reportage

Rechtszaak tegen farmaceut om giftige borstimplantaten die kanker veroorzaken

Regina van den Busken, haar borstimplantaten verwelkomde ze aanvankelijk als oplossing, maar die bleken later een probleem. Beeld Kiki Groot
Regina van den Busken, haar borstimplantaten verwelkomde ze aanvankelijk als oplossing, maar die bleken later een probleem.Beeld Kiki Groot

Vrouwenrechtenorganisatie Clara Wichmann sleept farmaceut Allergan voor de rechter. Tientallen vrouwen zouden een zeldzame vorm van lymfeklierkanker hebben ontwikkeld door de inmiddels verboden siliconen van het Amerikaanse bedrijf.

‘Die borsten neemt niemand me meer af.’ Dat was de gedachte toen Regina van den Busken (58) na een ingrijpende borstkankeroperatie twee siliconen-implantaten kreeg. Elke keer dat ze zichzelf in de grote slaapkamerspiegel zag, voelde ze zich trots. Ze had het toch maar mooi ‘geflikt’ tegen die kanker. Tot ze weer ziek werd. Wéér kanker. In haar lymfen dit keer – uitgerekend veroorzaakt door haar nieuwe borsten.

Zeker 52 Nederlandse vrouwen hebben, net als Van den Busken, deze zeldzame vorm van kanker gekregen na te zijn behandeld met siliconen. In 70 procent van de gevallen ging het om borstimplantaten van farmaceut Allergan. De relatie tussen lymfeklierkanker en deze borstimplantaten was eind 2018 reden om deze van de Nederlandse markt te halen. De 60 duizend vrouwen die er nog mee rondlopen, worden sindsdien opgeroepen alert te zijn op symptomen. Maar wie er preventief vanaf wil, moet daar zelf voor betalen.

Verwijderingsoperaties

Onaanvaardbaar, vindt Bureau Clara Wichmann, dat principiële rechtszaken voert om de rechtspositie van vrouwen te verbeteren. ‘Allergan heeft goed geld verdiend aan producten waarvan vrouwen ziek kunnen worden’, zegt directeur Anniek de Ruijter. ‘Het kan niet zo zijn dat deze vrouwen zelf moeten opdraaien voor de schade.’ De claimstichting wil met steun van de patiëntenorganisatie SVS de farmaceut aansprakelijk stellen voor het leed van patiënten en voor verwijderingsoperaties van vrouwen die (nog) geen klachten hebben. De claim kan oplopen tot 512 miljoen euro.

Hoewel deze rechtszaak zich specifiek richt op Allergan, het bedrijf dat groot werd met botox, raakt deze aan een bredere discussie. Een die al sinds de jaren zestig wordt gevoerd en na elk schandaal weer oplaait: die over de risico’s van de circa 200 duizend borstprotheses die in Nederland zijn geplaatst. Het is al langer bekend dat siliconen in het lichaam kunnen gaan ‘zweten’ waardoor minuscule siliconendeeltjes in de bloedbaan terechtkomen en zich door het lichaam verspreiden.

De kans dat dat daadwerkelijk leidt tot lymfeklierkanker is zeer gering, naar schatting 1 op 7.000, maar wel 400 keer hoger dan bij vrouwen zonder protheses. Bovendien meldt een groeiende groep vrouwen gezondheidsklachten na een borstprothese. Bij het speciale meldpunt van het RIVM kwamen tussen 2017 en 2019 zeker 476 meldingen binnen over klachten die zouden zijn veroorzaakt door borstimplantaten. Het gaat dan onder meer om extreme vermoeidheid.

Siliconenpoli

‘Het probleem is alleen dat er nooit een causaal verband is aangetoond’, zegt internist Prabath Nanayakkara van Amsterdam UMC. Hij ziet op zijn siliconenpoli vrouwen binnenkomen met een scala aan onverklaarbare klachten als hoofdpijn, gewrichtspijn en ernstige allergieën. ‘Zij hebben vaak al heel veel specialisten gezien en die denken soms dat deze vrouwen klagers zijn, maar na het zien van duizenden patiënten ben ik ervan overtuigd dat er een specifieke groep is die serieuze klachten ontwikkelt.’

Hoe groot die groep is, is voor Nanayakkara zelfs na tien jaar onderzoek nog altijd een raadsel. ‘We zien niet wat we niet zien. Veel vrouwen die klachten hebben, leggen niet de associatie met hun prothese, sommigen willen dat ook niet omdat ze ervan genieten.’ Wat de internist wel weet: van de vrouwen die klachten hebben en die hij adviseert om de implantaten te laten verwijderen, knapt driekwart na zo’n explantatie op. ‘Die vrouwen zijn dus echt niet gek.’

Van den Busken weet als geen ander hoe het is om voor gek te worden versleten. Toen haar klachten begonnen, kreeg ze 12 jaar lang het ene lapmiddel na het andere. ‘Ik ben wel 50 keer bij de pijnpoli geweest. Mijn hele gezin leed eronder. Pas toen ik doodziek was en een vrouwelijke arts trof, zei ze: Regina, die dingen moeten eruit, meteen. Tijdens de operatie kwamen ze erachter dat de prothese links was gescheurd en dat daar non-hodgkin was ontstaan.’

Softenon-affaire

Volgens De Ruijter roepen vrouwen al decennia dat er van alles mis is met implantaten, maar worden zij niet gehoord omdat vrouwen met klachten minder serieus worden genomen. Ter illustratie wijst ze op schandalen uit verleden waarbij fabrikanten van ondeugdelijke ‘vrouwenproducten’ jarenlang hun gang konden gaan. Zoals de Softenon-affaire, waarbij een middel tegen zwangerschapsmisselijkheid leidde tot duizenden misvormde baby’s, de DES-preparaten die onder meer vruchtbaarheidsproblemen veroorzaakten, en meer recentelijk de lekkende borstimplantaten van het Franse Pip.

Als er problemen zijn met borstprotheses, kunnen vrouwen volgens De Ruijter bovendien maar op weinig mededogen rekenen, omdat zij die in 80 procent van de gevallen nemen om cosmetische redenen. ‘We leggen als samenleving allemaal druk op vrouwen om zich ‘mooier’ te maken, maar als ze dat doen, worden ze gezien als dom en oppervlakkig. Terwijl deze vrouwen net zoveel recht hebben om erop te vertrouwen dat een medisch product veilig is.’

Van den Busken verkoos haar leven uiteindelijk boven haar borsten. Maar dat betekent niet dat ze dat geheel heeft teruggekregen. Ze kampt nog altijd met gezondheidsproblemen. Wat haar het meest steekt is dat er nog altijd vrouwen zijn die, ondanks de mogelijke gezondheidsrisico’s, siliconen krijgen. ‘Op het moment dat mijn protheses er werden uitgehaald, werden ze aan de andere kant van Amsterdam in een jong, gezond lichaam gepompt. Ik hoop echt dat het stopt. Borsten zijn niet alles.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden