Reclame is politiek, politiek geen reclame

Charlotte Beers gold als de machtigste en best betaalde vrouw in de Amerikaanse reclamewereld toen ze dit voorjaar in de regering-Bush werd benoemd tot Undersecretary of State onder minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell....

Je weet natuurlijk nooit hoe ambitieus de 66-jarige Beers is, maar zou zij haar comfortabele positie als bestuursvoorzitter van reclamebureau JWT World wide hebben opgegeven als zij toen geweten had van 11 september? En van alles wat daarop volgde?

Zoals de kritiek in The New York Times vorige week dat Beers schuld heeft aan het falen van de propaganda van de VS rond de oorlog in Afghanistan. Want Beers is, aldus de in NRC Handelsblad geciteerde commentator, immers niet gekozen om haar expertise op het gebied van beleid en politiek, maar dankzij haar verkooptechniek van producten als Head & Shoulders-shampoo. Om vervolgens te sneren: 'Als we miltvuur dan niet effectief kunnen bestrijden, is het geruststellend te weten dat we altijd nog de oorlog tegen roos kunnen winnen.'

Nu is roos voor de meeste mensen een groter probleem dan miltvuur, maar de stellingname is duidelijk: lui uit de reclame moeten zich niet met politiek bemoeien. Amerika mag dan als een soort Nike of Coca-Cola reclamespotjes voor zichzelf gaan uitzenden op de nieuwszender Al Jazeera, de Arabische CNN die binnenkort zelfs tot in Nederland is te ontvangen, tussen het verkopen van shampoo of sportschoenen en politieke ideeën ligt blijkbaar een wereld van verschil.

Toch houden een hoop reclamemakers en supermarktspullenverkopers zich met politiek bezig. Noodgedwongen, als je het hun vraagt. Meteen al na de terreuraanslagen van 11 september besloot zuivelmaker Mona zijn zoete yoghurtje Yazoo Bommetje om te dopen in Yazoo Snekkie. Daimler Chrysler Nederland trok direct advertenties voor zijn Dodge Ram Van terug uit De Telegraaf en Algemeen Dagblad omdat de stars en stripes van de Amerikaanse vlag erin te zien waren. Yorin annuleerde advertenties met de kopregel Big Brother The Battle, Mercedes haalde enkele weken zijn grappige reclamefilmpje voor de verlengde A-klasse van de televisie, Campina stopte het uitzenden van een commercial waarin krakers vechten met ME'ers, begrafenisondernemer Yarden stelde zijn spotje waarin een man als ballast uit een luchtballon wordt geduwd een maand uit, en Ford zette al zijn tv- en printreclame stop, in heel Europa.

Nog helemaal niet uitgezonden vanwege de nasleep van 11-9 is een reclamefilmpje van internetprovider Wanadoo waarin de strijd tussen het Westen en de islam treffend wordt geïllustreerd: het in fraai sepia in Marokko geschoten filmpje toont een zwartgesluierd meisje dat zich met een per stoffige open vrachtwagen gearriveerd postpakket naar haar kamer haast en alle deuren en luiken zorgvuldig sluit voor ze haar pakketje durft open te maken. Het bevat dan ook een mypopstar.com-poster van een halfnaakte Britney Spears, die het moslimmeisje met zichtbare trots meteen op de muur prikt. Zo orthodox als ze lijkt, is ze dus niet. Na vijftig seconden wordt het spotje afgesloten met de pay-off: 'Enjoy the net.'

Ondanks de nadrukkelijk globalistische boodschap die uit de film spreekt, zou twee maanden geleden niet snel iemand over de commercial zijn gevallen. Maar nu is deze reclameboodschap voor een internetverkoper niks minder dan een beladen politiek statement, waar Wanadoo Nederland zijn vingers dus niet aan durft te branden. Reclame is soms net politiek.

Maar politiek is nog geen reclame. Amerika's staatsreclamebaas Beers zou met de Wanadoo-commercial niks kunnen als propagandafilm. De reclame voor het Westen met al zijn vrijheden ligt er daarvoor veel te dik bovenop.

Voorlopig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden