Regels vormen een doolhof voor de mantelzorger

Ouderen, chronisch zieken en hun mantelzorgers raken nog steeds de weg kwijt in het zorgaanbod. Ze raken vaak verstrikt in de gecompliceerde aanvraagprocedures.

Dit blijkt uit een rondgang van de Volkskrant. Patiënten en de mensen die voor hen willen zorgen verdwalen tussen instellingen zoals het gemeentelijk WMO-loket en het indicatieorgaan CIZ. ‘De infrastructuur van advies in de zorg wordt misschien wel beter, maar de weg ernaartoe bepaald niet’, zegt de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie (NPCF).

Volgens de landelijke vereniging voor mantelzorgers Mezzo is het ‘ronduit een crime’ om je weg te vinden in voorzieningenland. ‘Het nieuwe fenomeen zorgmakelaar is exemplarisch’, vindt directeur Arie Ouwerkerk. ‘Het is fijn dat hij bestaat, maar het zegt wel iets dat er blijkbaar behoefte is aan een regeltjesdeskundige.’

Mantelzorger Jolanda Mesquita (53) had geen idee van de mogelijkheden toen haar man zeven jaar geleden ziek werd. ‘Pas jaren later werd ik erop gewezen dat ik een persoonsgebonden budget kon aanvragen.’ Het traject werd een drama, vertelt ze. ‘Eerst kwam er iemand kijken of mijn man wel echt invalide was. Die mevrouw vond dat ik gezond genoeg was om voor hem te zorgen. Als het me te veel zou worden moest ik maar stoppen met werken.’

Na een maandenlange administratieve procedure kreeg Mesquita 276,77 euro per kwartaal toegekend voor drie uurtjes huishoudelijke hulp per week. ‘Een dag later kreeg ik een envelop met de hoogte van de eigen bijdrage: 276,67 euro. Ik hield dus precies één dubbeltje over.’

Het ‘oerwoud van regels’ is voor de gemiddelde burger al niet te begrijpen, voor allochtonen is het helemaal ‘onoverkomelijk’, vertelt Chris van Holland, die is ingehuurd door het Academisch Medisch Centrum en het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam om allochtonen te helpen met de aanvraag van voorzieningen.

De onbekendheid met de regels leidt tot schrijnende situaties. Zo bleek dat een Turkse vrouw al jaren haar gehandicapte kind drie trappen op haar rug omhoog droeg. Ze wist niet dat ze een lift of een vervangende woning had kunnen aanvragen. Ook worden regelmatig grote gehandicapte kinderen in een kinderwagen het ziekenhuis in gereden omdat de ouders niet weten hoe ze aan een rolstoel moeten komen.

‘Het grote probleem is de informatievoorziening’, zegt de woordvoerder van de NPCF. ‘Vooral jonge mensen met een zeldzame ziekte weten niet wat er te koop is. Verzekeraars en gemeenten zijn goed in het aanbieden van bulk, maar er is weinig maatwerk.’

De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) heeft het er niet makkelijker op gemaakt. Dat blijkt uit de ervaringen van het Friese experiment Foar Elkoar. Dit samenwerkingsproject tussen De Friesland Zorgverzekeraar en 31 Friese Gemeenten wilde burgers één loket bieden voor de WMO (huishoudelijke hulp, gehandicaptenvoorzieningen) en de AWBZ (thuiszorg, ondersteuning).

‘Na drie jaar moeten we constateren dat we dit niet voor elkaar hebben gekregen’, zegt programmamanager Han Westerhof. ‘Gemeenten en zorgverleners zijn vooral bezig met aanbestedingsprocedures in plaats van met het faciliteren van burgers.’

De pogingen van Foar Elkoar om de aanvraagprocedures te stroomlijnen zijn volgens Westerhof gestrand op ‘financiering en regelgeving’. ‘Elke gemeente en elk zorgkantoor maakt zijn eigen regels en er is zoveel onderling wantrouwen dat steeds nieuwe controleschakels worden ingebouwd.’

Ook mantelzorger Nico Bartels (52) verdwaalde in het woud van voorzieningen. Hij zag uiteindelijk af van zijn recht op thuiszorg. ‘Het was elk jaar zoveel gedonder om die aanvragen in te dienen, dat ik de zorg voor mijn vrouw zelf maar heb geregeld.’ Het probleem van de zogenoemde vraaggestuurde zorg, zegt Bartels, is ‘dat je er zo moeilijk om kan vragen als je het aanbod niet kent’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.