Redenloos gedrag

PETER MIDDENDORP

In het centrum van Emmen dreven mijn ouders een winkel in huishoudelijke artikelen. Ook ik werd soms op de winkelvloer ingezet, bij de elektrische apparaten. De meisjes bij de vazen, de jongens bij de stekkers - er was geen speld tussen te krijgen.

Tussen de kooplust en hebzucht ontwikkelde ik een diepe haat tegen alles wat volwassen was en geld had. Ik begon de kassa leeg te roven en in de openbare ruimte zoveel mogelijk te vernielen. Omdat in ons centrum weinig jongens woonden, sloot ik me aan bij een groep in de wijk Bargeres. Op zeker moment kregen wij ruzie met de wijk Angelslo. Zij droegen leren jacks, wij trainingsjacks, zodat het noodzakelijk werd hen in elkaar te slaan.

Oom Eb van Sporthuis Weggemans gaf mij altijd gratis sportartikelen, maar weigerde mij nu een honkbalknuppel. Op vrijdagavond liep ik dus met mijn eigen fietsketting achter de Bargeresjongens aan naar Angelslo; enigszins ongerust, want ik had nog nooit iemand met een fietsketting geslagen.

Niemand had er ook maar een vermoeden van waarom Engelse jeugd de zaak deze week ineens zo enorm begon te vernielen, toch wisten velen, onder wie de Britse premier Cameron, wel meteen dat zij helemaal geen reden hadden. We kennen redeloos gedrag. Zou redenloos gedrag ook bestaan?

Cameron noemde de relschoppers 'opportunistisch', maar dat is bijna alle gedrag. Hij verklaarde de boel uit 'imitatiegedrag', en ook dat zei weinig. Naar aanleiding van een kinderpornozaak gaf Amsterdam vorig jaar een persconferentie. In de weken erna gaven andere steden ineens ook een kinderpornopersconferentie. Toch zullen weinigen uit dit kopieergedrag concluderen dat voor die persconferenties geen redenen bestonden.

Bij rellen in Nederland wordt altijd gezegd dat de daders niet in de wijk wonen waarin de ongeregeldheden plaatsvonden. Iemand uit Helmond zei deze week: 'Die jongen van die vuurwerkbom woont niet eens in deze wijk!'

Duitsers zeggen: 'Wij hebben het buskruit uitgevonden.' Heinrich Heine schreef hierover dat één Duitser het buskruit uitvond, en dat al die andere Duisters het buskruit nu juist niet hebben uitgevonden. Iemand die eeuwen eerder op duizend kilometer afstand buskruit uitvindt, woont bij jou, iemand die vandaag een vuurwerkbom in je tuin gooit helemaal aan de andere kant van het spoor.

Helmond, Antwerpen, Lloret de Mar, het speculeren op de financiële ondergang van landen - als je er oog voor hebt, kun je overal vernielzucht in zien. Soms lijkt het alsof het belang en de onwil tot begrijpen broertjes zijn, die samen groter groeien. Voor zover ik Theodore Dalrymple goed wil begrijpen, komt dat weer omdat we het niet leuk vinden te zien dat we laffe, inhalige en domme egoïsten zijn.

De grote vechtpartij ging niet door. De tegenstander kwam niet opdagen. Typisch Angelslo. Te voet ging het terug naar Bargeres, waar ik met mijn fietsketting in de hand moest constateren dat mijn fiets gestolen was. Nog wel in mijn eigen, toegeëigende wijk.

Ik liep naar huis, maar wilde niet binnengaan. In de bovenwoning kwinkeleerden mij wezensvreemden over droogrekjes en grijpstellingen. Gesprekken die mij ontkenden, krenkten in mijn identiteit. Op de lichtkrant in de etalage las ik - 'Wij zijn stom, jij hoort niet bij ons' - waar in werkelijkheid de reclametekst - 'HEBO Warenhuis, Vertrouwd Voordelig' - eerzaam allitererend voorbij schoof.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden