Regenkans? Check de ruitenwissers

Buienradar kan veel preciezer. Als je auto's met een regensensor in de gaten houdt, weet je al veel beter waar het regent en hoe hard.

AMSTERDAM - Over de legendarische weerman Jan Pelleboer ging het grapje dat zijn belangrijkste weerinstrument een touwtje was: als het nat werd regende het, en als het horizontaal stond, stormde het. Wetenschappers van de universiteit van Hannover hebben nu een vergelijkbaar weerinstrument bedacht: de ruitenwissers van auto's. Staan ze uit, dan is het droog; staan ze aan, dan regent het; staan ze in de hoogste stand, dan regent het hard.


Dit ogenschijnlijk eenvoudige idee zou zomaar een heel bruikbaar meteorologisch instrument kunnen zijn. Zolang er maar heel veel van dit soort zeer onnauwkeurige metingen worden gedaan, kun je wellicht toch betrouwbare data vergaren - betrouwbaarder dan de gegevens van regenradars.


Alleen in Duitsland al rijden veertig miljoen auto's, zegt onderzoeksleider Uwe Haberlandt. Koppel informatie over de stand van de ruitenwissers aan de gps-data en je weet zeer lokaal waar het regent, bedacht de onderzoeker. Een aardig idee, dat mogelijk toch niet goed uitpakt, omdat het 'ruitenwissergedrag' van automobilisten sterk wisselt. Beter is het auto's in te schakelen die voorzien zijn van een regensensor, een apparaat dat in steeds meer voertuigen zit ingebouwd om de ruitenwissers automatisch te bedienen. Zo'n regensensor meet de hoeveelheid regen met behulp van een infraroodsensor en levert daardoor betrouwbaarder data op. Een algoritme dat corrigeert voor de snelheid kan in combinatie met gps tot goede metingen leiden, blijkt uit laboratoriumtests met sprinklers. Een taxibedrijf in Hannover heeft diverse voertuigen al uitgevoerd met de meters, zodat nu ook in de praktijk wordt gemeten. De eerste resultaten zijn gepubliceerd in Hydrology and Earth System Sciences.


Volgens Haberlandt kan zijn methode helpen bestaande technieken beter te maken, zoals regenradars. 'Radar is een uitstekende aanvulling, maar toont vaak grote fouten bij het voorspellen van absolute neerslaghoeveelheden.' Radars moeten daardoor continu worden gecorrigeerd met data afkomstig van grondmeters, en daarvan is de dichtheid beperkt. Regensensoren in auto's kunnen helpen de dichtheid te vergroten. 'We willen bestaande methoden dus niet vervangen, maar aanvullende data vergaren, zodat de metingen beter worden.'


De kracht van deze aanpak zit in het potentieel grote aantal sensoren dat kan worden gebruikt om neerslag te meten, zegt Marie-Claire ten Veldhuis van de TU Delft. Het voordeel ten opzichte van de radar is dat deze meting min of meer op grondniveau plaatsvindt, aldus Ten Veldhuis, terwijl de radar meet op 150 meter hoogte of meer. 'Zeker in een stedelijke omgeving kan het regenpatroon nog sterk veranderen tussen de meethoogte van de radar en de grond, met name door windinvloeden rond gebouwen.'


Als de radarmetingen worden gecombineerd met de ruitenwissermetingen ontstaat volgens de onderzoekster een completer beeld. Ten Veldhuis, gespecialiseerd in stedelijk watermanagement, werkt met de TU aan de installatie van een regenradar in Rotterdam, die vanaf januari op zeer lokaal niveau regen gaat meten. Doel van dit project is om zeer nauwkeurig neerslag te kunnen meten, inclusief lokale verstoringen van gebouwen. Dit moet bijdragen aan een efficiënter stedelijk waterbeheer.


De Delftse onderzoekster ziet wel enkele uitdagingen aan het Duitse autoproject. Zo verwacht ze in de praktijk meer verstorende invloeden dan in het lab. Verder wijst ze op problemen bij de data-ontsluiting, 'die je natuurlijk het liefst wil hebben in realtime.' Haberlandt zegt dat regendata vergaard met auto's ideaal gesproken binnen een tot vijf minuten naar een centrale database moeten worden verstuurd, willen ze bruikbaar zijn in de praktijk. Nu zijn de meeste auto's nog niet continu online, maar dat gaat de komende jaren veranderen. Als 1 tot 4 procent van de auto's straks wordt omgebouwd tot een mobiel regenstation, verwachten de onderzoekers het bestaande meetnetwerk in nauwkeurigheid te kunnen verslaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden