Opinie

Referendum gaat niet over Nederland

In een opiniestuk van Carnegie Europe hekelt Judy Dempsey de 'aan lafheid grenzende' onwil van Europese politici om zich sterk te maken voor Oekraïne: 'No Dutch courage for Ukraine'.

Beeld anp

Vandaag gaan de Nederlanders stemmen voor een referendum dat de stemming jegens Oekraïne in Europa kan doen omslaan. Stemmers wordt gevraagd of ze het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne, een verstrekkend politiek, economisch en handelsakkoord, goedkeuren. Het referendum is georganiseerd door GeenStijl.

Met Oekraïne als testcase wil GeenStijl het punt scoren dat Europa meer democratische verantwoording moet afleggen als nationale parlementen EU-overeenkomsten met andere landen ratificeren.

Tenzij de publieke opinie omslaat, de nee-zeggers zijn in de meerderheid, zal het referendum voor grote problemen zorgen.

Hulpeloos toekijken

Voor de Nederlandse regering, die op de uitslag zal moeten reageren, voor de EU omdat alle EU-leden nodig zijn om de associatieovereenkomst te ratificeren en voor Oekraïne omdat hervormers dit akkoord dringend nodig hebben als steun in de rug voor verandering.

Bovendien zal het, als de nee-campagne wint, een groot succes zijn voor de Russische president Poetin en zijn propaganda-machine, die op grote schaal in EU-lidstaten is binnengedrongen, terwijl de meeste EU-leiders hulpeloos toekeken.

Dit Nederlandse referendum zou voor EU-leiders een ideale gelegenheid zijn geweest naar buiten te treden en campagne te voeren voor een thema dat draait om Europese veiligheid, Europese stabiliteit, Europese belangen en Europa's buurlanden. De uitkomst van de hervormingen in Oekraïne, om maar niet te spreken van Ruslands voortdurende bemoeienis in Oost-Oekraïne en de annexatie van de Krim in 2014, is van invloed op al deze vier aspecten.

Onwilligheid

Geen van deze thema's speelde een rol in de campagne. Met uitzondering van de Europese Commissie-voorzitter Jean Claude Juncker, die waarschuwde voor de consequenties van een nee, zijn de EU-leiders op zijn slechtst stil geweest en halfhartig op zijn best.

De onwilligheid om bij een referendum betrokken te raken dat gaat over de EU en niet over een nationaal onderwerp, is een grote vergissing. Het bevestigt hoe EU-leiders te vaak hebben toegegeven aan hun lage instincten waar het eurosceptici en populistische bewegingen betreft door een aantal van hun standpunten over te nemen of, zoals in het geval van het Nederlandse referendum, aan de zijlijn te blijven staan. Dat toegeven aan onderbuikgevoelens toont een gebrek aan overtuiging die grenst aan lafheid. Als het nee-kamp wint vandaag, zelfs als de uitslag niet bindend is, kunnen eurosceptici en populistische leiders zich aangemoedigd voelen door het gemak waarmee zij de EU aanvechten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden