Kinderen in de les op het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam.

reportage rechstzaak-haga lyceum

Rechters moeten zich nu buigen over de vraag of Haga Lyceum terecht een aanwijzing kreeg

Kinderen in de les op het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Alweer stonden het Haga Lyceum en de Staat tegenover elkaar in de rechtszaal. De grote vraag: gaf minister Slob de school terecht een aanwijzing waarin hij eiste dat het bestuur zou opstappen? 

De voorzitter van de rechtbank gooit maar meteen een stuk rood vlees tussen de leeuwen: het vrijdag verschenen rapport waarin de AIVD een tik op de vingers kreeg van toezichthouder CTIVD. Daarin meldt die dat de berichten die de geheime dienst had verstuurd over het omstreden Cornelius Haga Lyceum ‘substantiële gebreken’ bevatten. Zo bleken de beweringen over banden van de schoolleiding met terroristen ‘onvoldoende onderbouwd’. 

‘Heeft dat rapport nog tot nadere gedachtenvorming geleid?’ wil hij weten.

‘Nee’, zegt landsadvocaat Jannetje Bootsma, die de minister vertegenwoordigt.

‘Ja’, beweert advocaat Wouter Pors van Cornelius Haga Lyceum.

De Amsterdamse rechtbank buigt zich op deze maandagmiddag over de vraag of minister Slob (Onderwijs) het Haga Lyceum terecht een aanwijzing gaf waarin hij eiste dat het bestuur zou opstappen. Aanleiding daarvoor was een vernietigend rapport van de Onderwijsinspectie, die na uitgebreid onderzoek concludeerde dat er sprake is van wanbeheer.

Ambtsberichten

Frappant is dat dat onderzoek opgestart werd nadat de AIVD via twee ambtsberichten informatie over de school had gedeeld. Het eerste bericht, waarin volgens de CTIVD belangrijke passages ‘onvoldoende onderbouwd’ of ‘ongenuanceerd’ zijn, was voor de Onderwijsinspectie aanleiding het haast afgeronde onderzoek op de school uit te breiden. Het tweede ambtsbericht, dat volgens de toezichthouder nooit bij de inspectie had mogen belanden, waarschuwde voor mogelijke financiële malversaties. Mede daardoor ploos de inspectie elk bonnetje uit de administratie van de school door.

‘De inspectie zag de ambtsberichten als een signaal’, zegt de landsadvocaat daar in de rechtszaal over. ‘Vervolgens zijn de inspecteurs zelf onderzoek gaan doen. Dus er is geen reden waarom de aanwijzing niet in stand kan blijven als er iets mis is met de ambtsberichten.’

Daar is Pors het niet mee eens. Hij stelt dat de minister in de aanwijzingsbrief aan het bestuur wel degelijk verwijst naar de banden die het bestuur volgens de AIVD zou hebben met het Kaukasus Emiraat. ‘De minister zegt dat het eerste ambtsbericht de aanleiding was voor het inspectieonderzoek. En hij noemt dan juist passages die de CTIVD als onrechtmatig beoordeelt.’

Het vervolg van de meer dan zes uur durende zitting gebruiken de rechters om vragen te stellen over details in de steeds complexer wordende zaak. Hoe konden de registeraccountant van de school en de Onderwijsinspectie bijvoorbeeld tot zo’n verschillend oordeel komen?

‘Ik heb met de accountant van de school alle posten nagelopen’, zegt Pors. ‘En alles was rechtmatig.’

‘De instellingsaccountant heeft niet alles gecontroleerd’, stelt Bootsma.

‘Salafistische aanjagers’

Ook gaat het over de ‘salafistische aanjagers’ rondom de school, die in het eerste ambtsbericht genoemd worden. Ze komen een voor een ter sprake.

‘De inspectie vond geen aanwijzingen dat Kasim Tekin zich op een antidemocratische manier uitlaat’, zegt een der rechters over de geschiedenisdocent van het Haga Lyceum.

‘Sinds de inspectie er was, zijn zulke uitlatingen niet meer gedaan’, zegt Bootsma.

‘Waar zit dan het risico?’ wil een rechter weten.

‘Dat de inspectie niet heeft kunnen vaststellen dat er anti-integratieve uitlatingen worden gedaan, wil niet zeggen dat dat niet gebeurt.’

De uitspraak is op 20 januari. Daarna volgt waarschijnlijk een hoger beroep bij de Raad van State. 

DE HAGA-SAGA: DIT GING ERAAN VOORAF

Voor wie het overzicht kwijt is, zetten we de belangrijkste gebeurtenissen uit de roerige geschiedenis van de omstreden islamitische school op een rij.

De veiligheidsdienst AIVD heeft onrechtmatig en onzorgvuldig gehandeld bij het uitbrengen van twee ambtsberichten over het Cornelius Haga Lyceum, bleek uit onderzoek van toezichthouder CTIVD. Zo zijn de beweringen over banden van de schoolleiding met terroristen ‘onvoldoende onderbouwd’.

Minister Arie Slob (Onderwijs) verzocht het bestuur van het Haga Lyceum deze zomer om op te stappen. ‘Deze bestuurders moeten echt uit de school verdwijnen’, zei hij in een interview met de Volkskrant. Directeur-bestuurder Soner Atasoy reageerde furieus: ‘We worden genaaid in het kwadraat.’

Aanleiding voor de ophef is een zeer negatief rapport dat de Onderwijsinspectie opstelde over de school. Bewijzen voor salafistisch onderwijs zijn niet gevonden, maar op punten van bestuur en financiën is er scherpe kritiek. De school probeerde – tevergeefs – de publicatie van het rapport te voorkomen.

Ook de Volkskrant kwam tijdens meer dan tien bezoeken en tientallen gesprekken met de schoolleiding, docenten, medewerkers, ouders, vrijwilligers en externen geen bewijzen tegen van salafistische invloeden of antidemocratisch onderwijs. Lees de longread of luister naar de podcast waarin verslaggevers Tjerk Gualthérie van Weezel en Rik Kuiper hun verhaal doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden