Referendum heeft opeens veel minder fans

Uw politieke nieuwsbrief

Goedemiddag. De formatie hapert en tegelijk is in de Tweede Kamer een vreemd debat bezig over het referendum. De partijen die daar bijna twintig jaar voor vochten, zijn tegenstanders geworden. De SP neemt het gevecht van ze over. Diezelfde SP die van demissionair minister Plasterk haar afdrachtregeling moet herzien.

Hier zijn uw Dagkoersen. In uw mail? Regel het hier.

Beeld de Volkskrant

DRAAI VAN DE DAG
PvdA, D66, GroenLinks

Jarenlang streden PvdA, D66 en GroenLinks voor een correctief referendum. Ze kregen een wetsvoorstel voor zo'n bindende volksraadpleging zelfs door de Tweede en Eerste Kamer. Maar omdat deze correctie op de representatieve democratie een wijziging van de Grondwet vergt, is een tweede debat- en stemmingsronde noodzakelijk. Een 'tweede lezing', in Haags jargon, waarbij een tweederde meerderheid is vereist. Die is er op dit moment niet, en opmerkelijker, zo meldt verslaggever Remco Meijer: PvdA, D66 en GroenLinks zijn inmiddels op hun standpunt teruggekomen. Dat gebeurde onder druk van hun partijcongressen voor de verkiezingen van 15 maart, die zich een hoedje waren geschrokken van het Oekraïne-referendum.

Dat was SP-Kamerlid Ronald van Raak al te bar. Hij nam de verdediging van het voorstel woensdagmiddag in tweede lezing over van de drie partijen en toonde hun draai niet alleen in woord maar ook in beeld. Achter hem zaten twee oorspronkelijke indieners van het voorstel, de voormalige Kamerleden Niesco Dubbelboer (PvdA) en Boris van der Ham (D66). Zij hoorden de huidige woordvoerders gelaten aan: Gijs van Dijk (PvdA), Rob Jetten (D66) en Nevin Özütok (GroenLinks) zeiden de congresuitspraken van hun achterban te respecteren en dus hun handen van het wetsvoorstel af te trekken.

Voor Martin Bosma van de ledenloze PVV was het een feestelijke middag. 'Ledendemocratie staat haaks op parlementaire democratie, dat blijkt maar weer.' Vooral D66 moest het ontgelden: 'Dat is geen politieke partij, maar een lifestyle zonder ideologie.' Bosma hield een minutenlang pleidooi voor het bindend referendum, een tekst die hij zei letterlijk overgenomen te hebben van D66-leider Alexander Pechtold.

Dubbelboer muntte het woord van de dag: demofobie, angst van de volksvertegenwoordiging voor het volk. Hij gebruikte het vanochtend in de Volkskrant en kreeg er van diverse sprekers complimenten voor. Voor Renske Leijten (SP) is het duidelijk dat D66 in de formatie de gekozen burgemeester heeft binnengehaald, in ruil voor het laten vallen van het referendum. Of dat klopt, weten we binnenkort.

Ronald van Raak (SP) Beeld livestream

BRIEF VAN DE DAG
'SP'er, eis salaris op'

De PvdA heeft het tegenovergestelde van een charmeoffensief ingezet in de richting van de SP. Nog even en de twee linkse partijen voeren officieel schouder aan schouder oppositie in de Tweede Kamer. Daar heeft uittredend PvdA'er Plasterk geen boodschap aan. Hij heeft een vernedering bedacht voor de partij die actie boven besturen stelt: gemeenten en provincies moeten het salaris van SP-politici rechtstreeks op hun rekening storten in plaats van de partijrekening. Volksvertegenwoordigers moeten immers 'zonder last' kunnen opereren, dus ook financieel onafhankelijk zijn van hun partij.

De minister van Binnenlandse Zaken schrijft dit in een brief aan lokale overheden en heeft overduidelijk de afdrachtregeling van de SP op de korrel. Plasterk knabbelt aan het SP-fundament, want die partij heeft het grootste deel van alle salarissen van lokale vertegenwoordigers hard nodig om campagne en dus actie te voeren. Hoe belangrijk dat is, weten ze in Hoorn, Rijswijk, Steenwijkerland en nog een stuk of wat SP-afdelingen die moeten stoppen omdat ze zich op straat te weinig actief hebben getoond.

'Politieke pesterij', vindt SP-leider Roemer de actie van Plasterk. De penningmeester van de SP laat weten te blijven strijden voor het 'kroonjuweel' van de partij. Hij is met lokale SP'ers in overleg over nieuwe juridische stappen tegen gemeenten die wagen de instructie van de minister te volgen. Plasterk kan zijn borst natmaken, hij heeft een partij uitgedaagd met hele diepe zakken.

SP-voorzitter Ron Meyer en SP-leider Emile Roemer Beeld ANP

OH JA, DE FORMATIE
Dag 196

Dat valt tegen. Hoopvol stuurden VVD, CDA, D66 en ChristenUnie een dag of tien geleden de financiële kant van hun formatiewerkstuk naar het Centraal Planbureau. Krijgen ze het terug met allemaal krassen, doorhalingen en een 6-min. 'Het CPB is niet tevree', meldt de NOS.

Het werkt met een regeerakkoord net als met een verkiezingsprogramma. De partijcijferaars zetten de wensen uit het program om in bedragen en het CPB haalt die langs alle mogelijke economische modellen. Daar rolt dan uit wat de plannen ongeveer betekenen voor de economie, koopkracht, lasten, milieu en het overheidsgeld. Nu vallen de resultaten tegen voor de formerende partijen. Ze moeten de plannen aanpassen, of hun doelen.

Meteen is ook het optimisme weg dat het regeerakkoord volgende week klaar zou zijn. Daarna zou dan de poppetjesfase komen en dán kan Rutte III poseren voor de groepsfoto. Wie de datum daarvoor voorspelt, valt door de mand, want niemand weet het nog.

De haperende formatie heeft ook gevolgen voor de begrotingsdebatten in de Tweede Kamer. Normaal volgen na Prinsjesdag de Algemene Politieke Beschouwingen - geschrapt - de Algemene Financiële Beschouwingen waarbij de minister van Financiën de begroting verdedigt - waarschijnlijk ook geschrapt - en een debat of vijftien over elke departementale begroting - waarschijnlijk uitgesteld.

CPB-directeur Laura van Geest Beeld ANP

TOEVAL VAN DE DAG
Inspiratie voor Carola

Toeval bestaat niet, weet verslaggever en polderwatcher Gijs Herderscheê. Dus publiceerde het Centraal Planbureau juist vandaag een instructieve studie. Titel: 'Optimal income support for lone parents in The Netherlands.' Oké, noodt niet direct tot lezen maar het gaat over inkomens van alleenstaande ouders. Herderscheê: 'Het lijkt gericht aan Carola Schouten van de ChristenUnie die zich bij de kabinetsformatie sterk maakt voor, onder veel meer, ook deze doelgroep.' Conclusie van het CPB: alleenstaande ouders met een laag inkomen kunnen wel wat extra financiële steun gebruiken.

Toeval bestaat niet, want bij de kabinetsformatie zijn ze pas in ernst begonnen aan de sociale paragraaf toen bleek dat vakbeweging en werkgevers niet samen met voorstellen kwamen.

Carola Schouten na een formatieonderhandeldag Beeld ANP

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Wilt u deze per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden