Redding van Limburg ligt over de grens

Economisch gaat het beroerd in Limburg. Bedrijven reorganiseren, de werkloosheid loopt hoog op. Enige oplossing: samenwerken over de grens. Maar regels zitten in de weg....

Van onze verslaggever Peter de Graaf

Als Nederland niest, is Limburg verkouden. De afgelopen maanden werd de provincie opgeschrikt door een reeks economische onheilstijdingen. Industriële bedrijven als DSM, Nedcar, Enci en Sphinx voeren ingrijpende reorganisaties uit, Mosa Porselein is failliet. Daarnaast slanken diverse rijksdiensten af en dreigen sommige helemaal te vertrekken uit Limburg. Voorbeelden daarvan zijn de Arbeidsinspectie en het Kadaster in Roermond, die vermoedelijk naar Eindhoven worden verplaatst.

Saneringen bij bedrijven en overheidsinstellingen hebben een ontslaggolf veroorzaakt, waardoor de werkloosheid verder oploopt. Eind januari stond 11,1 procent van de Limburgse beroepsbevolking als werkzoekend ingeschreven bij het CWI. Dat is ruim boven het landelijk gemiddelde van 9,2 procent. In Zuid-Limburg is de nood het hoogst: daar is de werkloosheid opgelopen tot 12,6 procent.

'Limburg is economisch sterk afhankelijk van de industrie, veel meer dan de rest van Nederland. Industrie is de conjunctuurgevoeligste sector', zegt directeur Hans Kasper van het Limburgse onderzoeksinstituut Etil.

Industriële bedrijven verplaatsen hun productie naar Oost-Europa of Azië. Daar staat tegenover dat de werkgelegenheid in andere sectoren, zoals de zorg, toeneemt. Kasper: 'Maar een ontslagen fabrieksarbeider kan niet zomaar in de verpleging worden ingezet. Daarom komen massa-ontslagen in de industrie zo hard aan.'

Volgens René Verhoeven, die bij de Kamer van Koophandel Zuid-Limburg is belast met de stimulering van de regionale economie, kampt de provincie nog steeds met de sporen uit het verleden. 'Na de sluiting van de mijnen is vervangende werkgelegenheid gecreëerd, door bijvoorbeeld de opbouw van DSM en DAF, het tegenwoordige Nedcar. Ook was er de spreiding van rijksdiensten, zoals de komst van CBS en ABP. Maar Limburg heeft altijd een eenzijdige economische structuur behouden.'

Daarnaast kampt Limburg, ook al vanwege zijn mijnbouwverleden, met een 'schrikbarend hoog' arbeidsongeschiktheidspercentage: 19 procent. 'De sociale werkvoorziening van Licom in de Heerlense regio en Yonder in Maastricht zijn naast DSM en Nedcar de grootste werkgevers. Dat zegt ook iets over de scheve structuur', aldus Verhoeven.

Vandaag debatteert de Tweede Kamer met staatssecretaris Van Gennip (Economische Zaken) over de malaise in Limburg, op verzoek van enkele Limburgse Kamerleden. De PvdA'er Timmermans en zijn collega's Weekers (VVD) en Hessels (CDA) willen dat Limburg als grensregio een 'proeftuin van deregulering' wordt. Want veel nationale wetten en regels vormen lastige obstakels voor bedrijven die aan weerskanten van de grens actief zijn en vaak ook Belgische en Duitse werknemers hebben.

Etil-directeur Kasper ondersteunt dat pleidooi van harte. 'Limburg ligt in Nederland wel perifeer, maar in West-Europa juist centraal. We zijn onderdeel van de Euregio, een gebied met Aken, Luik en Maastricht dat 3,7 miljoen inwoners telt. Dat is een heel krachtige regio. Alleen worden de krachten onvoldoende gebundeld, omdat nationale belangen nog steeds prevaleren. Consumenten doen makkelijk boodschappen over de grens. Ook bedrijven kijken over grenzen heen. Alleen de politiek lijkt nog gehecht aan de nationale grens.'

Bij Kerkrade en Heerlen ligt een grensoverschrijdend bedrijventerrein. Verschillen in kwaliteitseisen, sociale en fiscale regels of zelfs telefoonaansluitingen tussen Nederland en Duitsland leiden tot diverse belemmeringen. Kasper pleit voor een krachtige regionale lobby om het vestigingsklimaat te verbeteren. 'Nationale regeringen houden zich niet zo bezig met perifere regio's. Daarom moet de regio zelf flink aan de bel trekken.'

Volgens Thijs Wöltgens, voorzitter van de Kamer van Koophandel Zuid-Limburg, moet niet alleen de nationaal-administratieve grens worden geslecht. Ook 'binnen onze hoofden' is die grens aanwezig. 'De knop die moet worden omgedraaid is simpelweg deze: een extra arbeidsplaats in Luik, Hasselt, Eupen of Aken is even welkom als een extra arbeidsplaats in Heerlen', verklaarde hij onlangs.

Limburg beschouwt zich als het portaal van Europa. 'De grenzen van Zuid-Limburg met Duitsland en België zijn veel langer dan de 'grens' met de rest van Nederland. Dat zegt genoeg', aldus Verhoeven. 'We moeten onze eigen sterkte ontwikkelen. Ons advies is: ga die grens over.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden