Reportage Italië

Rechts Italië loopt uit voor leider Salvini: ‘Kalmte is de kracht van de sterken’

Matteo Salvini spreekt de aanwezigen toe tijdens een manifestatie op het Piazza San Giovanni. Beeld Getty Images

Tienduizenden rechtse Italianen kwamen zaterdagmiddag in Rome hun steun betuigen aan de onbetwiste leider Matteo Salvini. Wij zijn met zovelen, klagen ze, en toch wordt er niet naar ons geluisterd.

Het plein barst in juichen uit terwijl de kapitein van rechts Italië, geflankeerd door zijn twee beste stuurlui, zwaaiend naar voren stapt. Vanuit de gigantische speakers vult de stem van operazanger Luciano Pavarotti alle hoeken van het stampvolle Piazza San Giovanni. ‘Vincerò’, zingen tienduizenden kelen tegelijk mee – ik zal overwinnen.

Ze kwamen zaterdagmiddag met acht speciale treinen en zeker vierhonderd bussen naar hoofdstad Rome om de wereld duidelijk te maken hoe woest zij zijn over het onrecht wat hen deze zomer is aangedaan. Want hoe kan het dat wij – de aanhangers van rechts – vandaag met zovelen zijn, terwijl zij – de vertegenwoordigers van de linkse elite – momenteel aan de macht zijn?

‘Omdat ze geen respect hebben voor onze democratie’, beantwoordt hun onbetwiste leider Matteo Salvini die vraag, waarna het plein weer in juichen uitbarst.

Salvini spreekt aanhangers van de rechtse Italiaanse partijen toe, die bijeenkwamen in Rome. Beeld AFP

Piazza San Giovanni in Laterano

Het plein – la piazza – speelt een niet te onderschatten rol in de Italiaanse politiek. Het is immers op de piazza van de kleine dorpen waar iedere jonge politicus zijn carrière begint, op diezelfde piazza ronselen zij later stemmen tijdens hun eerste verkiezingscampagnes en gedurende hun hele carrière keren ze terug naar de piazza om te horen wat voor onvrede er eigenlijk heerst onder hun electoraat.

Italië heeft veel verschillende pleinen, maar zo roemrucht als Piazza San Giovanni in Laterano in Rome is er geen een. Het is niet alleen het grootste plein van de hoofdstad, het is vooral het plein dat decennialang werd gebruikt door de Communistische Partij om met honderdduizenden arbeiders tegelijk te protesteren tegen de fascisten. Omdat het plein bovendien pal naast de kerk ligt waar eeuwenlang de paus resideerde, was het in feite het Italiaanse Plein van de Hemelse Onvrede.

Maar toen brak zaterdag 19 oktober aan en begon de toekomst, althans zo klinkt het vanaf het enorme podium van ruim zestig meter breed dat uitkijkt over ongeveer 200 duizend brullende Italianen. ‘Ooit was dit het plein van links, maar nu is het plein van ons’, schreeuwt Giorgia Meloni, voorzitter van de extreem-rechtse partij Fratelli d’Italia. ‘Vandaag wapperen er geen rode vlaggen meer, maar onze vlaggen.’

‘Wie niet springt, is communist’

Er klinkt gejuich en gezang (‘Wie niet springt, is communist’) waarna ook de bejaarde ex-premier Silvio Berlusconi, nog altijd voorzitter van de centrum-rechtse partij Forza Italia, een duit in het zakje doet. ‘Dit land wil niet geregeerd worden door de communisten. Italië wil door ons geregeerd worden. Italië wil door rechts geregeerd worden.’

Ex-premier Silvio Berlusconi, voorzitter van Forza Italia, spreekt op de manifestatie van rechts Italië. Beeld AFP

Die uitspraak klopt maar deels, want hoewel Meloni en Berlusconi beiden belangrijke figuren zijn op de rechterflank, is er vandaag toch maar een echte superster aanwezig, namelijk Matteo Salvini van de anti-migratiepartij de Lega. Deze manifestatie was zijn idee en het is uitsluitend dankzij hem dat er vanuit werkelijk elke uithoek van het land kiezers naar Rome togen om maar op tijd op de piazza te staan. ‘Dit is het echte Italië’, bedankt Salvini hen. ‘Dit is geen boze menigte, geen gewelddadige menigte, maar een hardwerkende, eerlijke menigte. Dit is het Italië dat werkt en produceert. Dit is het trotse Italië.’

Hoewel trots zaterdagmiddag inderdaad de officiële emotie is – ‘Italiaanse trots’ heet de manifestatie – is de vaakst terugkerende emotie in het publiek toch vooral een sluimerende onvrede die meestal wordt geuit middels een fikse dosis woede. Wij zijn met zovelen, zegt iedereen op zijn eigen manier, maar toch wordt er niet naar ons geluisterd. Dat is onterecht en dat maakt mij woest.

Mislukte greep naar de macht

Dat onrecht is de ‘meest linkse regering ooit in Italië’, zoals de huidige coalitie tussen de sociaal-democratische PD en de populistische Vijfsterrenbeweging structureel wordt omschreven. Dat die regering aan de macht kwam door een misstap van toenmalig vicepremier Salvini, wordt voor het gemak vergeten. Toch was het begin augustus Salvini die zijn kiezers op een stampvol plein vroeg om ‘absolute macht’, waarna hij zijn eigen regering liet vallen. Hij ging ervan uit dat hij nieuwe verkiezingen zo glansrijk zou winnen, dat hij in zijn eentje verder kon regeren. Dat plan mislukte omdat de Vijfsterrenbeweging en de PD, twee voormalige aartsvijanden, besloten hun geschillen tijdelijk opzij te zetten en een anti-Salvini coalitie te vormen.

Het was de eerste grote tegenslag voor Salvini, die tot op dat moment enkel succes had gevierd. Toen hij in 2013 de macht binnen de Lega overnam, stond de partij op 4 procent in de peilingen. Toen hij de stekker uit het kabinet trok, lag dat percentage op bijna 40 procent – een stijging die hij vooral te danken had aan zijn soms extreem harde anti-migratie retoriek.

Anti-retoriek

Die retoriek klinkt zaterdag opnieuw – hij is tegen migranten, tegen de elite, tegen de EU, tegen het homohuwelijk en tegen de Turken – want Salvini weet: wie de onvrede beheerst, wint anno 2019 de verkiezingen. Hoewel hij na zijn mislukte zet in de zomer wat aan populariteit inboette, heeft hij samen met de meer gematigde Berlusconi en de extreem-rechtse Meloni nog altijd meer dan genoeg stemmen voor een meerderheid. Het enige dat ontbreekt zijn verkiezingen om die meerderheid te verzilveren. Het mandaat van de huidige regering loopt op papier tot 2023.

Maar links mag dan wel in de regering zitten, zo kalmeert Salvini zijn kiezers zaterdag, lang zullen ze dat niet vol houden want de echte macht, namelijk de macht van de piazza, ligt bij ons. ‘We hebben alleen geduld nodig’, zegt Salvini. ‘Want kalmte is de kracht van de sterken. En de sterken, dat zijn wij.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden