Rechts door zee

Het Haagse raadslid Paul ter Linden mag de PVV hebben verlaten, hij beschouwt zichzelf als recht in de leer: rechts, anti-islam en anti-immigratie. Geert Wilders is volgens hem dwalende.

Hij noemt zichzelf uiterst rechts. Het verschil met extreem-rechts: 'Laat ik het zo zeggen: ik ben voor het migratiebeleid van de PVV, maar voor het economische beleid van de VVD. Daarmee behoorde ik tot de rechterflank van de PVV, ongeveer zoals Teeven dat bij de liberalen is. Ik ben zeer rechts. En ik ben nog steeds anti-immigratie en anti-islam. Maar ik ben geen racist.'


Paul ter Linden (over twee weken wordt hij 24) zit aan de keukentafel, in een Haagse nieuwbouwwoning die even strak is als zijn korte coupe. Het Haagse gemeenteraadslid verliet onlangs met felle kritiek op zijn collega's - met name op fractievoorzitter Machiel de Graaf - de PVV. Hij bezweert dat hij na de komende lokale verkiezingen de politiek verlaat. 'Ik ga studeren, sociologie of iets vergelijkbaars.' De geruchten dat hij zich zou aansluiten bij Richard de Mos, die net als hij het Wilders-nest voortijdig verliet, doet hij af met een lach. 'Aardige kerel, maar een halve socialist.'


Het is voorbij. En wel omdat Geert Wilders gaat samenwerken met Vlaams Belang, Front National en Lega Nord. De antisemitische en homofobe uitlatingen van die clubs gaan Ter Linden, zelf homo, te ver. 'Filip Dewinter heeft het niet zo op Joden, homo's en negers, zoals hij ze noemt. Ik wil niet wat ik aan de voordeur beloof - de rechten van homo's - meteen aan de achterdeur weer verkwanselen. Dat vind ik totaal ongeloofwaardig. Want wij worden er wel mee geassocieerd.'


Uw vertrek roept de vraag op waarom u sommige standpunten dan wel steunt, die je best discriminatoir kan noemen. Zoals een verbod om nieuwe moskeeën te bouwen.

'Dat steun ik ja. Ik zou ook geen knip voor de neus waard zijn als ik na vijf jaar ineens zou roepen dat PVV'ers racisten zijn. Sterker nog, ik ga verder dan de PVV: die willen alleen geen nieuwe gebedshuizen, terwijl ik liefst de sloopkogel ook door de bestaande gebedshuizen zie gaan. (Is een paar tellen stil.) Oké, dat is misschien niet zo'n nette beeldspraak, maar ik vind dat een moskee gewoon niet in Nederland hoort. Efteling-bouwsels met islamitisch gejammer, waar verkondigd wordt dat vrouwen ongelijk zijn en homo's onrein.'


Zoiets zeiden ze een paar eeuwen geleden ook over synagoges, toen de eerste Joden zich hier vestigden.

'Ik zie dat als iets heel anders. Want in synagoges wordt niet gepreekt tegen de Nederlandse samenleving, zoals dat in moskeeën wel gebeurt. De Koran en de sharia, de islamitische rechtsleer, staan haaks op de waarden van de democratische rechtsstaat, zoals de gelijkheid van man en vrouw en van homo en hetero. Zo is de getuigenis van een vrouw minder waard dan die van een man. Moslims kunnen wel van alles horen bij de publieke omroep over westerse vrijheden, maar als ze vervolgens het tegendeel horen van de imam, schiet dat niet op.'


Het punt is: grondrechten gelden gelijkelijk voor iedereen, je kunt ingrijpen zodra men over de schreef gaat, zonder meteen dat principe overboord te gooien.

'In mijn optiek is er maar één islam. Er is namelijk geen interpretatie mogelijk: de Koran en de sharia zijn heilig. Twijfelen aan de letterlijke tekst is al gevaarlijk, dat comité van ex-moslims was er niet voor niets. De PVV beschouwt de islam zoals je weet niet als een religie - al is het dat gedeeltelijk - maar als een ideologie. Daarom komen de islam niet dezelfde rechten toe. Anders beland je in de paradox van Popper: als je tolerant bent voor intolerantie, ondergraaf je de tolerantie juist. Overigens zijn er wel gematigde moslims, maar niet zoveel. Uit onderzoek blijkt dat een groot deel voor invoering van de sharia is.'


Welk onderzoek?

'In 2004 liet NOVA onderzoek doen naar de politieke voorkeuren van moslims. Zo'n 51 procent was voor de oprichting van een moslimpartij en de helft van die voorstanders vond bovendien dat zo'n partij op de sharia gebaseerd moet zijn. Dat betekent niet dat een meerderheid voor de sharia is, zoals Martin Bosma in zijn boek schrijft, maar ik vind het nog steeds veel.'


Hoeveel het er ook zijn: vindt u het niet belangrijk om de gematigde moslims niet van de rest van de Nederlandse samenleving te vervreemden? Bijvoorbeeld door, zoals de PVV wil, alle islamitische scholen te sluiten, ongeacht hoe ze zich opstellen?

'Daar wordt lesgegeven in het Arabisch en onderwezen uit de Koran. Dat bevordert de integratie niet. Als je goed integreert, ga je geen eigen scholen beginnen. Bovendien, bijzonder onderwijs is bedoeld voor religies, en de PVV - en ik - zien de islam niet als religie.'


De inspectie is er om de kwaliteit van het onderwijs te handhaven en daar horen burgerschap en integratie bij. Dat doet zij evengoed op orthodox-christelijke scholen.

'Op dit punt verschil ik van mening met de PVV: ik ben net zo goed tegen christelijk onderwijs, wat mij betreft gaan alle kinderen naar een openbare school.'


Het lijkt me ook beter verdedigbaar om artikel 23, waarin de vrijheid van onderwijs wordt gewaarborgd, in het geheel ter discussie te stellen, omdat je dan geen onderscheid maakt tussen geloven. Vindt u wel, net als Wilders, dat de Koran verboden moet worden? U hamert op de kwalijke invloed van dat boek.

'Nee. Dat is zinloos. Sharia-handboeken (waarin leven en leer van Mohammed worden uitgelegd en de regels voor moslims staan, PW) zouden wel verboden moeten worden in Nederland.'


Hoezo die boeken wel? Dat is in strijd met de vrije meningsuiting?

'De Koran is een boek dat vol staat met haat, maar dat staat niet in verhouding tot de sharia-handboeken: die roepen op tot geweld. Daar trek ik de grens. Iedereen mag zeggen en vinden wat hij of zij wil, maar oproepen tot geweld moet strafbaar zijn en blijven.'


Heeft u een voorbeeld van zo'n oproep uit een sharia-handboek?

'Niet uit mijn hoofd, maar ik heb veel voorbeelden bij experts gelezen, onder anderen bij de arabist Hans Jansen.'


De PVV zegt vaak haar pijlen op de islam te richten, maar kiest soms de afkomst van mensen als doelwit. Neem die recente tweet van Wilders over PvdA-politica Arib, dat het 'nooit zal wennen, een Marokkaanse als Kamervoorzitter'.

'Vaak heeft Wilders een punt, maar onderbouwt hij het slecht. Ook ik ben erop tegen dat Arib die functie bekleedt, alleen niet omdat ze Marokkaanse is, maar omdat ze een dubbele nationaliteit heeft. Daardoor heeft ze zich te houden aan de wetten van een ander land en dat gaat niet samen. Maar puur het feit dat ze toevallig Marokkaanse is, maakt me niets uit.'


Nederlanders van Marokkaanse origine kunnen hun Marokkaanse nationaliteit niet opzeggen, al willen sommigen dat graag.

'Arib kan een schriftelijk verzoek indienen bij de Marokkaanse koning, maar dat heeft ze niet eens geprobeerd.'


En als die weigert?

'Dat is vervelend voor haar, maar uit principe blijf ik erop tegen dat volksvertegenwoordigers een dubbele nationaliteit hebben. Waarom moeten wij de gevolgen dragen van het bizarre beleid van een Marokkaanse dictator-koning?'


Op de Deense tv zei Wilders zelfs dat iedereen die 'denkt of handelt volgens de jihad of sharia' Europa moet worden uitgezet. Hij schatte dat het om tientallen miljoenen moslims zou gaan.

'Ik zou niet willen dat we in Nederland achter de voordeur gaan controleren. Denken staat vrij, zolang je niet tot handelen overgaat.'


Later zwakte hij dat wat af. Maar de assimilatiecontracten voor allochtonen staan nog steeds op het menu.

'Daar sta ik achter. Daarin spreek je af dat je je aan de waarden van de democratische rechtsstaat houdt, bijvoorbeeld dat je je vrouw niet mept. Doe je dat toch, dan raak je je tweede nationaliteit kwijt en kun je uitgezet worden. Zo kom je van de ergste raddraaiers af.'


Maar stel je bent half Turks, half Nederlands en je hebt afstand gedaan van je Turkse nationaliteit. Wat dan?

'Dan hoef je wat mij betreft geen contract te tekenen.'


Nog zo'n omstreden begrip: de kopvoddentaks...

'Daar had ik kritiek op, toen ik de laatste keer op de lijst stond voor de Tweede Kamer en het concept-verkiezingsprogramma mocht inzien. Ik vind hoofddoekjes een symbool van vrouwenonderdrukking. Dat vindt Wilders ook, maar van hem mag een vrouw haar hoofddoekje ophouden als er een taks van 1.000 euro wordt neergeteld. Daarmee zeg je dus dat iemand voor 1.000 euro zijn vrouw mag onderdrukken. Mijn vervolgvraag was toen: hoeveel zou het dan kosten om je vrouw te slaan of een homo te bespugen?'


Persoonlijk kan ik me wel iets voorstellen bij een verbod op religieuze symbolen voor bijvoorbeeld ambtenaren in een openbare functie, omdat die neutraal horen te zijn, maar ik vind het vreemd om uitsluitend hoofddoekjes op de korrel te nemen.

'Hoho, begrijp me goed. Ik vind ook dat zo'n verbod voor alle religieuze symbolen zou moeten gelden. Zelf moet ik er ook niet aan denken dat ik bij het loket kom voor een huwelijk met een vriend, en dan een ambtenaar met een kruisje om de nek aantref. Die misschien geen zin heeft om mij te woord te staan.'


Dat is anders niet wat de PVV stelt.

'Dat weet ik.'


Waarom bent u er niet eerder uitgestapt? U verschilt op wezenlijke punten met de PVV.

'Dat gaat geleidelijk. Toen ik begon, was ik jong en naïef. Bovendien, geen enkele politicus is het met alle standpunten van zijn eigen partij eens. Pas toen de samenwerking met het Vlaams Belang in beeld kwam, begon ik echt te twijfelen.'


Het lijkt of u zich sommige verschillen van inzicht nu pas realiseert.

'Zo zie ik dat niet. Van een aantal punten was ik me al bewust. Maar nu de homo-emancipatie in het gedrang komt, is het wel persoonlijker geworden.'


Ter Linden schenkt z'n banaan-kiwi smoothie bij. En vertelt over zijn politieke coming of age. Toen hij 12 jaar was, raakte hij naar eigen zeggen in de ban van Pim Fortuyn. 'Verschrikkelijk' vond hij de moord, een gevoel dat een paar jaar later terugkeerde. Theo van Gogh werd afgeslacht. Nog iets: toen hij als scholier uit de kast kwam, merkte hij dat zijn geaardheid in 'sommige islamitische kringen' niet geaccepteerd werd. De jonge Paul was verkocht op het moment dat Geert Wilders brak met de VVD en een tienpuntenplan opstelde: conservatief want tegen massa-immigratie, liberaal als het gaat om abortus, euthanasie, homohuwelijk en de economie.


Geweldig vond hij dat. Alleen stemmen mocht nog niet, dus meldde hij zich via de website als vrijwilliger voor de verkiezingen van 2006. 'In die tijd stond de PVV ongeveer gelijk aan de oude Centrum Democraten, ik kreeg de nodige bedreigingen naar mijn hoofd bij het flyers uitdelen in Eindhoven.' Hij maakte snel carrière. Vrijwilligers-coördinator in Zuid-Holland, medewerker van de Kamerfractie en toen de vraag ('out of the blue') of hij wilde werven onder het homo-electoraat en in de gemeenteraad van Den Haag wilde. Geen groentje meer, dus.


Hoe ging dat met de portefeuille homo-emancipatie?

'Zolang het onderwerp niet in verband gebracht kon worden met de islam, proefde ik geen enkele belangstelling voor de homo-emancipatie. De helft van mijn collega's was zelfs tegen het homohuwelijk. Dat ik in Den Haag de weigerambtenaren op de agenda kon zetten, was eigenlijk alleen dankzij De Graaf - dat dan weer wel, en daar blijf ik hem dankbaar voor.'


Ook las ik dat u baalde dat de PVV zweeg toen twee Friese meiden homo's in elkaar sloegen.

'Ja, want als het Marokkanen waren geweest, hadden ze zeker stampij gemaakt. Dat is, als ik erover nadenk, het enige punt waarop ik de partij echt racistisch vind. Het moet niet uitmaken of de daders moslims zijn of roomblanke Friezinnen.'


Had u niet intern aan de bel moeten trekken?

'Dat heb ik ook gedaan. Maar er heerst geen debatcultuur in de PVV, slechts een angstcultuur. Je mag niet zomaar met journalisten praten, het wordt je zelfs afgeraden om in het openbaar vervoer over politiek te spreken, omdat je afgeluisterd kan worden. Sietse Fritsma vertelde me ooit dat journalisten richtmicrofoons hebben waarmee ze je op 500 meter kunnen verstaan. Wilders zegt dat hij een democraat in hart en nieren is, maar hij bestuurt de partij als een dictator. Ook met mijn zorgen over het Vlaams Belang kreeg ik nergens gehoor. Ik had een heel dossier gemaakt met alle antisemitische en homofobe uitlatingen van die lui, dat hebben mijn collega-raadsleden kort doorgebladerd en dat was het dan.'


PVV-aanhangers zullen zeggen: die Ter Linden is niet loyaal.

'Dan zeg ik: degene die zich niet aan de partijlijn houdt, is Wilders. Vroeger moest hij niets van Dewinter en dat soort figuren hebben. Hij is veranderd, ik niet.'


Peter Wierenga is classicus, journalist en columnist voor The Post Online.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden