'Rechtuit zaken doen' in Noord-Korea

Nederlandse handelslui bespreken de mogelijkheden om zaken te doen in Noord-Korea. Voorzichtigheid is geboden, want voor je het weet, heb je een actiegroep aan je broek.

NOORDWIJK - Kees Kruiten van Evimare Fish doet al zaken in Wit-Rusland.

John Lanser handelt al 23 jaar in China en Vietnam (tuin- en doe-het-zelfartikelen), maar zijn vrouw zei vanochtend: naar Noord-Korea mag je niet, want daar is het levensgevaarlijk. 'Allemaal beeldvorming', zegt hij. 'China is straks voorbij, in Noord-Korea zijn nog echt lage lonen, ik ben benieuwd of ik daar zaken kan doen.'

Kees Kruiten handelt al vijftien jaar in Wit-Rusland (bevroren vis) en heeft nog meegemaakt hoe 'de kolendamp tegen me aan sloeg' toen hij voor het eerst in Polen was, opgeborgen achter het IJzeren Gordijn. 'Noord-Korea is denk ik vergelijkbaar. Mijn ervaring in dat soort landen is dat ze er transparant zijn. Het is er rechtuit zakendoen.'

In een zaaltje van ondernemerscentrum De Baak in Noordwijk aan Zee wordt een rondetafelgesprek gehouden over Noord-Korea. Over de kansen en de bedreigingen. Zes personen komen erop af: gewone, Hollandse handelslui. De een doet in bulkgoed, de ander heeft een inkoopbureau, er is een jonge ondernemer die in Birma pioniert op de internetmarkt en er is een Aziëveteraan die als investeerder en CEO in Hongkong en Taiwan meemaakte wat er kan gebeuren met een land dat de weg van het kapitalisme kiest.

Ze doen nog niks in Noord-Korea, maar desondanks willen de meesten liever niet met naam en al in de krant. Want Noord-Korea, dan kom je al snel aan Het Morele Aspect, zoals het tijdens de middag gaat heten. Het meest gehate land ter wereld, het zwarte gat in de wereldkaart; alleen al nadenken over handel daar is toch een beetje met de duivel dansen.

Dat vinden de zakenlui niet zelf, dat vindt de buitenwacht. Geen wonder dat Nederlandse bedrijven van naam geen ruchtbaarheid geven aan hun activiteiten. Waarom hebben de grote hotels van Pyongyang draaideuren van de firma Boon uit Edam? Geen commentaar. Waarom staan er in restaurants grote koelkasten van Heineken, het bier van de elite? Geen commentaar. En wie bouwde de kassen waar het land zo trots op is? 'Een Nederlands bedrijf', zegt gespreksleider en offshoreconsultant Paul Tjia, die Noord-Korea al jaren als een te ontginnen gebied ziet. Maar welk bedrijf is geheim.

Waar handel is, zijn de Nederlanders, dus ook daar. Maar als het over Noord-Korea gaat, is voorzichtigheid geboden, want voor je het weet, zeggen ze aan tafel in Noordwijk, heb je een actiegroep aan je broek. 'Daar moeten we het wel even over hebben vandaag.'

Eerst ontdoet hoogleraar Koreastudies Remco Breuker het land van zijn hardnekkigste mythen. Noord-Korea is 'een heerlijk land om een hekel aan te hebben', zegt hij, en daarom doet er een hoop onzin de ronde. Veel van de gruwelverhalen zijn correct (de strafkampen, de politiestaat, de angst, het adembenemende systeem van sociale controle) maar er zijn ook misvattingen. De grenzen zijn niet potdicht, zoals wordt gedacht, mensen pendelen soms dagelijks naar China of Rusland. Het is geen socialistische heilstaat, maar een plek waar het kapitalisme voorzichtig wordt gedoogd. Kim Jong-un is niet de soevereine alleenheerser die in de media van hem wordt gemaakt - een partijbureau heeft de werkelijke macht. 'Het beeld van de gekke dictator geldt niet. Het Noord-Koreaanse regime is immoreel, maar ook capabel.' En stabiel: 'Er is geen enkele aanleiding om een opstand te verwachten of een oorlog.'

Het enige wat de dictatuur kan laten wankelen, denkt Breuker, is investeren. Zolang het land de hele wereld tegen zich heeft, kan het zich handhaven, 'maar als de druk van buiten wegvalt, valt ook het regime. Economische investeringen kunnen een groot verschil maken, want dan word je aandeelhouder in het land en de mensen.'

Geknik bij de handelslui, die het soms zelf hebben meegemaakt. 'Ik zie niet het grote verschil met andere dictatoriale landen', zegt de zakenman met grote Azië-ervaring. 'Sovjet-Unie. China in de Mao-periode. Irak. Ik ben zeker niet voor dat regime, maar waarom zouden we er als Nederland anders mee omgaan dan de landen in de regio? Daar hebben ze veel minder scrupules.'

'Wat zijn de omstandigheden voor de mensen?', vraagt de ondernemer die in Birma opereert.

'Het ziet er schoon uit in de fabrieken, niet te stoffig, prima', zegt Paul Tjia.

'Ze laten jou alleen de mooiste locaties zien.'

'Dat is waar. Maar het zegt wel wat. Ik heb ook veel fabrieken in Bangladesh bekeken en die zien er echt niet uit.'

Tjia vertelt over de internationale handelsbeurs die twee keer per jaar plaatsvindt in Pyongyang en wat hij daar ziet: 'zakelijke kansen'. Ja, er is een embargo op militaire producten en op luxespullen. En ja, er is een probleem met het betalingsverkeer. En ja, consumenten willen niet weten dat ze spullen kopen die gemaakt zijn in het afschuwwekkendste land ter wereld (het Noorse NoKo Jeans heeft dat geweten: niemand wilde hun goedbedoelde spijkerbroeken dragen).

Maar er is ook een 'enorme bouwwoede' die interessant is voor de getroebleerde Nederlandse aannemers. Er zijn grondstoffen: goud, koper, zink, nikkel, kolen. Er zijn moderne fabrieken, er zijn twee industriële zones waar wordt samengewerkt met Zuid-Korea (Keasong) en China en Rusland (Rason). Er is een mobieletelefoonnetwerk, 'niet alleen voor de elite' en de lonen zijn er lager dan waar ook, terwijl de kwaliteit van de arbeid hoog is.

Zakendoen, vertelt Remco Breuker, is er lastig maar minder lastig dan het lijkt. 'Ze zijn daar niet zo irrationeel als we hier denken. Je kunt met ze praten. Je kunt met ze onderhandelen. En je bent belangrijk voor ze - dat geeft de kans om bijvoorbeeld de mensenrechtensituatie aan te kaarten.'

Kortom: het is te doen en de mensen daar hebben er wat aan. 'Wij zijn een handelsbedrijf, we doen geen ontwikkelingshulp, zegt Kruiten van Evimare Fish. 'Er moeten daar toch veel monden worden gevoed.' Hij verscheept diepgevroren vis van Nieuw-Zeeland via Litouwen naar Wit-Rusland, 'haring, makreel, witvis, een euro per kilo. Die Loekasjenko is ook geen aardige meneer, maar het gaat prima. Ik zie er niet tegenop naar Noord-Korea te gaan.'

Weet je wat het is, zegt hij ten slotte: 'Mensen zijn uiteindelijk toch overal mensen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden