Regelaar

Mick Jagger - zakenman, opa en womanizer in één -is nu ook filmproducer. Dat betekent: 'opgewekt herrie maken'. 'Enigma' is zijn eerste film en een typisch Britse, met heren vet in de brylcreem en dames in lange rokken....

De rol past hem, zegt Mick Jagger nog voordat hij is gaan zitten. 'Films maken is fun. Het praat zo makkelijk. Als ik over muziek moet vertellen, verval ik altijd in pseudo-filosofische beschouwingen.'

Inderdaad. Mick Jagger, ex-rebel en eeuwige held van de protestgeneratie, is filmproducent geworden. Een echte producent nog wel, die praat over financiering, doelgroepen en wenslijstjes met acteurs. Echt iets voor hem, zegt hij, alsof hij de twijfel kan ruiken. 'Een filmproducent moet veel op schouders slaan. Enthousiasmeren. Je moet tegen de cameraman zeggen dat het er on-ge-loof-lijk goed uitziet. En dan naar de uitvoerend producent, om te vragen of die cameraman niet beter kan. Met meerdere tongen spreken, ja. Dat gaat mij goed af, na een carrière van drie eeuwen in de popindustrie.'

In het Londense Dorchester Hotel zijn de gangen bevolkt met brede mannen die via onzichtbare microfoontjes met elkaar communiceren. Jongens van de bewaking. In de lobby verzoeken zij iedere hotelgast door een metaaldetector te lopen. 'Safety first these days, sir.'

Jagger lacht om het circus. 'Het houdt de paparazzi buiten, dat is mooi meegenomen.' Serieuzer: 'Iedereen is van slag na 11 september. Dat kun je die veiligheidsmensen niet kwalijk nemen. Zij hebben momenteel het gelijk aan hun zijde. Dat zullen we weten ook.'

De artist himself is op deze pr-dag allerminst gespannen. Drie kwartier praat hij honderduit, daarmee drie journalisten tegelijk bedienend. Over zijn nieuwe solo-album Goddess in the Doorway ('veel persoonlijker dan wat ik met de Stones doe') en over zijn filmcarrière, die met zijn productionele ambities vleugels krijgt.

Niemand zal in zijn leven vaker zichzelf hebben gespeeld dan Mick Jagger. Als zanger of pratend hoofd heeft hij zijn aandeel in zo'n veertig muziekdocumentaires. Van ongeleid projectiel in Rock and Roll Circus (1968), Popcorn (1969), Cocksucker Blues (1972) en Let's Spend the Night Together (1972) tot en met autoriteit in Mayor of Sunset Strip (2001). Scherpe oneliners, altijd een grap paraat, en gezegend met relativeringsvermogen.

Als acteur, in echte rollen, is hij minder vaak te zien geweest. Even, begin jaren zeventig, leek het filmsterrendom de popster te lokken. Maar na Ned Kelly (als Australische bandiet) en Performance (ex-rockzanger) was het alweer voorbij, al dook Jagger in 1992 op in Freejack en maakte hij een gedenkwaardige verschijning in Bent (1997), als zingende travestiet.

Method-acting

'Als ik acteer, dan zijn dat vriendendiensten. Ik vind het leuk om te doen, maar voor een week of twee. Van method-acting moet ik niets weten. Daar ben ik te ongedurig voor. Ik heb me voor mijn vrouwenrol in Bent ook niet speciaal voorbereid.' Met bulderende lach: 'Sorry. Slecht voorbeeld. Van vrouwen wist ik al het een en ander af.'

Enigma heet de eerste film die zijn bedrijf Jagged Films maakte. Met deels Nederlands geld, omdat Ate de Jong op de titelrol vermeld staat als mede-producent. Een in Nederland geruchtmakende constructie, die Jagged Films tientallen miljoenen guldens opleverde. In ruil daarvoor kreeg Ate de Jong de zekerheid dat The Discovery of Heaven, die hij echt produceerde, door de vermaarde Engelse salescompany Intermedia aan de man wordt gebracht.

Jagger: 'Dat is nou produceren. Zorgen dat het geld er is. Enigma is gemaakt met Duits en Nederlands geld. Ik werk graag met Nederlanders, kom vaak in Amsterdam. Maar als producent maakt het me niets uit waar de financierders vandaan komen. Als het Fins geld was geweest, dan waren we met Enigma een dagje naar Finland gegaan. Om daar een paar shots te draaien.'

Eigenlijk was Jagger altijd al een beetje filmproducent. Bij de muziekdocumentaires over de Rolling Stones bemoeide hij zich met alles. 'Ik zit altijd vooraan. Film vraagt om helderheid. Je moet exact weten wat je straks wilt zien op het doek. Je visie kraakhelder formuleren, daar gaat het om. Voor je het weet is een thriller in een kostuumdrama veranderd.' Produceren is niet veel anders dan een wereldtournee organiseren. 'Het komt erop neer opgewekt herrie te maken. Je moet een team aan de gang krijgen dat er heilig van overtuigd is dat jij alles het beste weet.' Dat vraagt ook om diplomatie, niet Jaggers sterkste punt. 'Vergaderen met schrijvers, acteurs en crew is net als in een grote rockband spelen. Je krijgt te maken met meningen die er helemaal niet toe doen. Veel mensen zeggen maar wat, omdat hun ego ze influistert iets te roepen.'

Jagger formuleert zoals hij eruit ziet. De woorden komen in hoog tempo over de lippen, in een accent dat schommelt tussen bekakt en cockney. 58 Jaar is hij, en nog altijd in staat verscheidene persoonlijkheden te combineren. Met zijn dunne lijf, Prada-sneakers en zachtleren jack oogt Jagger als een tevreden vrije jongen - zakenman, opa en womanizer tegelijk. Rebel én high society. Kasteelheer én partycrasher, met juicy stories op voorraad: een buitenechtelijk kind bij een Braziliaanse dame, 90 miljoen overgemaakt aan ex-geliefde Jerry Hall en een maand later alweer gesignaleerd met het 25-jarige fotomodel Sophie Dahl.

'Mijn kracht is mijn onafhankelijkheid, denk ik. Ik doe wat ik leuk vind. Dat wil niet zeggen dat ik me niet bekommer om echt belangrijke zaken. Ik praat er alleen niet graag over in interviews.' Popsterren hebben, beseft Jagger, invloed op de meningsvorming. 'Er zijn massa's mensen die zich aan ons spiegelen. Je kunt statements maken. Ik vind dat een hachelijke onderneming. Een optreden in New York, dát kan zin hebben. Ik ben artist en wil best komen spelen. Maar over de wereldpolitiek zal ik niet snel iets roepen. Daarvoor zijn interviews geen geschikt forum.'

Kerst

Met gemengde gevoelens kijkt hij naar collega's die hun engagement wel tonen, zoals Bono van U2, die ook aan Jaggers nieuwe solo-album meewerkte. 'Ik ken hem goed. Ik weet dat er geen reden is aan zijn bedoelingen te twijfelen. Alleen ik zou het niet kunnen om als celebrity in Sarajevo de kerst door te brengen. Ik krijg die werelden niet aan elkaar geknoopt.'

Plotseling weer op de toon alsof hij een mop vertelt: 'Van mij wordt zoiets ook niet verwacht. Je hebt Bono en Saint Bob voor de tranen. Ik ben the naughty one. Denkt iedereen. In werkelijkheid ben ik bijna geobsedeerd door pragmatisme. Een verbeten regelaar. Alleen gaat dat verhaal bij niemand erin. Het beeld dat van mij bestaat is hardnekkiger dan de werkelijkheid.'

Het komende jaar vieren de Rolling Stones hun veertigjarig jubileum als muziekgroep. Platenmaatschappij Virgin heeft wilde plannen. 'Het is natuurlijk part of the deal. Maar we hebben het er onderling nog niet echt over gehad. Charlie doet momenteel in Japan iets met een jazzband en Keith werkt aan nieuwe songteksten in Frankrijk, althans: dat is wat hij mij vertelde. Iedereen doet zijn ding. Dat jubileum leeft nog niet zo.'

Onlangs zag Jagger de gerestaureerde kopie van Gimme Shelter, de vermaarde documentaire van Albert en David Maysles. Daarin kijkt hij, 26 jaar oud en bleek om de neus, naar opnamen van het beruchte concert in San Francisco, waarbij een zwarte bezoeker werd doodgestoken door een lid van de Hell's Angels.

'Een freaky tijd', zegt hij nu. 'Het is verbazingwekkend hoe de tijdsgeest is veranderd. Ik herkende in mezelf niet direct een geschikte filmproducent, zeg maar. Ik had toen nog geen interesse in het maken van dingen waarin ik niet zelf de hoofdrol kon spelen.'

Enigma, gebaseerd op de bestseller van Richard Harris, speelt in 1943, het geboortejaar van Jagger. De film toont een inkijk in Bletchley Park, een Engels landgoed waar in de Tweede Wereldoorlog werd gewerkt aan het breken van de geheimtaal van de Duitse codeermachine Enigma.

'Ik heb een fascinatie voor Bletchley Park', aldus Jagger. 'Al die jonge mannen en vrouwen, in het diepste geheim aan een missie werkend, afgesloten van de rest van de wereld. Een microkosmos onder hoogspanning. Wat er precies gebeurde, bleef tot in de jaren zeventig onbekend. Bletchley Park is een van de best bewaarde geheimen uit de vorige eeuw.'

Vorig jaar draaide in de bioscoop de Amerikaanse productie U-571. Daarin was het echt gebeurde verhaal over een door de Engelsen veroverde Enigma-machine veranderd in een Amerikaanse overwinning, met een Texaan als een fiere kapitein van de U. S. Navy. Ze durven, lacht Jagger. U-571 speelt zich af in 1941, in april of mei. 'Toen was de Tweede Wereldoorlog voor de Amerikanen nog niet eens begonnen.'

Achtervolging

Enigma loopt over van de nostalgie. Het Britse landschap is gehuld in een groen-bruine gloed, mannen zitten stevig in de brylcreem, vrouwen dragen lange rokken, de hospita is een krasse heks en er is zelfs een klassieke achtervolging te zien; twee Austins puffen achter elkaar aan over onverharde paden, shawls wapperen in de wind.

Vanaf het moment dat Jagger de rechten op Harris' roman verwierf, wist hij dat Enigma een Britse film moest worden, met Britse acteurs. 'De grap van de film zit in het weer tot leven roepen van de sfeer zoals die heerste in Bletchley Park. We hebben veel research gedaan, al zegt dat niet alles; de ene veteraan koestert de mooiste herinneringen aan de diners, terwijl een ander met nadruk vertelde dat het eten er walgelijk was.' Er zijn door scenarioschrijver Tom Stoppard nog wel pogingen ondernomen een Amerikaan in de film te schrijven, maar Jagger kreeg hoofdpijn van die versie. 'Daar lag een schone taak voor de producent. Ik heb een executive decision genomen: eruit met die Amerikaan! De opdracht is door Tom keurig uitgevoerd.'

Met die keuze werd, stelt Jagger droogjes vast, de Amerikaanse markt opgegeven. Want zo werkt het. 'Amerikanen kijken niet voor hun lol naar Europese helden. Dat is een gegeven. Enigma is bedoeld voor de intelligentsia van Europa.'

Kevin MacDonald maakte de voorbije maanden een documentaire over Jaggers werk ('Mick Jagger in de studio, Mick op de set - dat werk'). Daarvan wordt wel een Amerikaanse versie gemaakt. 'Snel gesneden, korter. Want ze kunnen er toch hun aandacht niet bij houden.' Voor Europa komt een 'Bergman-variant', zegt Jagger, ginnegappend. 'Dan kijk ik soms met hopeloze blik in de lens. Er vallen ook meer stiltes.'

Met Martin Scorsese wordt intussen gewerkt aan een nieuwe speelfilm. De vierde versie van het script is af en het lijkt zoiets te worden als Scorsese's Casino, maar dan niet over de opkomst en ondergang van een maffiabaas maar over de loopbaan van een popgroep. 'Het gaat over twee jongens die hun leven lang doorbrengen in de popmuziek. Ze beginnen in de jaren zestig en komen ergens in de jaren negentig tot het inzicht dat alles anders is. Martin en ik proberen greep te krijgen op de schuivende waarden. We willen laten zien hoe in de muziekindustrie idealen kunnen vervliegen.'

Nee! De film gaat niet over de Stones. 'Als ik schrijf, put ik net als iedereen uit mijn eigen leven. Maar het is geen biopic. We willen dieper gaan.'

Plotseling staat Jagger op. Hij maakt van zijn handen een megafoon en zegt: 'Het hoofd van de persdienst van Mick Jagger laat weten dat uw tijd op is.' Bij het afscheid reageert hij nog op de vraag of hij vereerd was met de aanwezigheid van Prince Charles op de première van Enigma. 'Dat was een goede zet van de prins. Zo komt ook hij aan zijn gratis publiciteit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.