Rechtspraak in Kosovo faalt

Het lukt Pristina slecht de georganiseerde misdaad en de corruptie aan te pakken.De zwakte van het juridisch apparaat schaadt ook de economische ontwikkeling....

AMSTERDAM De rechtspraak in Kosovo is zwak en gecorrumpeerd. Er is een groot gebrek aan rechters en aanklagers, en veel van hen zijn gevoelig voor politieke beïnvloeding en machtsmisbruik. Daardoor nemen de reeds wijdverspreide georganiseerde misdaad en corruptie in Kosovo toe.

Dat schrijft de International Crisis Group (ICG) in een woensdag gepubliceerd rapport. Volgens de denktank zijn de gevolgen ernstig. Door de juridische zwakte aarzelen buitenlandse bedrijven om in Kosovo te investeren, en aarzelen landen om de onafhankelijkheid van Kosovo te erkennen. Dat eerste bleek ook uit een recent rapport van de Wereldbank, waarin 90 procent van de buitenlandse bedrijven in Kosovo aangaf te betalen voor extra beveiliging.

De Kosovaarse justitie moest na 1999, toen Serviërs de oorlog met hun afvallige provincie verloren en bij hun terugtrekking alle juridische dossiers meenamen, weer van nul worden opgebouwd. Dat gebeurde onder leiding van de VN-missie Unmik en, sinds de onafhankelijkheid in 2008, onder toeziend oog van de EU-missie Eulex.

Het goede nieuws is dat de rechtspraak in Kosovo sinds de onafhankelijkheid duidelijk verbeterd is. De cijfers voor de kleine criminaliteit, zoals diefstal en interetnische misdaden, zijn laag. Politie en justitie kunnen dat soort criminaliteit goed aan.

Maar de strijd tegen de grote misdaad – fraude, corruptie, drugshandel, mensenhandel, georganiseerde misdaad – verloopt slecht. De politie is er onvoldoende voor opgeleid, heeft een zwakke leiding en is gevoelig voor politieke beïnvloeding. Pikant detail: tijdens hun onderzoek hoorden ICG-onderzoekers twee keer hoe politiecommandanten gebeld werden door politici om informatie te vragen over rechtszaken van partijgenoten.

Ook zijn er in Kosovo veel te weinig rechters en aanklagers, en zijn ze door hun lage lonen vatbaar voor omkoping. In het district Pristina bijvoorbeeld zijn drie aanklagers aangesteld, terwijl er werk is voor twintig. De aanklagers hebben geen tijd om hun zaken voor te bereiden. De rechters houden bij gebrek aan rechtszalen hoorzittingen in hun kantoor, waar ze dan weer makkelijker omgekocht kunnen worden.

‘Het is nagenoeg onmogelijk voor burgers en bedrijven om hun rechten af te dwingen in een rechtbank’, concludeert de International Crisis Group in het rapport. ‘Maar weinig misdaden eindigen met de daders in de gevangenis.’

Om meer rechters en aanklagers te kunnen aanstellen, zijn nieuwe wetten nodig, maar die worden telkens uitgesteld. Volgens de Kosovaarse regering wordt die vertraging veroorzaakt door de meningsverschillen tussen de internationale toezichthouders in Kosovo. Ook de ICG merkte dat de Europese en Amerikaanse adviezen aan de Kosovaarse regering vaak tegenstrijdig zijn.

Maar ook de Kosovaarse regering schiet tekort. Zowat iedereen in de juridische sector in Kosovo is van mening dat de politici liever een zwakke rechtspraak hebben, omdat hun eigen zaakjes dan minder risico lopen. Dat bleek ook toen Eulex in april een onderzoek instelde naar de minister van Transport wegens verduistering. De regering reageerde daar erg weerspannig op. ‘De Kosovaarse politieke elite koestert nog steeds de vrijheid om zonder juridisch toezicht te handelen’, aldus de ICG.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden