Redactionele afwegingen bij gruwelijke foto

Twee keer heeft de redactie vergaderd over de foto. De eerste keer, vrijdagavond, was - ondanks bedenkingen van enkele redacteuren - de uiteindelijke conclusie: plaatsen!...

JAN KEES HULSBOSCH

Kosovo: op de voorgrond links een Servische politieman met een geweer. Rechts twee mannen, voorover liggend, dood. Hun bloed heeft de sneeuw rood gekleurd. Daarachter een met kogels doorzeefd busje, waarin nog meer lijken. Op de achtergrond bouwsels waar de was te drogen hangt.

'Als je de foto bekijkt, kun je je echt een voorstelling maken van de

harde werkelijkheid. Zo ziet oorlog eruit. Hoe gruwelijk ook, dit is een journalistiek informatieve foto', vindt de chef van de fotoredactie.

De lezers hebben zich dan misschien niet massaal gemeld, maar in ieder geval hebben velen hun verontwaardiging geuit over het afdrukken op de voorpagina van deze foto. 'Walgelijk, dergelijke foto's dienen geen enkele ander doel dan sensatielust', zegt de een. 'Ik vind het niet nodig om op deze manier bewust gemaakt te worden van het onrecht in de wereld. En voor mijn dochters van vijf en zes jaar kies ik ook niet voor deze manier van bewustwording', schrijft de ander.

De wens van ouders om hun kinderen te beschermen tegen dit fotografische geweld vormt in de meeste reacties een belangrijk argument. Een lezer gaat ervan uit dat de redacteuren die 's avonds werken wel kinderloos zullen zijn.

Is de redactie misschien afgestompt door de hoeveelheid geweld in de wereld die dagelijks op de bureaus neerdwarrelt? Want nieuw zijn deze

verwijten niet. Dat blijkt ook wel uit de opmerking tijdens de maandagochtendvergadering over mogelijke klachten van lezers. De redactie verwachtte ze kennelijk.

Voor een van de redacteuren die vrijdagavond wél bezwaar maakten tegen plaatsing, speelde inderdaad het effect van afstomping een rol,

maar dan vooral met betrekking tot de lezers. Geweld moet voor de lezer worden 'gedoseerd'. Hij vindt dat zo'n foto alleen geplaatst moet worden als ook de nieuwsgebeurtenis schokkend is. Als bijvoorbeeld onschuldige, ongewapende burgers het slachtoffer waren geweest. Voor zover toen bekend, was er sprake van een 'regulier gevecht' tussen Servische veiligheidspolitie en UCK-strijders.

De chef van de avondredactie volgt een andere gedachtengang. De NAVO stond aan de vooravond van de beslissing om desnoods met geweld vredesoverleg af te dwingen. De foto geeft volgens hem een realistisch beeld van de gruwelijkheden die daar plaatsvinden en illustreert dus indringend de noodzaak van zo'n NAVO-besluit.

Hij erkent overigens ook dat het een discussie is die zich telkens weer herhaalt. Maar het veel gehoorde argument dat journalisten op zoek zouden zijn naar schokkende beelden omdat die zogenoemde emotie-journalistiek zo goed zou verkopen, noemt hij onzin. Hij acht het zelfs niet uitgesloten dat het tegendeel het geval is. Het is een

puur journalistieke afweging geweest; het is een harde, maar goede nieuwsfoto, en bovendien relevant, vindt hij nog steeds.

Hij heeft wel nog overwogen de foto niet in kleur af te drukken, maar

in zwart-wit. Dat heeft hij eind november vorig jaar bewust gedaan met de foto uit Indonesië waarop was te zien hoe in Jakarta iemand werd doodgeknuppeld. Achteraf vindt hij zijn beslissing toentertijd erg hypocriet.

De chef van de fotoredactie deelt de opvattingen van zijn collega. Voor hem is de discussie al evenmin nieuw en ook hij blijkt in dit geval heel bewust voor een plaats op de voorpagina te hebben gekozen.

De 'impact' van de foto, die hij ook uit fotografisch oogpunt heel goed vindt, zou bij plaatsing op een binnenpagina aanzienlijk minder zijn, meent hij.

Hij wil nog wel kwijt dat hij zich licht stoort aan de opmerking van de lezer als zouden er in de nachtdienst alleen maar kinderloze redacteuren werken. Als vader van vier jonge kinderen beseft hij heel

goed dat ouders kun kinderen dit soort beelden willen besparen. Net als de chef van de nachtredactie, haalt hij een uitspraak van de hoofdredacteur aan: 'We maken geen kinderkrant; we maken een krant voor volwassenen.'

Dat is een helder standpunt, maar het moet nooit als een dogma worden

gehanteerd. Los van de vraag of de beslissing om de foto te plaatsen uiteindelijk juist is geweest, vind ik de serieuze journalistieke afweging die nadrukkelijk heeft plaatsgevonden, een overtuigender argument dan het uitgangspunt dat de redactie een krant maakt voor volwassenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden