Rechtszaak tegen Pistorius begint: bizar ongeluk of gewelddadige moord?

Heeft de paralympische atleet Oscar Pistorius zijn vriendin Reeva Steenkamp vorig jaar met voorbedachten rade vermoord, of schoot hij in paniek door de deur van de badkamer, waar hij een inbreker vermoedde? Vanaf vandaag zal de rechtszaak tegen de 'Blade Runner' live op de Zuid-Afrikaanse radio en televisie te volgen zijn, al mag de getuigenis van Pistorius niet worden gefilmd.

Oscar Pistorius in de rechtszaal in augustus 2013 Beeld epa

De uitzending van de twee weken durende rechtszaak is een primeur in Zuid-Afrika. De advocaten van Pistorius hekelden het besluit van rechter Mlambo om webcams toe te laten in het gerechtshof van Pretoria. 'We willen laten zien dat iedereen in Zuid-Afrika, rijk of arm, een eerlijk proces krijgt', aldus Mlambo. Volgens advocaat Roux zal het mediacircus rond zijn cliënt juist een eerlijke rechtsgang blokkeren.

In Zuid-Afrika werd al een parallel getrokken met de geruchtmakende rechtszaak tegen O.J. Simpson, de voormalige American-footballheld, die in 1994 werd vrijgesproken van moord op zijn ex-vrouw. Hoewel Simpson vervolgens in een civielrechtelijke procedure alsnog werd veroordeeld, voedde de mediahype in Amerika het sentiment van een 'racistische' rechtszaak tegen een zwarte atleet.

Archieffoto uit januari vorig jaar Beeld afp

'Bizar ongeluk'
De blanke Pistorius is al een jaar op borgtocht vrij, hoewel vaststaat dat Steenkamp door vier schoten uit zijn pistool om het leven is gekomen. Onlangs werden pijnlijke foto's gepubliceerd van de tweevoudig olympisch kampioen van de Paralympics in Londen: hij poseerde tijdens zijn vakantie in de luxe badplaats Knysna vrolijk met fans.

Exact een jaar na de gewelddadige dood van Steenkamp verklaarde Pistorius op zijn website 'overweldigd te zijn door pijn en verdriet'. De 27-jarige Pistorius zei intens mee te leven met de ouders, familie en vrienden van het voormalige model. 'Woorden kunnen onmogelijk beschrijven hoe ik me voel na het afschuwelijke incident, dat de mensen die zoveel hielden van Reeva een gebroken hart heeft bezorgd.'

Dat beeld zal Pistorius benadrukken tijdens zijn rechtszaak: ook hij voelt zich in feite slachtoffer van een bizar ongeluk. Op Valentijnsdag in februari 2013 werd hij 's nachts wakker van geluiden in de badkamer. Hij zou in het donker niet hebben gezien dat Steenkamp het bed had verlaten om naar het toilet te gaan. Pistorius zag licht branden in de badkamer en voelde zich bedreigd.

En cruciaal in zijn verdediging: op zijn beenstompen, en niet nadat hij eerst zijn protheses had aangedaan, pakte hij zijn pistool. Pistorius zou dus niet met voorbedachten rade en klinisch - op 60 centimeter afstand van de deur - zijn fatale schoten hebben gelost. Zijn verweer klonk bijna symbolisch, want met zijn kunstbenen was Pistorius een ander mens, een gevierde én beroemde atleet, die op de Spelen van Londen in 2012 ook tegen valide sporters had gelopen.

Pistorius tijdens de rechtszaak in augustus 2013 Beeld ap
 
En cruciaal in zijn verdediging: op zijn beenstompen, en niet nadat hij eerst zijn protheses had aangedaan, pakte hij zijn pistool. Pistorius zou dus niet met voorbedachten rade en klinisch - op 60 centimeter afstand van de deur - zijn fatale schoten hebben gelost.

'Blade Runner'
Hij dankte er zijn bijnaam 'Blade Runner' aan, omdat de verende prothesen hem in staat stelden de snelste 400-meterlopers ter wereld uit te dagen. Op dat onderdeel reikte Pistorius in Londen tot de halve finales. Hij maakte tevens deel uit van de Zuid-Afrikaanse estafetteploeg op de 400 meter. Zijn deelname was omstreden, omdat de kunstbenen van Pistorius nu eenmaal niet verzuren.

Nu is het boegbeeld van de emancipatie van de gehandicapte atleet een melaatse in de paralympische atletiek. Grote sponsors als Nike keerden zich van hem af en hij is op geen enkele atletiekbaan welkom. Pistorius hangt een levenslange gevangenisstraf boven het hoofd als de aanklagers hun versie van de dood van Steenkamp kunnen bewijzen.

Pistorius maakt zich klaar voor de 400 meter sprint tijdens de Olypmische Spelen van 2012 Beeld ap

Verliefd stel?
Zo zou het volgens hen zijn gegaan, in het huis van Pistorius in Pretoria. Een verliefd stel, gezellig samen op de bank? Vergeet het maar, aldus de aanklager. Hij wil de i-Phone van Pistorius laten onderzoeken, omdat de atleet die avond op zijn telefoon diverse pornosites zou hebben bezocht. 'Geen gedrag dat past bij een romantische Valentijnsdag.'

Pistorius had al enige tijd hevige ruzies met Reeva Steenkamp, zoals haar moeder Juny - een van de ruim honderd getuigen in de rechtszaak - bevestigde. Buren zouden Steenkamp hebben horen gillen tussen de schoten door. Cruciaal in de aanklacht wordt de getuigenis van een bodyguard, voor het huis van Pistorius. Toen hij geschrokken door het pistoolvuur aanbelde, vertelde Pistorius hem 'dat er niets aan de hand was'.

Eerder had Pistorius verklaard dat de hevig bloedende Reeva in zijn armen was gestorven. Volgens de aanklager heeft hij bewust niet de politie of een ambulance gebeld, maar enkele vrienden om hem te helpen een alibi te verzinnen.

Reeva Steenkamp Beeld epa

Rammelend onderzoek
Het politieonderzoek rammelde aanvankelijk aan alle kanten. Rechercheur Botha was niet alleen door het bloedspoor gelopen, waardoor belangrijk bewijsmateriaal besmet raakte, hij bleek zelf in 2011 in een dronken bui op een taxi met zeven passagiers te hebben geschoten en nam ontslag.

Vanaf maandag zullen miljoenen Zuid-Afrikanen kunnen volgen hoe het rolmodel van de paralympische sport van zijn voetstuk viel. Niet langer staan zijn 'bionische benen' centraal, maar de duistere kanten van zijn karakter. Waarbij Pistorius voor de bijna hopeloze opgave staat aan te tonen dat hij Reeva Steenkamp wel heeft gedood, maar niet vermoord.

Hilton Botha Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.