Rectificaties gaan niet van harte

'De Volkskrant heeft grote moeite met het erkennen van fouten.' Deze stelling wordt regelmatig betrokken door lezers die vergeefs wachtten op een correctie in de krant of een kritische ingezonden brief geretourneerd kregen....

In de afgelopen vijf jaar, ruim 1500 kranten, werd Abuis 282 keer geplaatst. De rubriek bevat meestal correcties van foutieve berekeningen en verkeerde namen. De praktijk leert dat de redactie soepeler is geworden in het opnemen van een Abuis. Maar vaak moet er toch door een betrokkene of lezer om gevraagd worden voor de rubriek geplaatst wordt; dat de redactie eigener beweging een fout herstelt komt minder voor.

Doorgaans wordt er onder het motto 'wat niet weet, wat niet deert' doorgewerkt aan de krant van morgen. Niet dat alle fouten een correctie verdienen. Op een snelle productie van honderden artikelen per dag zijn fouten onvermijdelijk. Maar herstel van gemiddeld één fout per week, lijkt me een zeer magere oogst.

Bovendien wordt de rubriek gebruikt voor rectificaties die meer ruimte verdienen. Zo werd eind september vorig jaar op aandringen van professor Arnold Heertje de misleidende kop 'Heertje trekt verklaring over verdachten beursfraude in' gecorrigeerd. Dat gebeurde in Abuis. De econoom vond dat maar een armzalige tegemoetkoming. De verkeerde kop stond op de voorpagina. De rubriek Abuis onderop de Forum-pagina. 'Dat heeft waarschijnlijk niemand opgemerkt', foeterde Heertje.

Dreiging met een proces resulteerde in de krant van 9 april in een betere plek voor makelaar C. Guijt, voorzitter van de Raad van toezicht van Vitesse. De krant schreef in een fors bericht op pagina 3 dat Guijt door de voetbalclub Benfica was bedrogen en dat hij niet - zoals eerder werd gemeld - de verkoop van voetballer Van Hooijdonk had aangegrepen om bij de Portugese club een bouworder af te dwingen.

Het bericht was een compromis tussen de Volkskrant en Guijt. De makelaar eiste een royale rectificatie. De Volkskrant weigerde in eerste instantie. Na enig touwtrekken kreeg de advocaat van de Volkskrant inzage in de vertrouwelijke contracten met Benfica. Daaruit bleek dat de handtekening van Guijt onder het bouwcontract vervalst was. Met het bericht op 9 april werd de kwestie nog niet uit de wereld geholpen. Guijt diende een klacht in bij de Raad voor de journalistiek.

Het toegeven van fouten gebeurt ook via andere omwegen. De redactie plaatst soms geen rectificatie of een excuus, maar de lezers worden van de misser op de hoogte gesteld via een ingezonden brief. Een oneigenlijke route. Het is immers de redactie die moet corrigeren. Maar direct betrokkenen hebben vaak liever dit halve ei, dan de lege dop.

Het lijkt erop dat ook hier alleen aanhouders er in slagen een fout in de Volkskrant gecorrigeerd te krijgen. Een voorbeeld. In een ingezonden brief van 2 april wees Adriaan Pels uit Den Haag op een fout in de krant van 31 maart. In het openingsverhaal op de voorpagina over de verloving van Willem-Alexander en Máxima waren drie woorden uit de belangrijkste uitspraak van de toekomstige bruid weggevallen.

In plaats van 'ik heb spijt dat mijn vader zijn best heeft gedaan voor de landbouw in een verkeerd regime' stond er 'ik heb spijt dat mijn vader zijn best heeft gedaan voor een verkeerd regime'. Die foute quote was ook terug te vinden in de hoofdkop. De redactie zag geen aanleiding voor een correctie. Pels wees in zijn ingezonden brief op de slordige werkwijze van de Nederlandse pers. 'Zelfs de koppenmaker van de Volkskrant deed daaraan mee', schreef Pels.

De brief werd snel geplaatst. Maar tot grote verbazing van de schrijver was het zinnetje over de koppenmaker van de Volkskrant geschrapt. Volgens de redactrice van de brievenrubriek was het een overbodige verwijzing. Pels bestrijdt dat. Volgens hem was de verwijzing naar de Volkskrant essentieel, omdat hij met dat voorbeeld zijn bewering staafde. Hij kreeg gelijk van de ombudsman. Dat weerhield hem er niet van naar de Raad voor de Journalistiek te stappen.

De hoofdredactie van de Volkskrant is formeel voor een ruimhartig rectificatiebeleid. De praktijk blijkt echter weerbarstig. Plaatsing van een correctie of een kritische brief wordt nog te vaak als een persoonlijke aanval beschouwd.

De Engelse krant The Guardian heeft dit probleem omzeild door de verantwoordelijkheid voor de plaatsing van correcties en aanvullingen te delegeren aan de ombudsman. Die beheert een dagelijks verschijnende rubriek. Op het eerste gezicht oogt dat sympathiek. 'Maar fouten moeten hersteld worden door degenen die ze maken', merkte een lezer terecht op.

Het lijkt me beter dat (hoofd)redacteuren minder gevoelig worden voor kritiek van lezers en echt werk maken van een royaal rectificatiebeleid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden