Rechts in een veranderd Amerika

Was Romney niet assertief en agressief genoeg? Een nieuwe lichting Republikeinen beseft dat dat niet de oorzaak van de nederlaag is. Met de harde kern van blanke christelijke mannen is geen meerderheid meer te halen. De partij kan niet zonder vrouwen en minderheden.

De zelfverzekerde zakenman Michael S. Robinson (48) is niet het type om te blozen. Maar wanneer de New Yorkse partijleider hem als 'de toekomst van onze partij' omschrijft, kijkt Robinson minzaam glimlachend weg. 'Hou op', mompelt hij.


De Republikeinen houden dinsdagavond een 'Overwinningsfeest' in het Westin-hotel aan 42nd Street. Als zwarte, homoseksuele immigrant en ondernemer, met een licht Curaçaos accent en gematigde overtuigingen, is Robinson er een ster. Hij is een van de nieuwe namen die een richting en overlevingsstrategie voor de Republikeinen zou kunnen belichamen - indien ze relevant willen blijven in het veranderende Amerika.


Sinds twee jaar is Robinson intensief betrokken bij de Republikeinse Partij van de staat New York. 'Centrum-rechts' is de beste omschrijving voor zijn denken: vóór bezuinigingen en strikte begrotingsdiscipline, voor het homohuwelijk, tegen de 'Europese verzorgingsstaat', en tegen al te liberaal wapenbezit.


In het Amerika dat Robinson als politicus zou kunnen aanspreken, hebben diverse staten zich dinsdag uitgesproken voor homorechten, voor legalisering van softdrugs, tegen inperkingen van abortusrechten. Het is het Amerika van Obama's regenboogcoalitie die stand heeft gehouden, hoewel het Huis van Afgevaardigden wel stevig in rechtse handen blijft.


Volgens de conservatief-radicale vleugel van de Republikeinse Partij ligt de schuld van het stembusverlies bij de matiging van Mitt Romney. Hij zou niet assertief, niet agressief genoeg zijn geweest. Robinson schudt zijn hoofd. 'Het probleem is dat wij Amerika niet meer belichamen.'


Onder Romney leed de partij een afgetekend verlies onder drie cruciale groepen: vrouwen, jongeren en minderheden. En 'zonder meer vrouwen, minderheden en een open mind komen we er niet', zegt Robinson.


Blanke, christelijke mannen van boven de 40 vormen de harde kern van de rechts-populistische Tea Party-beweging, en tevens de meerderheid van Romneys stemblok. Maar met hen valt niet langer een meerderheid te smeden.


Daarvoor zijn latino's onmisbaar geworden. Terwijl de Latijns-Amerikaanse minderheid in de VS groeit in getal en politieke invloed, weten de rechtse kandidaten steeds minder 'latino's' voor zich te winnen. George W. Bush kreeg in 2004 nog 44 procent van hun stemmen. John McCain in 2008: 31 procent. Romney kwam niet verder dan 27 procent.


Morele beschaving

'Onze partij moet beseffen dat ze te oud en te blank en te mannelijk is', oordeelt Al Cardenas, het hoofd van de American Conservative Union, een invloedrijke belangengroep. Ook Matt Schlapp, een voormalige topadviseur van Bush, betoogt dat dringend ruimte moet worden gemaakt voor minderheden in de 'grote tent': 'Het gaat om een eenvoudige rekensom, en om morele beschaving.' Geen wonder dat de naam van de Cubaans-Amerikaanse senator Marco Rubio alweer rondzingt als de Republikeinse droomkandidaat in 2016.


Bij de verkiezingen van twee jaar geleden zegevierde de Tea Party, de volksbeweging die ontstond in reactie op het vermeende 'socialisme' onder Obama. Maar de verrechtsing en verharding van de partij hebben gematigde krachten recentelijk tot wanhoop gedreven.


Senator Richard Lugar, een gerespecteerde centrist uit Indiana, werd dit jaar de pas afgesneden door een onbekende Tea Party-kandidaat. Senator Olympia Snowe uit Maine, een toonbeeld van centrum-rechtse redelijkheid in Washington, kondigde dit jaar gefrustreerd aan af te zullen treden. Michael Castle, een gematigde Republikein uit Delaware, leed in 2010 een onverwachte nederlaag tegen een onervaren Tea Party-kandidaat tijdens de voorverkiezingen.


Maar dit jaar heeft het tij van rechts-populisme niet doorgezet. In de voorverkiezingen schudde Romney zijn meer radicale tegenstrevers af. Paul Ryan blijft in het Congres, als de bekendste darling van de Tea Party, maar in in het Congres hebben Tea Party-kandidaten vooral verloren.


Scott Brown moest in de bittere strijd om de senaatszetel van wijlen Ted Kennedy zijn meedere erkennen in de populaire, linkse Harvard-hoogleraar Elizabeth Warren. Ook Richard Mourdock uit Indiana verloor. Hij was de man die Lugar heenzond, maar tegen zijn Democratische opponent maakte hij geen kans.


Een van de lessen van deze verkiezingen is: begin niet over verkrachting. Mourdock omschreef een zwangerschap na een verkrachting als 'iets dat God zo bedoelde'. Ook Senaatskandidaat Todd Akin uit Missouri raakte hopeloos verstrikt in een theorie over verkrachting en abortus. Ook hij verloor met heldere cijfers, van de Democrate Claire McCatskill.


De Obama-meerderheid is een feit. Maar Amerika blijft een gematigd-conservatief land. Van de bevolking stemde 48 procent op Romney. De fundamentele principes van persoonlijke vrijheid en grote zelfredzaamheid blijven - ook voor veel progressieven - hoekstenen van de samenleving.


Het probleem voor de Repubikeinen is dat vrouwen overweldigend voor Obama kozen. Carrie Lukas van het conservatieve Independent Women's Forum zegt in te zien dat hier de grootste uitdaging ligt voor de Republikeinse Partij: vrouwen overhalen dat hun politieke belangen 'meer dan hun geslachtsorganen' zijn, een referentie aan de nadruk die Obama-campagne legde op abortus en anti-conceptie. 'De idealen van beperkte overheid en vrije markten kunnen juist de basis vormen van meer welvaart en mogelijkheden voor vrouwen', aldus Lukas.


Die boodschap van liberale grondbeginselen en een bescheiden overheid zou ook de boodschap zijn van Michael Robinson. De Curaçaoënaar uit New York wordt immers genoemd voor een plek in het Congres.


'Het draait om economische kwesties en om inclusiviteit', zegt hij. 'En de radicale marge is niet de toekomst.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden