Record Store Day

Mooi winkelweer gisteren. Lekker zonnig maar niet te warm. Ideale dag dus voor Record Store Day in Nederland. Een vanuit de VS overgewaaid initiatief om de platen-detailhandel een dag onder de aandacht te brengen. Gisteren was het de derde Record Store Day en dit jaar deed Nederland voor het eerst ook echt mee.

Platenwinkels in het hele land hadden 'instores' (live-optredens) van bands gepland, buiten stonden dj's de hele dag te draaien en er waren vele speciale releases beschikbaar die, als het goed is, alleen op 17 april verkocht konden worden.

Een 10" van Bruce Springsteen of van Gorillaz, een 12" met twee nummers van de geweldige nieuwe Black Keys cd, 7'' singles van Blur, Hot Chip en Babyshambles en, heel gewild een 7" met twee nog niet eerder verschenen Rolling Stones nummers en een mooi pakketje met 3 7" singles van John Lennon.

Allemaal hartstikke leuk, en voor velen een reden om al vroeg richting platenzaak te gaan. Zelf was ik uitgenodigd om mijn oudste (en leukste) baantje in de popmuziek weer eens op te pakken. Ik was gisteren even Gastverkoper in Platenhuis 't Oor in Almere.

Er zijn nog altijd heel veel mensen, zo viel me op, die een platenzaak betreden met de wens iets moois aan te schaffen en zich uitvoerig laten adviseren. Zelf laat ik me ook nog steeds graag informeren over nieuwe dan wel oude platen, en ik denk dat platenwinkels nog bestaansrecht hebben als er nog mensen komen die mooie cd- en plaatuitgaven willen aanschaffen, en daar ook nog wat voor over hebben.

Gisteren stonden er in heel het land, ook in Almere, al mensen voor de deur ruim voordat de winkel openging. De plaat van Bruce Springsteen met twee live-nummers waarvan er een (Wrecking Ball) nog niet eerder op plaat was verschenen, in welke versie dan ook was het eerste op, zo begreep ik na gisteren ook wat andere winkels gepeild te hebben.

De 7 inch van de Stones was ook snel weg, maar ik stel voor dat de Stones volgende keer niet meer aan Record Store Day mogen meedoen. Ik was het bijna vergeten maar gisteren wist ik het weer: wat zijn Stones-verzamelaars (het woord fan is teveel eer) toch vervelende mensen.

Ik zag het gisteren weer gebeuren: stel komt binnen. Kijkt niet om zich heen wat er in de winkel staat (later hoorde ik dat het geen vaste klanten betrof), vraagt naar 'speciale singletje van de Stones', is stomverbaasd dat die om half 1 al is uitverkocht (Stones verzamelaars denken ook altijd dat ze de enigen zijn), wil al mopperend de winkel uitlopen maar wordt er door de verkoper nog op gewezen dat er binnenkort een mooie speciale uitgave van Exile On Main Street zal verschijnen. Hij laat ze een mooi verzorgde aanbiedings-folder zien, dat hebberig uit zijn handen wordt gegrist.

Hoho, dat is een exemplaar voor de winkel, geen gratis folder voor de weggeef, zegt de verkoper, vriendelijker dan het hier staat.

Daar begrijpen ze niks van.

Verbouwereerd verlaten ze de winkel. Die speciale Exile On Main Street zullen ze, vermoed ik, niet eens meteen kopen, want niet in oplage gelimiteerd. Nieuwsgierig naar de nieuwe muziek erop lijken de meeste Stones verzamelaars me ook niet, de meeste singletjes zullen geseald blijven.

Kijk aan die mensen heeft de detailhandel niks. Maar ze waren gisteren in een zeer kleine minderheid. Iedereen had aardigheid in die bak met speciale uitgaven. Zelf kocht ik die van Bruce Springsteen, Black Keys, Hot Chip, Excelsior (vier speciale opnamen van Moss, El Pino, Akward I en Tim Knol), Elvis Costello (drie nummers van zijn net officieel uitgebrachte Hollywood concert uit 1978. Die had ik al, maar van Costello heb ik alle 7" singles uit de jaren zeventig en tachtig, dus vooruit dan maar.

Heerlijk gevoel vanochtend, die nieuwe aanwinsten achter elkaar te draaien. Ik had er hooguit een beetje de pest in dat het Blur-singletje met het eerste nieuwe Blur-liedje in zeven jaar Nederland niet gehaald heeft. Maar toen las ik hier op de NME-site een leuk verslag van iemand die tussen 300 fans in Londen bij Rough Trade in de rij is gaan staan, en hoorde ik het nummer via de site alsnog.

Meest verrassend vond ik het Hot Chip singletje I Feel Bonnie waarop Will Oldham met Hot Chip meezingt. Goeie tune, morgen zeker draaien naast Bruce Sprinsteen en Black Keys in Kamermuziek op KX Radio.

Volgens mij was Record Store Day een succes in Nederland, ik heb nu al zin in volgend jaar en hoop opnieuw op veel speciale uitgaven.

Alleen ben ik niet helemaal gerustgesteld over het aantal winkels dat er dan nog is. Woensdag sprak ik in Londen met Simon Raymonde, baas van het Bella Union label, onder meer verantwoordelijk voor releases van Fleet Foxes en Midlake. Hij ziet nog altijd perspectief voor de detailhandel, van Fleet Foxes verkocht hij er in de UK een half miljoen, waarvan hooguit 50 duizend als digitale download. En Fleet Foxes doet het ook goed bij de jeugd, die nog best geld wil uitgeven voor mooi verzorgde uitgaven.

We hadden het ook over het door bijvoorbeeld Brian Eno doodverklaarde 'pop-album'. Dankzij internet zou het idee van een elpee of cd met daarop een klein uur aan muziektracks die volgens de maker een geheel vormen, verdwijnen.

Onzin, vond Raymonde. Hij hoort nu al vijf jaar dat 'het album' ten dode is opgeschreven maar al zijn artiesten willen nog altijd het liefst een 'ouderwetse' elpee of cd maken met een echte hoes. Gewoon een losstaand kunstwerk. Niemand had Raymonde nog voorgesteld alles maar alleen als download aan te bieden, liedje voor liedje.

Zolang artiesten zelf nog in het medium geloven, is er volgens Raymonde niks aan de hand. Al ziet ook hij wel het probleem dat vooral jonge kids muziek als iets beschouwen dat gratis is.

Dus moet je in ieder geval zorgen dat je alles aantrekkelijk verpakt, maar dan nog is het voor de nog overgebleven platenzaken steeds moeilijker. Ook de majors beginnen steeds sneller hun producten in prijs te halveren, daarmee beledigen ze eigenlijk die mensen die er snel bij zijn, en geef je ook de trouwe consument het idee dat cd's inderdaad veel te duur zijn. Als ze drie maanden na verschijnen al zeven euro goedkoper zijn, waarom kan dat niet meteen.

Waarom nu 20 euro betalen voor de door EMI uitgebrachte nieuwe cd van Eli Paperboy Reed, als je weet dat die toch al niet erg goede plaat in de zomer voor de helft over de toonbank gaat.

In mijn rondje langs Londense en Nederlandse platenzaken deze week, viel het me op dat ook de speciaalzaken die zich niet als prijsvechter willen profileren steeds meer goedkope uitgaven op prominente plekken in winkel en etalage hebben liggen. Onontkoombaar misschien maar ook jammer. Ik kom niet graag in winkels waar woorden 'sale' en 'uitverkoop' schreeuwen om aandacht. Ik kom naar winkels om mooie, goed verzorgde platen aan te schaffen en wil daar ook voor betalen. Liever 1 cd van 20 euro die mooi is dan vier 'best aardige' platen.

Bij Britse boekhandels zie je het ook steeds meer: overal grote stickers met '3 pound off' of '3 for 2', in Nederland hebben we gelukkig nog de vaste boekenprijs maar stel dat ie wordt losgelaten dan is er in 2 jaar geen fatsoenlijke boekhandel meer over.

Leve daarom het Londense Daunt Books en Foyles. Ik heb voor Foyles steeds meer bewondering gekregen: een grote, vier etages tellende winkel zonder schreeuwerige aanbiedingen maar wel met verkopers die op afdelingen staan waar ze ook verstand van hebben. Sinds ik daar in 1990 vroeg naar het toneelstuk A Taste Of Honey (ivm met The Smiths) en een verkoper vanachter een immense stapel op de plank een flinterdun boekje tevoorschijn haalde ben ik fan.

Het is op Charing Cross Road nog de enige overgebleven grote boekhandel. Ze hebben het ook zwaar (wij luie consumenten bestellen steeds sneller op Amazon) maar geloven in hun kracht.

Zolang platenwinkels dat ook blijven doen, is er nog hoop. Dus Concerto, haal al die foeilelijke doosjes met slecht geselecteerde 'Simply The Best' jazz cd's van tafel en laat nog maar een paar mooie Blue Notes zien.

Ik voel me niet prettig in een winkel omringd door ranzige producten.

Het leuke van Record Store Day is dat ik bevestigd werd in mijn idee: mensen willen nog best de deur uit om geld uit te geven aan mooi verzorgde, speciale plaatreleases. Ergens heb ik ook het idee dat het publiek dat nu nog altijd de platenzaak weet te vinden, ook niet zo snel meer wegloopt.

Het mogen, nee, moeten er alleen wat meer worden. Ik hoop dat Record Store Day dat heeft weten te bereiken, dat muziekliefhebbers zich realiseren dat eem bezoek aan een platenzaak je tot nieuwe ontdekkingen kan brengen en je tot mooie aankopen kan verleiden waar je nog jaren plezier van hebt.

Tot volgend jaar op Record Store Day.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden