Rechts doet iets wat geheel tegen het conservatieve instinct ingaat

Waar je vaderlijke types verwacht, floreren jonge politici als Sebastian Kurz

Je denkt eerst: wat ziet die man er botoxachtig uit, maar dan begrijp je dat Sebastian Kurz, de grote winnaar van de Oostenrijkse verkiezingen pas 31 jaar oud is. Hij is glad en rimpelloos van zichzelf, althans, van zijn leeftijd.

Zijn partij, de christen-democratische Volkspartij, werd verreweg de grootste. Het ziet ernaar uit dat hij de jongste regeringsleider ter wereld wordt.

Het betekent dat alleen al statistisch gesproken er heel veel mensen op Kurz hebben gestemd die ouder zijn, soms wel een volle generatie. Ik vind dat bijzonder, omdat ik me nog goed herinner hoe ik als dertiger geshockeerd was toen ik werd behandeld door een arts die jonger was dan ik. En dat broekie moest mij genezen.

In Oostenrijk hebben al die ouderen het politieke lot van hun land in die jonge, niet verweerde handen gelegd. Dat is contra-intuïtief, want van oudsher zijn het vaderlijke types, of moederlijke zoals Merkel, die vertrouwen en gezag weten af te dwingen.

En dat steekt diep. Deze week begon ik aan een cursus theologie, de docent daarvan is een vriend van me, veel jonger dan ik, en normaal gesproken merk je - merk ik? - daar niets van, want we praten en ginnegappen wat af.

Maar zodra hij mijn docent werd en ik zijn leerling, begonnen al mijn anti- autoritaire gevoelens op te spelen. Ik merkte dat ik alleen maar kritische en een beetje smalende vragen stelde. Net op tijd kon ik mijzelf corrigeren en hem en de andere cursisten bekennen waar die denigrerende toon vandaan kwam. De rolverdeling was drastisch veranderd: ik nog steeds heel veel ouder, maar hij nu mijn mentor. Ik tekende protest aan zonder het zelf door te hebben.

Inmiddels ben ik al weer jaren gewend aan een premier die jonger is dan ik en de laatste psychiater die ik zag was een baby toen ik mijn eerste sigaret opstak. Je went eraan, je zal wel moeten ook, maar het is toch even slikken.

Het vaderlijke: burgemeester Van der Laan kon die rol vervullen in Amsterdam, dwars door alle bevolkingsgroepen heen, maar had de jonge dertiger die hij ooit was dat ook gekund? Was het geloofwaardig geweest?

Onze westerse cultuur is allang niet meer gebouwd op het vanzelfsprekend gezag van ouderen, want jong betekent ook nieuw en in een en dezelfde beweging vullen we aan: vernieuwing. En wij, oud en jong, vinden dat hoopvol, vernieuwing.

Nu is Sebastian Kurz de leider van de ÖVP, en ik zeg niets te veel als ik stel dat elk experiment geheel en al aan die partij voorbij is gegaan. Het is een traditionele, zeer conservatieve partij, vooral populair op het platteland en al sinds mensenheugenis aan de macht; dat Kurz in die kringen zo pijlsnel carrière heeft gemaakt, is al wonderlijk.

Het is waarschijnlijk dat de vaders van die partij het ook niet meer wisten, handen in het grijze haar. En dan komt er zo'n jongeman, blakend van jeugd en zelfvertrouwen, en die stelt de oude generatie in de schaduw. Die overvleugelt ze, met al hun ervaring en dienstjaren.

Oostenrijk heeft op de zoon gestemd, dezelfde zoon die de vadermoord heeft uitgevoerd. Hij heeft de partij opgeschud, de mastodonten van zich afgeduwd en een nieuw begin beloofd voor die zeer conventionele partij.

Soms zoekt een land niet naar vaders, maar naar vadermoordenaars die het perfecte misdrijf kunnen uitvoeren. Vergeet ook niet dat Angela Merkel begin veertig was, en vrouw toen ze de grote Kohl vloerde.

We kennen Pim Fortuyn, eerder de excentrieke oom dan de typische zoon, maar zijn aanspraak op een radicaal nieuw begin werd wel door veel Nederlanders geloofd.

Thierry Baudet belichaamt bij ons de Kurz-achtige belofte, of ik het nu leuk vind of niet. Ik bedoel dit: Baudet komt van rechts, hij presenteert zich nadrukkelijk als conservatief en nationalistisch, en soms vrees je dat het nog veel verder gaat dan dat. Dit is het milieu waarin vaders vanzelfsprekend zouden moeten gedijen. Maar rechts, ook zeer rechts, is jong geworden en doet iets wat geheel tegen het conservatieve instinct ingaat. Opschudding veroorzaken. Vader doden. Breken met traditie.

En dan al die gewone huisvaders, die stemmen op de zoon. En op hun moordenaar.

'Wunderwuzzi' Sebastian Kurz & populisme in Oostenrijk

31 en premier. Dit is Sebastian 'Wunderwuzzi' Kurz, die de Oostenrijkse verkiezingen won.

Het Weense wonderkind Sebastian Kurz heeft met zijn conservatieve partij ÖVP de Oostenrijkse verkiezingen gewonnen. Veel stemmen gingen ook naar de rechts-radicale FPÖ.

Commentaar: Oostenrijk bewijst dat het rechts-populisme nog steeds de politieke agenda bepaalt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.