Rechts Spanje prijst ferm politieoptreden in Catalonië

Rajoys rechts-conservatieve kabinet feliciteerde zichzelf uitgebreid met het politieoptreden in Catalonië, 'voorbeeldig' noemde de justitieminister het zelfs. Toch zijn er ook onder de Spanjaarden (voorzichtig) boze reacties. In Madrid gingen mensen de straat op, voorman van de sociaaldemocraten Pedro Sánchez veroordeelde het politiegeweld wél, als beelden 'die geen enkele democraat aanstaan'. 

Spaanse politieagenten tijdens een demonstratie op 1 oktober op het plein Puerta del Sol in Madrid. Beeld afp
Spaanse politieagenten tijdens een demonstratie op 1 oktober op het plein Puerta del Sol in Madrid.Beeld afp

Het is heus niet zo dat in de rest van Spanje iedereen stond te juichen over het politieoptreden in Catalonië. Ook in Madrid was zondagavond een protest van enkele honderden mensen tegen de 'onderdrukking'.

Maar een belangrijk deel van de bevolking, het rechterdeel welteverstaan, vindt het inderdaad onacceptabel dat Catalonië zich zou afscheiden. Het autoritaire optreden was in de eerste plaats een signaal van de Spaanse premier Mariano Rajoy aan zijn kiezers, merkt de Catalaanse krant La Vanguardia op. 'En het is ook een signaal aan de andere Europese regeringen op een moeilijk moment van de Europese Unie.' Het verklaart waarom Rajoy doorgaat op dezelfde lijn, zonder een spoortje van gewetenswroeging.

Rajoys rechts-conservatieve kabinet feliciteerde zichzelf uitgebreid met het politieoptreden. 'De staat heeft ferm en sereen gereageerd' op het referendum dat volgens hem illegaal was, meende Rajoy. Een van zijn ministers zei over het politiegeweld: 'Deze dingen kunnen gebeuren wanneer de wet wordt gehandhaafd tegenover een flagrante wetsovertreding.' Ook de minister van Justitie, Rafael Catalá, roemde het gedrag van de agenten als 'voorbeeldig'.

De ministers spreken er nu openlijk over de macht in Catalonië over te nemen als de onafhankelijkheid wordt uitgeroepen, een bevoegdheid die de Spaanse staat volgens de Grondwet heeft wanneer een deelstaat rebelleert. 'We gaan alle kracht van de wet gebruiken', aldus Catalá. 'Als iemand de onafhankelijkheid wil uitroepen, dan moeten we hem zeggen dat hij dat niet mag.'

Zwak optreden Catalaanse politie

De liberale partij Ciudadanos, die de regering gedoogt, wil zelfs niet meer wachten op een onafhankelijkheidsverklaring. Het is tijd om het hele Catalaanse kabinet naar huis te sturen en nieuwe verkiezingen uit te schrijven, bepleitte partijleider Albert Rivera. 'Ik heb niets te bespreken met de heer Puigdemont.'

Een ander idee, aangedragen door de liberale krant El Mundo, is om de Catalaanse politie onder het bevel van de regering te brengen. De Catalaanse agenten hebben zich immers nauwelijks ingespannen de stemlokalen afgelopen zondag te verzegelen, zoals de opdracht was. In de huidige 'revolutionaire context' moet de regering volgens de krant 'geen minuut verliezen en zijn pols niet laten trillen om, met de wet in de hand, het verraad van de afscheidingsbeweging het hoofd te bieden'.

Kritiek op Rajoy

Rajoy is tot nu toe zelfs te voorzichtig geweest, vinden ze bij El Mundo. 'Zijn strategie om eerst te wachten en daarna de politie te sturen is een mislukking. Hij is er niet in geslaagd te voorkomen dat beelden gedrenkt in drama de wereld over gaan.'

De sociaal-democraten, met wie Rajoy zijn aanpak van de 'Catalaanse kwestie' ook steeds afstemt, voelen zich echter steeds ongemakkelijker in het kamp van Rajoy. Partijvoorman Pedro Sánchez veroordeelde het politiegeweld wél, als beelden 'die geen enkele democraat aanstaan'. Bovendien uitte Sánchez kritiek op de politiek van Rajoy. 'Dit is een kroniek van een aangekondigde mislukking van twee strategieën: die van de scheuring die het Catalaanse separatisme voorstaat en die van de onwrikbaarheid van degene die Spanje nu zes jaar regeert', sprak hij. Hij riep op eindelijk over te gaan tot een politieke onderhandeling.

Zijn Catalaanse partijgenoot zei het nog duidelijker: Rajoy en Puigdemont moeten 'met elkaar in dialoog, en als ze zichzelf niet geschikt vinden voor de dialoog, dan is het beter dat ze aftreden.'

De Spaanse premier Mariano Rajoy tijdens een persconferentie in Madrid. Beeld afp
De Spaanse premier Mariano Rajoy tijdens een persconferentie in Madrid.Beeld afp

Alles wat u moet weten over het referendum

De Catalaanse kiezers hebben in een omstreden referendum massaal gestemd voor onafhankelijkheid van Catalonië. Lees alle ontwikkelingen in sneltreinvaart terug in ons liveblog.

Ontruimingen, rubberkogels en 'pseudovrijheid' - onze correspondent zag het dit weekeinde in Catalonië. Lees haar verslag van het referendumweekend (+).

De Spaanse regering heeft met haar harde optreden slechts olie op het separatistische vuur gegooid, is het commentaar van de Volkskrant. Het wordt tijd dat Madrid de grondwettelijke dwangbuis iets laat vieren.

Het Catalaanse referendum was nogal slechte pr voor Spanje, vindt columnist Bert Wagendorp (+). 'De indruk dat de achterneefjes van de fascistische dictator Franco toch nog aan touwtjes trekken, drong zich op.

Wat moet u weten over het referendum? Correspondent Maartje Bakker geeft antwoord op de tien belangrijkste vragen.

Achtergrond

Op school wordt de hang naar onafhankelijkheid met de paplepel ingegoten. Een reportage van onze correspondent in Spanje (+).

Het vuur van de Catalaanse onafhankelijkheid brandt pas sinds enkele jaren. Wat heeft het zo doen oplaaien? (+)

Het referendum splijt vriendschappen en zelfs families. Ben je voor Catalonië, dan ben je tegen Spanje. Zo botsen ook Rosa en Joan met elkaar (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden