Rechtsgeleerde Donner blijft pragmaticus

Minister Piet Hein Donner (54) van Justitie beheert het actieministerie van het kabinet Balkenende. Waar andere departementen energie steken in het verminderen van uitgaven en activiteiten, mag Justitie de vleugels uitslaan....

Het doel van Donner is het wegwerken van het 'achterstallig onderhoud' in de rechtsstaat. Het moet simpeler, sneller, effectiever en natuurlijk ook goedkoper. De nadruk verschuift van het voorkomen van misdrijven naar het strenger bestraffen ervan. Law and order, is de teneur. Want, aldus de minister in een toelichting, 'preventie kan nuttig zijn maar het werkt alleen als de repressie op orde is.'

Ondanks de extra miljoenen zal ook rond Justitie de sfeer van harde bezuinigingen blijven hangen. De ambitie van de minister is groot, de verwachtingen van de bevolking nog groter. De politie moet de komende jaren tienduizenden extra zaken gaan aanleveren, wat veel extra werk zal opleveren voor rechterlijke macht en gevangeniswezen. Dat daar maar een béétje extra geld tegenover staat, komt neer op een bezuiniging, is de verzuchting onder rechtshandhavers.

Dat juist Donner met een lawine aan nieuw beleid en regels komt, behoeft niet te bevreemden. Hij was veelvuldig betrokken bij de voorbereiding van wetten en was ondermeer rechter bij de Raad van State en voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

Hij is bovendien een van de drijvende krachten binnen het CDA. Binnen het kabinet geldt hij als eerste souffleur van zijn minister-president.

De daadkracht van Donner komt niet voort uit een bovenmatig geloof in de werking van het recht. 'Je moet als minister van Justitie niet teveel ambities hebben', zei hij deze zomer bij zijn aantreden als minister. Hij beschouwt Justitie 'bij uitstek als een infrastructurele voorziening.' Eerder zei hij dat het recht niet meer is dan 'een pover instituut van sociale samenhang'.

Mensen moeten hun problemen zoveel mogelijk zelf oplossen, vindt hij. De overheid dient daarbij via praktische regelgeving slechts een ondersteunende rol te spelen.

Donner kan de Tweede Kamer soms verrassen met diepe rechtsfilosofische overwegingen, waar weinig parlementariërs van terug hebben. Hij kan ook praktisch zijn, praktischer zelfs dan veel juristen voor wenselijk houden. Er bestaat dan wel een hoger rechtsidee, vindt Donner, maar de zaak moet niet onwrikbaar worden. Het recht moet de samenleving bieden wat het nodig heeft, vindt Donner. Daar hoort bij dat het recht mag worden aangepast aan de eisen van de tijd.

De ban op het plaatsen van meer personen in één gevangeniscel werd door Donner gebroken. De regels voor DNA-registratie worden aanzienlijk verruimd. Barrières in de informatie-uitwisselingen tussen politiediensten worden opgeruimd. Het Openbaar Ministerie mag meer zaken zelf afhandelen, waar anderen tussenkomst van de rechter een absoluut vereiste vinden. Ook breidt hij de mogelijkheden voor alternatieve conflictbeslechting uit. Dat wil zeggen dat burgers niet altijd meer een beroep op de rechter moeten doen, maar hun conflicten ook zouden moeten voorleggen aan bemiddelaars, arbiters of klachtencommissies.

Ook wil Donner doorpakken in de bestrijding van het terrorisme, zonodig ten koste van de rechtsbescherming. 'In bepaalde kwesties zullen in deze tijd andere grenzen gesteld moeten worden aan het overheidsoptreden', stelde Donner aan het begin van deze kabinetsperiode. 'Wat dat betreft zal het geen oninteressante periode worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden