onderzoek naar slachtpartijen die in het oosten van het land hebben plaatsgevonden, en dat het onderzoek alleen de periode mag omvatten van voor de machtsovername door Kabila. Dat wil dus zeggen de periode tot 17 mei.

'Dit (het geplande bezoek aan Mbandaka) is een bewuste provocatie van de kant van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties', meent minister Etienne Richard Mbaya, die de Congolese regering vertegenwoordigt bij de contacten met de missie. De VN, die eerder al toegaven aan andere eisen van Kabila's regering, zoals de vervanging van de leider van de missie, houden vol dat binnen het mandaat geen sprake was van dergelijke beperkingen.

De afgelopen dagen heeft een tot wanhoop gedreven VN-secretaris Kofi Annan steeds luider gewaarschuwd dat als Kabila's functionarissen het onderzoek blijven dwarsbomen, het team zal worden teruggetrokken. Daarmee zouden Kabila's kansen op buitenlandse hulp aanzienlijk afnemen.

Intussen groeit de vrees dat zolang het onderzoeksteam in Kinshasa op afstand wordt gehouden, de Congolese machthebbers de plekken van de massagraven kunnen 'opruimen' en getuigen kunnen oppakken.

Zo zijn volgens lokale hulpverleners en kerkelijke bronnen in de stad Kisangani de afgelopen weken diverse arrestaties verricht. De chauffeur van een tractor die zou zijn gebruikt op de vermoedelijke plekken van een van de grootste slachtpartijen, is gearresteerd zonder dat er een aanklacht tegen hem is ingediend, evenals de Belgische bezitter van de omliggende landbouwgrond. De Belgische ambassade in Kinshasa heeft de detentie van de betrokken persoon, Antoine de Klerk, bevestigd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden