Regeerakkoord niet stressbestendig

Bezuinigen..

amsterdam Het kabinet moet de begrotingsregels loslaten, om de economie niet verder in het slop te laten raken. Daar zijn economen het wel over eens. ‘Het regeerakkoord is duidelijk niet stressbestendig’, zegt Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam.

Het begrotingstekort mag nu best oplopen tot de Europese norm van 3,5 procent. ‘Dat levert al zo’n 8 miljard euro op.’ Volgens Van Wijnbergen moet het kabinet snel duidelijkheid geven over de vraag of de tegenvallende inkomsten van het Rijk structureel zijn – het gevolg van tegenvallende aardgasbaten – of een direct gevolg van de recessie. ‘In het laatste geval is paniek nu niet nodig.’

Vasthouden aan de begrotingsregels en bezuinigen, is economische zelfmoord, vindt ook Elmer Sterken, hoogleraar monetaire economie aan de Universiteit van Groningen.

Niet bezuinigen dus?

Niet bezuinigen dus?
Niet op de korte termijn, vindt ook Lans Bovenberg, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg. ‘Maar we moeten nu wel kijken naar de oplossingen voor de lange termijn, wanneer de economie weer draait.’ Wat hem betreft, moet de AOW-leeftijd worden verhoogd en de AWBZ (onder meer zorg voor ouderen en gehandicapten) versoberd worden.’ Het kabinet moet volgens Bovenberg nu maatregelen treffen, die in de volgende kabinetsperiode worden ingevoerd. Van Wijnbergen daarentegen ziet niets in versobering van de AWBZ. ‘Dan leg je de last wel bij een heel kwetsbare groep van de samenleving.’

Niet bezuinigen dus?
Van Wijnbergen ziet meer in afschaffing van de ‘aanrechtsubsidie’, de fiscale aftrekpost voor partners van kostwinners. De Utrechtse econoom Janneke Plantenga, die ook fervent voorstander is van afschaffing van deze subsidie omdat die een rem zet op de arbeidsparticipatie van vrouwen, wijst er echter wel op dat ook dat gefaseerd moet worden ingevoerd en dus niet direct winst oplevert.

De hypotheekrenteaftrek dan?

De hypotheekrenteaftrek dan?
Morrelen aan de hypotheekrenteaftrek is wat alle economen betreft taboe. ‘Het is nu het slechts denkbare moment om daar aan te tornen’, zeggen ze unaniem. Niet alleen vanwege de gevolgen voor de huizenbezitters, maar vooral vanwege de consequenties voor de banken, vindt Van Wijnbergen. ‘Er staat voor 600 miljard euro aan hypotheekleningen uit bij de banken. Als je nu gaat morrelen aan de waarde van het onderpand, breng je ze misschien wel de genadeslag toe.’

Moet de overheid investeren?

Moet de overheid investeren?
Ook daar valt op korte termijn niet veel van te verwachten, denken de economen. Volgens Van Wijnbergen ontbreekt de financiële ruimte van het Rijk voor ‘wilde’ stimuleringsplannen. ‘En bovendien; voordat je ze kan uitvoeren is de recessie alweer voorbij.’

Moet de overheid investeren?
Gemeenten kunnen daar wel een rol in spelen, meent Bovenberg. ‘Zij moeten meer ruimte krijgen om investeringsprojecten naar voren te halen. Niet alleen voor woningbouw of infrastructuur, maar ook bijvoorbeeld voor het opknappen van schoolgebouwen. Daarvoor zou de koopkracht van consumenten best iets kunnen verminderen, want daar zit nu nog wel wat ruimte in.’

Moet de overheid investeren?
De Groningse econoom Sterken twijfelt aan het nut van investeren in kwakkelende bedrijfstakken, zoals de auto-industrie bijvoorbeeld, waarvoor de vraag is weggevallen. ‘Daarmee ontwricht je de economie. Bovendien lekken die investeringen weg naar het buitenland. ’

Wat werkt dan wel?

Wat werkt dan wel?
Stimuleren van de consumenten vraag, denkt Sterken. ‘Denk bijvoorbeeld aan verlaging van de btw. Dat kun je op Europees niveau invoeren en heeft direct effect op de bestedingen.’

Wat werkt dan wel?
Nu bezuinigen is niet nodig, vinden de economen. ‘Je kan nu beter denken aan de toekomst en niet vasthouden aan die heilige huisjes’, denkt Van Wijnbergen.

Wat werkt dan wel?
Carlijne Vos

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.