nieuwsrechtspraak

Rechters straffen zwaarder, met name bij gewelds- en seksuele misdrijven

Rechters zijn de afgelopen twintig jaar zwaarder gaan straffen, blijkt uit een vrijdag gepubliceerd onderzoek van de Raad voor de Rechtspraak.

Rechters straffen gemiddeld 11 procent zwaarder dan twintig jaar geleden.Beeld ANP XTRA

Met name plegers van gewelds- en seksmisdrijven worden veel harder bestraft. De (onvoorwaardelijke) straf voor deze misdrijven lag in 2018 zo’n 65 procent hoger dan in 1998. Ook vernielingen, misdrijven tegen orde en gezag en verkeersmisdrijven worden harder aangepakt. Gemiddeld genomen straffen rechters 11 procent zwaarder dan twintig jaar geleden.

Uit het onderzoek, gepubliceerd in het Tijdschrift voor rechtspraak en straftoemeting, blijkt dat strenger straffen vooral een ontwikkeling is van de laatste tien jaar. In de periode 1998-2008 gingen bij 18 van de 27 onderzochte delicten de straffen juist omlaag. In de tien jaar daarna keerde dat beeld om.

Vooral voor misdrijven tegen het leven, vuurwapenmisdrijven, brandstichting, verkrachting en aanranding gingen de straffen fors omhoog, met 20 tot meer dan 100 procent.

Op en af

Het is een teken dat straftoemeting op en af gaat en dat rechters de maatschappelijke gevoelens op dat vlak volgen, aldus de Rotterdamse strafrechter Jacco Janssen, woordvoerder van de Raad voor de Rechtspraak. ‘De maatschappij tolereert geweld niet meer. Dat sijpelt door naar zittingszalen.’ Het onderzoek toont volgens Janssen tevens aan dat rechters niet zo mild zijn als veel mensen denken. ‘Dat hoor je vaak bij de borrel of op verjaardagsfeestjes. De trend is juist naar zwaardere straffen.’ 

Opmerkelijk is dat straffen voor drugsdelicten in de onderzochte periode met 20 procent zijn gedaald. Terwijl de roep om een hardere aanpak van drugscriminaliteit juist toeneemt. Volgens Janssen komt dat doordat rechters milder zijn gaan straffen in kleinere drugsdelicten, zoals overlast op straat. ‘Bij grotere drugsdelicten en ontwrichtende criminaliteit treden we juist harder op.’

Het onderzoek laat ook zien dat rechters steeds vaker taakstraffen opleggen in plaats van boetes. Dat heeft een goede reden volgens Janssen. Het heeft weinig zin om overtreders die weinig geld hebben een boete op te leggen. ‘Dan help je ze alleen maar verder in de put.’

Niet bezwaarlijk

Taakstraffen komen soms ook in de plaats van onvoorwaardelijke gevangenisstraffen. Iemand naar de gevangenis sturen is een hele zware maatregel, benadrukt Janssen. Een taakstraf kan in sommige gevallen een beter alternatief zijn. ‘Voor taakstraffen worden niet de leukste klusjes uitgezocht. Het is geen feestje.’

Dat rechters de roep om strengere straffen in de samenleving volgen, vindt Janssen niet bezwaarlijk. ‘We moeten ons niet laten ringeloren door onderbuikgevoelens in de maatschappij. Maar rechters zijn ook onderdeel van de samenleving. Als wij die gevoelens niet volgen, komen we in een ivoren toren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden