Reconstructie: hoe de secondanten het Kunduz-akkoord voorbereidden

Drie Kamerleden van GroenLinks, D66 en ChristenUnie namen dinsdagavond al het initiatief om samen te onderhandelen over de begroting van 2013. Samen kwamen ze tot grofweg 8 miljard aan bezuinigingen. Een reconstructie.

De Kunduz-coalitie, de fractievoorzitters van VVD, CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie, overlegt met demissionair minister van Financiën Jan Kees de Jager over de begroting 2013. Beeld ANP

Meteen aan het begin van het debat in de Tweede Kamer over de val van het kabinet doet premier Mark Rutte een uitnodiging aan de Kamer: het kabinet wil samen met de fracties proberen om alsnog een bezuinigingsakkoord te sluiten. Al tijdens het debat vinden GroenLinks, D66 en ChristenUnie elkaar. De drie partijen zeggen allemaal met het kabinet te willen onderhandelen. GroenLinks-leider Sap stelt tijdens het debat voor om een speciale informateur aan te wijzen die het proces van onderhandelen gaat begeleiden.

De financieel specialisten van D66 en de ChristenUnie, Wouter Koolmees en Carola Schouten, beseffen dan dat ze samen met GroenLinks een eind kunnen komen. Ze weten ook dat ze bij de Algemene Beschouwingen vorig jaar samen een motie hebben ingediend om te bezuinigen door middel van hervormingen in plaats van de kaasschaafmethode.

Ineke van Gent van GroenLinks neemt evenwel het initiatief. Ze schiet in de wandelgangen D66-leider Pechtold aan. Moeten we niet eens met de drie hervormingsgezinde partijen gaan 'verkennen', vraagt ze. Pechtold reageert enthousiast. Niet veel later overleggen Van Gent, Koolmees en Schouten op de burelen van D66. Eerst op het balkon van Koolmees, later in zijn kamer. Van Gent spreekt achteraf over het 'balkonakkoord'.

Spreadsheet
Het zijn 'zeer verkennende gesprekken', maar met zijn drieën komen de Kamerleden een heel eind. Het helpt dat op dat moment de concept-doorrekeningen van de alternatieve bezuinigingsplannen van de fracties binnen zijn. Alleen de ChristenUnie heeft nog geen reactie van het CPB. Die doorrekening komt pas dinsdagavond om 23.00 uur.

Met behulp van de doorrekeningen wordt een 'groen spreadsheetje' gemaakt met overzicht van gemeenschappelijke hervormingen en bezuinigingen die de partijen juist terug willen draaien. In totaal komen de drie 'secondanten' tot grofweg 8 miljard aan besparingen. Ze hebben dan anderhalf uur met elkaar gesproken. De spreadsheet zal een belangrijke rol spelen bij de latere onderhandelingen.

Op belangrijke punten worden stappen gezet. Het begrotingstekort moet terug naar 3 procent. Er moet worden hervormd op de woningmarkt, de AOW en de arbeidsmarkt. De bezuinigingen op het passend onderwijs moet worden teruggedraaid. D66 voegt daar nog de griffierechten aan toe.

Verwarring
Vlak na dit overleg belt minister De Jager naar Wouter Koolmees om een afspraak te maken voor een verkennend gesprek op woensdag. Koolmees zegt dan nog niets over het overleg wat net heeft plaatsgevonden. Van Gent wil overleggen met de financieel woordvoerder van de PvdA Ronald Plasterk, maar die zit in de trein. Ze vraagt hem om woensdagochtend te overleggen en stuurt hem de spreadsheet.

Woensdagochtend vroeg zitten Van Gent, Plasterk, Schouten en Koolmees bij elkaar. Het overleg levert niet veel op. Sap praat die ochtend ook regelmatig met Samsom, maar zonder resultaat. Van Gent: 'De PvdA leek in verwarring. Ze wilden eerder dicteren dan meedenken.' De PvdA wil wachten totdat De Jager bij Samsom is langsgeweest. Het blok van drie niet: om 12.00 komt De Jager op de fractiekamer van D66 en overlegt daar met Sap, Pechtold en Slob. De drie fractievoorzitters worden bijgestaan door hun secondanten; de spreadsheet ligt op tafel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.