Background

Reconstructie: Verweesd staat Rutte in het Catshuis met een stift in zijn hand

Zeven weken lang balanceerden Mark Rutte, Maxime Verhagen en Geert Wilders in het Catshuis tussen hoop en vrees. Een reconstructie op basis van gesprekken met betrokkenen binnen en buiten het Catshuis. PVV'ers wilden niet meewerken.

Beeld Foto- en beeldredactie de Volkskrant

21 april- Het eindspel

De zwarte auto-escorte van Geert Wilders en Fleur Agema rijdt zaterdagmiddag 21 april voor de laatste keer naar het Catshuis. Door het frisse lentegroen fietsen een goed geluimde premier Mark Rutte en VVD-fractievoorzitter Stef Blok, ze parkeren hun fiets op het bordes. De CDA-onderhandelaars Sybrand van Haersma Buma en vicepremier Maxime Verhagen stappen uit de dienstwagens. Dresscode: casual. Behalve Geert Wilders, hij is in het pak gestoken voor wat de laatste akte van de gedoogcoalitie zal worden.

Om 13.00 uur opent voorzitter Rutte de bijeenkomst in de Dameskamer. Vrijwel meteen zegt een wit weggetrokken Wilders, afgemeten: 'Alles overziende kunnen we niet akkoord gaan met het totaalpakket.' Zijn woorden slaan in als een bom. Zelfs Ruttes hoogste ambtenaar Kasja Ollongren, die in vorige kabinetsformaties al heel wat politieke horrorscènes voorbij zag trekken, is verrast. Om 13.16 schorst Rutte.

Wilders en Agema trekken zich terug in de Tuinzaal. Ze maken ruzie. Dat is voor de andere twee onderhandelingsteams waarneembaar door de prettige akoestiek van het Catshuis. Rutte neemt het CDA-team apart: 'Wat kunnen we nog doen?' Verhagen: 'Laat hem zien hoe we de gevolgen voor de koopkracht van de laagst betaalden hebben verzacht.'

Op vrijdagavond heeft Wilders al gezegd dat hij schrikt van de berekeningen van het Centraal Planbureau. 'Ik moet het eerst aan mijn fractie voorleggen.' De effecten op koopkracht van de bijstandgerechtigden en de laagst betaalden zijn fors. Maar er is ruim een miljard beschikbaar om de gevolgen te verzachten. Rutte zet ambtenaren aan het werk om Wilders gerust te stellen. Zaterdag krijgt Rutte de berekeningen en volgt hij de suggestie van Verhagen.

Terug in de Dameskamer pakt Rutte de stift om staand naast de flip-over te schetsen hoe het meevalt. Met wat slimme verschuivingen boeten bijstandgerechtigden niet ruim 3 procent aan koopkracht in, maar nog slechts 1,1 procent en de laagst betaalden 1,5 procent. Wilders hoort het aan en zegt: 'Het probleem zit bij de AOW'ers.' Andermaal totale verbijstering bij de onderhandelaars. Wilders: 'We kunnen er niet mee instemmen dat de AOW'ers de rekening betalen van wat Brussel eist.' Hij staat op en loopt naar de deur.

'Wat zeg je nou Geert', vraagt Verhagen terwijl hij meeschrijft in zijn aantekenboek. Wilders bitst over zijn schouder: 'Ik peins er niet over dit te herhalen zodat jij het in je schriftje kunt opschrijven!' Buma leunt achterover en prevelt: 'Dit kan toch niet?' Rutte staat verweesd met de stift in zijn handen: 'Wat is dit nou? Zullen we even met zijn drieën praten?' Op de drempel zegt Wilders: 'Nee, daar heb ik geen enkele zin in.'

Rutte snapt nu dat het over en uit is en vraagt Wilders: 'Ga jij nu de pers doen? Zullen we daarover bellen?' Als jullie iets gaan doen, dan ik ook, reageert Wilders. Hij stapt naar buiten. Hij geeft niemand een hand.

Verhagen zegt: 'Ik wil wel een pak.' De anderen ook. Ze bellen naar huis. Auto's met textiel draaien de oprijlaan op. Als de heren allemaal zijn omgekleed, lopen ze naar het Koetshuis om met een daverende klap de mediastilte te doorbreken die begon op 5 maart.

Lees de rest van de reconstructie van de weg naar mislukking van het Catshuisberaad in de Volkskrant van vandaag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden