nieuws Majority Perspective

Rechtszaak over Zwarte Piet bij intocht: van roetveegbeleid tot schminkprotocol en verwijten van racisme

Majority Perspective wil géén traditionele Zwarte Piet bij de landelijke sinterklaasintocht. De rechter moet nu beslissen. ‘Dat verhaal over die schoorsteen is de afgelopen jaren steeds gebruikt om Zwarte Piet goed te praten.’

V.l.n.r.: Rogier Meijerink, Michael van Zeijl en Christa Soeters voor de deur van de rechtbank in Haarlem dinsdag. Beeld ANP

Maandagavond heeft de Haarlemse rechter Antoon Schotman voor het eerst sinds jaren maar weer eens naar het Sinterklaasjournaal gekeken. ‘En het is, zoals wel vaker, weer erg spannend of de Sint dit jaar wel komt’, constateert hij dinsdagochtend bij de opening van het kort geding over de landelijke intocht in Zaandam.

Schotmans luchtige bruggetje naar de inhoudelijke behandeling van de zaak gaat een beetje mank. Want wat de stichting Majority Perspective betreft, is de Sint dit weekend van harte welkom. Zolang hij zijn Pieten maar van alle racistische stereotyperingen ontdoet: geen dikke lippen, geen onderdanig of dom gedrag, geen gouden oorbellen of kroeshaar en ook geen schmink. En mocht zo’n schminkverbod de rechter te ver gaan, dan toch op zijn minst dat de intocht ‘na kinderbedtijd’ wordt uitgezonden.

Om dat te bewerkstelligen heeft Majority Perspective maar liefst zes partijen gedaagd: de NTR (die de intocht uitzendt), de gemeente Zaanstad, de Staat, het Commissariaat voor de Media, evenementenbureau Vinke Vision (dat is ingehuurd om de intocht te organiseren) en het Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media (de club achter de Kijkwijzer).

Haarlem- Eenzame Pro zwarte Piet demonstrant voor de rechtbank in Haarlem. Beeld Raymond Rutting

‘Door alle betrokkenen te dagen kunnen ze niet meer zo gemakkelijk de verantwoordelijkheid doorschuiven naar de ander’, verwacht Rogier Meijerink van Majority Perspective voorafgaand aan de zitting.

Meijerink arriveert dinsdag met een handvol medestanders bij de Haarlemse rechtbank. De Utrechtse kraker en activist was dit voorjaar ook al groot in het nieuws toen hij namens actiegroep Geen 4 Mei voor Mij tijdens de Nationale Dodenherdenking op de Dam een lawaaidemonstratie wilde houden. Die werd door de rechter verboden. Maar Meijerinks doel – ‘aandacht voor de mensen die geleden hebben onder de invasie van witte Nederlanders’ – was dankzij de rechtszaak bereikt, zo liet hij op 4 mei in een tevreden persbericht weten.

Aangifte van bedreigingen

Over aandacht heeft Meijerink wederom niet te klagen. Op sociale media heeft het nieuws van deze rechtszaak weer een storm veelal boze reacties ontketend. Naar eigen zegging heeft hij aangifte gedaan van ‘tientallen bedreigingen door kaaskoppen’. Als de actievoerder zich met zijn plastic tasje vol papieren bij de rechtbank meldt, is de hal gevuld met rond de twintig journalisten.

In de rechtszaal bepleit advocaat Emil Tamas een uur lang de zaak van Majority Perspective (MP). Daarbij haalt hij lange citaten aan van organisaties die in het verleden al zeer kritisch waren over Zwarte Piet: de Verenigde Naties, de Kinderombudsman, het College voor de Rechten van de Mens en de Amsterdamse rechtbank. Allemaal instituten die wijzen op het gevaar van ‘racistische inprenting’ dat van de klassieke Zwarte Piet uitgaat, betoogt Tamas.

V.l.n.r. Rogier Meijerink, Christa Soeters en Michael van Zeijl voor de deur van de rechtbank. Via een kort geding willen de tegenstanders van Zwarte Piet deze intocht verbieden. Beeld ANP

In hun verweer gaan de zes gedaagde partijen vooral in op de formele kant van de zaak. Zo zegt de gemeente Zaanstad dat ‘MP’ afgelopen maanden ruim de kans heeft gekregen om mee te praten over de inhoud. ‘Nu worden wij enkele dagen voor de intocht ineens met een spoedprocedure verrast’. Dat zou de rechter niet moeten honoreren, vindt de gemeente. 

De NTR vindt dat de rechter zich niet moet uitspreken over een uitzending die nog niet is uitgezonden. De landsadvocaat stelt dat de regering geen rol heeft bij het bepalen van de inhoud van een volksfeest – ‘dat zou op gespannen voet staan met de vrijheid van meningsuiting’. En evenementenbureau Vinke Vision neemt slechts de praktische organisatie voor zijn rekening, en vindt dat het dus geen partij zou moeten zijn in deze zaak.

Roetveegbeleid en schminkprotocol

Bij de NTR en de gemeente komt ook de inhoud van zaterdag nog wel aan de orde. Zo benadrukt de omroep dat er de afgelopen jaren al heel veel aan de Pieten in het Sinterklaasjournaal is veranderd. ‘En dit jaar hebben we alleen maar Pieten met roetvegen’. Bij de vijf Pieten die aanstaande zaterdag namens de NTR meelopen, zijn zwarte maillots en handschoenen, kroespruiken, oorbellen en rode lippen zeker niet aan de orde.

De gemeente zegt dat het juist ruimte heeft gegeven aan de maatschappelijke discussie, door een debatavond te organiseren over het feest. En door activisten vooraf uit te nodigen voor een gesprek. Gezien die discussie vindt de gemeente het ‘roetveegbeleid’ van de NTR een goede uitkomst. ‘En de NTR ziet toe op het schminken van de honderden Pieten die door de lokale sinterklaascomités op de been worden gebracht’.

Dat argument wordt direct door de NTR ontkracht. Van ‘een schminkprotocol’ is geen sprake. ‘Wij adviseren lokale figuranten alleen, we houden zeker geen toezicht.’

‘In de stukken heb ik kunnen lezen dat mensen die daar erg van afwijken minder kans hebben om in beeld te komen’, zegt de rechter. ‘Maar het kan dus nog steeds dat een lokale vrijwilliger die daar niet om geeft gewoon als Zwarte Piet in de optocht meeloopt.’

‘Dat kan, bevestigt de advocaat van de omroep. ‘Daar gaan wij niet over.’

Veel belangstelling voor het zwarte piet kort geding in Haarlem. Rechts een van de initiatiefnemmers Rogier Meijerink. Beeld Raymond Rutting

Racisme

Zo gaat het bij dit type racisme, zegt advocaat Tamas. ‘Iedereen wijst naar elkaar en intussen blijft het in stand.’ Maar voor Majority Perspective doet die hele discussie er helemaal niet toe. Roetvegen zijn wat hen betreft ook onacceptabel. ‘Dat verhaal over die schoorsteen is door voorstanders de afgelopen jaren steeds gebruikt om Zwarte Piet goed te praten. Maar het is gewoon een verwijzing naar de zwarte huidskleur, waarom zit er anders geen roet op hun kleren?’

Na een zitting van ruim drie uur weet rechter Schotman genoeg. Het Sinterklaasjournaal zal hij waarschijnlijk overslaan. Woensdagmiddag om vier uur moet hij zijn uitspraak af hebben.

Verbetering: in het onderschrift bij de laatste foto bij dit verhaal stond dat links een van de initiatiefnemers van het kort geding tégen de traditionele Zwarte Piet stond afgebeeld. Initiatiefnemer Rogier Meijerink staat juist rechts op de foto, links staat iemand die zich bij de redactie van de Volkskrant kenbaar heeft gemaakt als een voorstander van de traditionele Zwarte Piet.

 Wie zijn Majority Perspective?

In de rechtszaal is Majority Perspective met een handvol mensen aanwezig. De stichting werd pas begin november opgericht, maar is volgens Rogier Meijerink een vereniging van verschillende actiegroepen die strijden tegen de verheerlijking van het Nederlandse koloniale verleden. Zoals De Grauwe Eeuw, Geen 4 Mei voor mij en de Stichting Comité Nederlandse Ereschulden.

De actiegroep Kick Out Zwarte Piet, de actiegroep die afgelopen jaren voorop ging in de strijd tegen Zwarte Piet, maakt nadrukkelijk geen onderdeel uit van ‘MP’. Volgens Meijerink raakte zijn organisatie gebrouilleerd met ‘Kick Out’ nadat MP het seksisme binnen Kick Out aan de kaart had gesteld. Veel wil hij niet over de inhoud van dat verwijt niet zeggen. ‘Maar het is in ons oogpunt onmogelijk om racisme te bestrijden terwijl je binnen je eigen groep wel een andere vorm van onderdrukking toestaat.’

Michael van Zeijl van Majority Perspective opgepakt

Kort na het kort geding in Haarlem is bestuurslid Michael van Zeijl van Majority Perspective opgepakt. Dat bevestigt zijn advocaat Emil Tamas, die bij de arrestatie aanwezig was. Tamas kon niet zeggen waarom Van Zeijl is opgepakt. De politie meldde echter dat een 37-jarige man was opgepakt wegens intimidatie van Sinterklaas op sociale media. Twee andere bestuursleden van Majority Perspective kregen een verbod om zaterdag naar Zaanstad te komen, waar de officiële intocht van Sinterklaas is.

Van Zeijl kreeg vorig jaar bekendheid, nadat hij online ‘een prijs’ op het hoofd van Sinterklaas had gezet. ‘Dubbele prijs als het tijdens de nationale intocht is’, schreef hij op Facebook, ‘zodat alle kinderen getuigen ervan zijn, zelfs massaal onder zijn hersenen en botsplinters bedekt zitten. Maw zonder twijfel morsdood. Zo kan de NPO geen onzinverhaaltje ophangen met een nieuwe Sinterklaas en zijn we voorgoed van dat feest af.’

Afgelopen zomer interviewde de Volkskrant Van Zeijl en collega-activist Rogier Meijerink over hun motieven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden