NieuwsArtsen zonder grenzen

Reddingsoperaties op Middellandse Zee stoppen nu Europese havens sluiten om corona

Artsen zonder Grenzen is gestopt met reddingsoperaties voor de Libische kust omdat de hulporganisatie migranten niet meer in veiligheid kan brengen. Dat heeft de organisatie vrijdag bekendgemaakt. Vorige week sloten Italië en Malta hun havens voor reddingsschepen uit vrees voor coronabesmettingen.

Beeld AFP

Migranten die nu worden gered op de Middellandse Zee, moeten worden teruggebracht naar Libië, waar het oorlogsgeweld de afgelopen weken weer is opgelaaid. Vorige week kon een schip van de Libische kustwacht met 277 migranten aan boord niet ontschepen in de haven van Tripoli omdat er hevige bombardementen waren. Volgens de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) duurde het 72 uur voordat de uitgeputte en getraumatiseerde migranten van boord konden.

Afgelopen weekend verdronken minstens vijf migranten bij een reddingsoperatie in de territoriale wateren van Malta. Volgens Artsen zonder Grenzen (AzG) reageerden Italië en Malta te laat op noodoproepen toen het bootje met naar schatting 50 tot 60 man aan boord in de problemen was geraakt. De migranten werden uiteindelijk gered door een vrachtschip, overgeplaatst op een schip van de Libische kustwacht, en zijn woensdag aangekomen in Libië. Het zou gaan om vluchtelingen uit Soedan en Eritrea, waaronder acht vrouwen en drie kinderen.

Volgens Safa Mselhi, woordvoerder van IOM in Libië, is het ‘onverantwoord om mensen die op zee zijn gered, terug te brengen naar onveilige havens’ in Libië. Hij roept de internationale gemeenschap op om snel een alternatief te vinden. De geredde migranten worden in Libië doorgaans vastgezet in overvolle en onhygiënische detentiekampen, waar een groot risico is op snelle verspreiding van het coronavirus. Bovendien kan hun veiligheid er niet worden gegarandeerd vanwege de hevige gevechten in de stad. Vorig jaar kwamen nog tientallen migranten om toen een detentiecentrum in een buitenwijk van Tripoli werd gebombardeerd.

Samenwerking beëindigd

AzG betreurt dat het de reddingsoperaties heeft moeten staken, maar zegt niet anders te kunnen omdat partnerorganisatie SOS Méditerranée, met wie AzG het schip charterde, garanties wilde van Italië en Malta dat ze in hun havens mogen aanmeren. In een verklaring zegt AzG deze garanties minder belangrijk te vinden dan ‘de humanitaire noodzaak om mensen te redden’ en daarom besloten heeft de samenwerking te stoppen. 

De twee organisaties hebben met hun vorige schip de Aquarius van 2015 tot 2018, op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis, 80 duizend mensen van zee gered. Hier kwam een einde aan toen de voormalige rechtse Italiaanse vicepremier Matteo Salvini de havens sloot voor reddingsschepen omdat hij vond dat ze feitelijk als ‘veerboot’ voor mensensmokkel fungeerden. Na het aantreden van de nieuwe Italiaanse regering vorige zomer hebben de twee hulporganisaties de reddingsoperaties hervat met een nieuw schip.

In maart probeerden zo’n 800 migranten Libië te ontvluchten, schat IOM. In Libië zitten naar schatting 700 duizend migranten vast die door mensensmokkelaars zijn uitgebuit of eerdere al gestrand zijn na het uitbreken van de burgeroorlog in 2011. Vorig jaar april laaide het geweld opnieuw op toen kolonel Khalifa Haftar, die Libië grotendeels onder controle heeft, probeerde de hoofdstad Tripoli in te nemen, waar de internationaal erkende regering van premier Serraj zetelt. Ondanks herhaaldelijke verzoeken om een staakt-het-vuren en een – mislukt – wapenembargo gaat de strijd nog steeds door.

Op dit moment is er nog slechts één reddingsschip voor de Libische kust: de Alan Kurdi – genoemd naar het Syrische jongetje dat in 2015 in Turkije aanspoelde – van de Duitse reddingsorganisatie Sea-Eye.

Lees ook:

Het afschrikbeleid van ‘Fort Europa‘ heeft gewerkt. Het doek is gevallen voor de Aquarius, nu het schip nergens meer mag aanmeren. 

‘Ineens valt het zoeklicht goed.’ In de duisternis van de Middellandse Zee is het redden van bootvluchtelingen onbegonnen werk, maar toch doet zich vanaf het schip soms een mirakel voor. De Volkskrant is aan boord van de Aquarius.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden