Records Wall Street maken onzeker

AMSTERDAM..

GEERT-JAN BOGAERTS

Van onze verslaggever

Geert-Jan Bogaerts

Het zou zo in de Succes-agenda kunnen: 'De acceleratie van de trend is het einde van de beweging', meldt effectenbank Wesselius in zijn dagelijkse nieuwsbrief. Dit aforisme in de Optieflash heeft betrekking op de snelle stijging van de Dow-Jonesindex, woensdag en donderdag, die op een toch al hoog niveau nog eens honderd punten omhoog schoot.

'We weten het nog niet', meldt een medewerker van Wesselius als hem wordt gevraagd of het gebruik van dit aforisme erop duidt dat de bank een correctie naar beneden verwacht. 'Dat de Dow zo hoog komt, is een puur technisch verhaal. Er is een duidelijke trend omhoog te zien, maar hoogmoed komt... - weet u wel.'

Wesselius weet het meestal wel goed te vertellen, maar toont zich nu onzeker over de schier ontembare kooplust in Wall Street. Veel meer analisten zitten met de handen in het haar. Iedereen is het wel eens over de oorzaak van de stijging: die heeft een technisch karakter. 'Mensen kijken naar de charts (koersgrafieken, red.) en zien een opwaartse beweging', zegt A. van de Laar van vermogensbeheerder Labouchere. 'Ze zien de mogelijkheid van een lagere rente, er zijn fusiegeruchten, en dat is kennelijk genoeg om de markt in beweging te brengen.'

Volgens Ken van der Vlugt van effectenkantoor Raymond James is er fundamenteel helemaal niets om over te juichen. 'De groei van de economie vertraagt, en er is alle reden om te twijfelen over de winsten van de bedrijven in de komende kwartalen', zegt hij.

Wat het optimisme nog merkwaardiger maakt, is dat er de laatste week een tijdbom onder de aandelenmarkt is gelegd. Het Congres en president Clinton bakkeleien over een nieuwe begroting, en zo lang beide partijen het niet eens worden, moet minister van Financiën James Rubin zijn toevlucht nemen tot noodmaatregelen om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Zo leegde hij afgelopen woensdag de kassen van enkele ambtenaren-pensioenfondsen met bijna 70 miljard dollar. De VS moesten woensdag 21 miljard dollar aan rente op staatsobligaties (de zogenaamde T-bonds) afbetalen. Met dit soort paardemiddelen kan Rubin het nog enige tijd uitzingen, maar het verhoogt niet zijn geloofwaardigheid.

'De begrotingskwestie sluimert onder de markt', zegt Cees Smit van Wesselius. 'Het speelt wel een rol, maar het heeft nog nauwelijks effecten. Het sentiment kan echter plotseling omslaan, en als dan de ballon knapt, is de schade des te groter.'

De economische sector die het eerste de schade zal ondervinden van de politieke ruzie over de begroting, is de toeristenbranche. Een van de noodmaatregelen die Clinton nam, was immers het naar huis sturen van talloze niet-noodzakelijke ambtenaren. Daaronder bevindt zich bijvoorbeeld ook het personeel van musea, maar ook de ambassade-werknemers die visa verstrekken. Het is nu lastiger geworden om toegang te verkrijgen tot de VS. Smit: 'De volgende stap zal zijn dat mensen hun reis gaan annuleren. Zo kan het balletje gaan rollen.'

Een veel groter gevaar van de 'sluimerende begrotingskwestie' is echter dat veel pensioenfondsen en vermogensbeheerders wettelijk of statutair niet mogen beleggen in obligaties van landen die hun verplichtingen niet nakomen. Die voorziening is er veelal op gericht om te voorkomen dat deze instellingen grote sommen beleggen in economisch riskante gebieden. Niemand had verwacht dat de VS ooit slachtoffer zouden worden van zo'n bepaling. Want mocht het conflict langer gaan slepen dan nu wordt verwacht, dan kan Rubin wellicht zijn renteverplichtingen niet meer nakomen. Daardoor zullen veel financiële instellingen gedwongen worden uit de VS te vertrekken.

Enkele analisten bagatelliseren dit gevaar. 'Er is geen sprake van dat de VS ooit werkelijk failliet kunnen gaan. Het land is voldoende solvabel. Er is hooguit sprake van een technisch faillissement', zei Nigel Richardson, hoofd van de obligatie-onderzoeksafdeling van effectenbank Yamaichi International in Londen, in de Financial Times.

Een rondgang langs Nederlandse pensioenfondsen bevestigt dat beeld. 'Er is geen reden tot directe bezorgdheid', laat beleggingsdirecteur R. Hoyng van het Pensioenfonds voor de Metaalnijverheid weten. Het spoorwegpensioenfonds houdt er eenzelfde filosofie op na. 'Wij achten de VS nog steeds een economisch betrouwbaar land, met een grote stabiliteit', zegt een woordvoerster. ABP en PGGM hebben soortgelijke mededelingen.

Toch zouden deze fondsen nog van een koude markt kunnen thuiskomen. Zelfs een kortstondige betalingsachterstand van de VS brengt fondsmanagers in de problemen die zich verplicht hebben om regelmatig een zekere kasstroom te genereren. En juist omdat niemand ervan uitgaat dat de VS werkelijk in gebreke zullen blijven, kunnen de gevolgen des te ernstiger zijn. Als optimisme gelogenstraft wordt, kan de reactie uiterst hevig worden.

'Als dat gebeurt, dan gaat het verder dan de financiële markten in de VS', zegt het spoorweg-pensioenfonds. 'Dan hebben we allemaal een groot probleem.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden