Referendum spreekt nu vooral lager- en middelbaar opgeleiden aan

Het referendum, van oudsher geliefd onder hoger opgeleiden met een partijpolitieke voorkeur voor D66 en GroenLinks, spreekt nu vooral lager- (74 procent) en middelbaar opgeleiden aan (66 procent) met een hang naar de SP en de PVV. In 1972 sprak 60 procent van de bevolking zich voor een referendum uit, nu bijna 70 procent.

GeenPeil-voorman Jan Roos tijdens de aftrap van de landelijke bustour van GeenPeil in aanloop naar het referendum over het associatieverdrag met Oekraine. Beeld anp

Dat zijn uitkomsten van een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) over de stemming in Nederland. 'Het referendum staat al geruime tijd op de agenda, maar de stemming er omheen is geleidelijk veranderd', zegt SCP-onderzoeker Paul Dekker. 'Veertig jaar geleden was het referendum een blijmoedig uitgedragen poging om de democratie te verdiepen. Nu willen de voorstanders vooral afrekenen met politici.'

Anders dan de voorstanders van veertig jaar geleden zijn de huidige voorstanders van het referendum vaak boos, zegt co-onderzoeker Josje den Ridder. 'Ze zijn per saldo best tevreden over het eigen bestaan en over het voorzieningenniveau in Nederland, maar ze vrezen dat dit allemaal onder druk komt te staan, vooral onder invloed van de vluchtelingencrisis.

Onvrede

Van de mensen die we hebben gesproken, noemde 65 procent spontaan immigratie als het grootste probleem. Volgens hen heeft de politiek hen daarvoor niet kunnen behoeden. Ze zouden hun onvrede hierover graag met een referendum tot uiting willen brengen.'

Omgekeerd hebben de referendumaanhangers van het eerste uur zich ontpopt als voorstanders van het behoud van de status quo. 'Als je de mensen van DWARS, de jongerenorganisatie van GroenLinks, over het referendum hoort praten als ondermijning van de wetgevende macht, is het net of je jonge Wiegeltjes hoort praten', zegt Dekker.

6 april

Nederland spreekt zich op 6 april uit over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Aan de hand van elf vragen zette de Volkskrant de belangrijkste informatie op een rij.

Complex

'Een veelgehoorde klacht over het referendum, zoals dat over het Associatieverdrag met Oekraïne, is dat het over te complexe thema's gaat. Alsof alleen de kleur van de tram zich voor een referendum zou lenen. Maar het punt is juist dat veel mensen complexe thema's niet meer aan de politiek toevertrouwen. De afwerende reacties op het referendum voeden die argwaan.'

Die argwaan heeft een voorgeschiedenis, zegt Dekker. 'In 2005 heeft de politiek zich geen barst aangetrokken van de uitslag van het referendum over de Europese Grondwet. Tegenstanders van 'meer Europa' hebben met het Oekraïne-referendum willen corrigeren wat toen fout is gegaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden