Redmond O'Hanlon is de minst genderneutrale mens die ik ooit ontmoette

Redmond O'Hanlon is de minst genderneutrale mens die ik ooit ontmoette: de schrijver en academicus, die schreef over Charles Darwin en Joseph Conrad; de avonturier die in de 20ste eeuw op ontdekkingsreis ging, alsof de 19de eeuw nooit was afgelopen: Borneo, de Amazone, Congo, hij klungelde er rond en de lokale bevolking moest giechelen. Maar, zegt O'Hanlon: 'Het is een goed teken als de mensen je hartelijk uitlachen, want dan vermoorden ze je niet.'

In Nederland is de man dankzij de VPRO-televisie bekender dan waar dan ook: door de 'Beagle', de reis die hij ondernam in navolging van Darwin, en de reeks O'Hanlon's helden, waarin hij grasduint in z'n 19de-eeuwse lievelingsgenieën.

Ik zal O'Hanlon interviewen voor een zaaltje en een half uur voor aanvang tref ik hem buiten, echter dan het tv-beeld dat ik van hem kende. De enorme witte bakkebaarden fors uitwaaierend, het ronde brilletje en draagt-ie nu een horlogeketting of verzin ik het erbij? Natuurlijk doet hij nonchalant over een voorbereidend gesprek, een beetje Brit houdt van improviseren. Maar ik wil toch weten of ik de man recht doe met mijn introductie, dus ik som op: wetenschapper? Ontdekkingsreiziger? Hij kust een denkbeeldige vrouw in de lucht. Avonturier? Weer zo'n luchtzoen. Televisiepersoonlijkheid? Nu wordt het bijna een openbare vrijage.

Deze blijken van instemming zijn niet typisch mannelijk, maar lijken me ingegeven door een Britse opvoeding, waarbij jongens van een jaar of 8 naar een kostschool worden gedeporteerd om daarna in Oxford tussen hun studievrienden te verdwijnen. In zo'n omgeving, waar de andere sekse maar spaarzaam is vertegenwoordigd, ontwikkelen mannen compenserend gedrag en die smakzoenen van O'Hanlon zullen weinig Nederlandse bouwvakkers hem nadoen. Die zouden dat verwijfd vinden.

Ik lees net in de Volkskrant dat de Hema de afdelingen voor jongens- en meisjeskleding opheft en ernaar streeft alle onderbroeken en truien zo veel mogelijk genderneutraal te maken; dit naar aanleiding van een klacht van een 10-jarig meisje dat terecht niet veroordeeld wenst te zijn tot hartjesonderbroeken. We hebben de wc-kwestie, waar ik de hele ophef niet van snap. Elk huishouden doet toch aan genderneutrale wc's, waarvan het hele gezin onbekommerd gebruikmaakt? Zet dat beleid vooral voort in openbare gelegenheden en maak er niet zo'n drukte om. Vrouwen mogen evenmin als mannen wildplassen en op een urinoir lukt het niet. Zorg voor meer plees in de openbare ruimte, waar je wat geld in gooit om afgesloten te zitten. In noodgevallen: zoek een boom, word niet betrapt.

Die genderneutrale omstandigheden en producten, daar zit wel wat moois in maar wat ik vrees, is de opmars van de genderneutrale mens. Het beruchte ANWB-lid in uniseks windjack met 'onderhoudsvrij kapsel' waar al het mannelijke en vrouwelijke zodanig is uitgeperst, dat elk koppel op een tweelingpaar gaat lijken, broer, zus, het maakt niet uit. Het volmaakte neutrum, dat als een wolk in broek op je afkomt. (Met dank aan de Russische dichter Majakovski.)

Redmond O'Hanlon bespeelt het hele genderregister: hij is de 'oude witte man' die nog steeds niet dood is, die drinkt en zichzelf dwingt telkens maar weer amusante anekdotes op te dissen om zijn publiek te vermaken. Daarbij maakt hij schaamteloos gebruik van allerlei zogenaamde vrouwelijke handgebaartjes en stembuigingen. Een ratjetoe aan extremen: zo zie ik het graag.

Overigens: ik hoorde net van een bevriende schrijver dat hem in een discussie de mond werd gesnoerd met het argument dat hij een 'white, straight male' was en dus overbodig en irrelevant. Willen we daar subiet mee ophouden? Zoals de Engelsen zeggen: het is erger dan een misdaad, het is een blunder.

Redmond O'Hanlon is bijvoorbeeld in zijn verschijning zowel heel ongenaakbaar als ook extreem kwetsbaar. Er valt gelukkig geen neutraal terrein aan die man te ontdekken. Zijn verhalen zijn een grote flirt, zowel met mannen als met vrouwen: mag ik meedoen met de mensen, mag ik leven? De Israëlische neurowetenschapper Daphna Joel noemt de koerswijziging bij de Hema een 'grootse stap naar een wereld waarin onze genitaliën niet meer dicteren hoe we ons dienen te gedragen'.

Akkoord. Maar zullen we ook afspreken dat de verscheidenheid van het mannelijke en het vrouwelijke ook valt onder het behoud van biodiversiteit?

Lees ook deze stukken over genderneutrale opvoeding en kinderkleding:

Renske de Greef voedt haar dochter Boris genderneutraal op
'Veel mensen denken dat je dingen verbiedt als je genderneutraal opvoedt, maar het tegenovergestelde is waar: we moedigen spelen met poppen én met een bal aan.'

'Little man, big ideas' voor jongens, 'Little girl, big smiles' voor meisjes
Er is iets vreemds aan de hand met kinderkleding: jongens worden naar Mars gestuurd, meisjes naar nergens. (+)

Voorbij de indeling man-vrouw: 'Mensen nemen gender zo ontzettend serieus'
Ze zijn zowel man als vrouw, de jonge mensen uit de documentaire Genderbende. Of liever: 'Ik ben voorbij de indeling man-vrouw.'(+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.